Doanh nghiệp vẫn rời thị trường, đại biểu đề nghị hỗ trợ sát chi phí

Doanh nghiệp cần chính sách hỗ trợ không chỉ trên giấy tờ mà phải cảm nhận được trong dòng tiền, chi phí vận hành và khả năng duy trì sản xuất, kinh doanh. Khi sức cầu, vốn và chi phí đầu vào vẫn là những bài toán lớn, ưu đãi thuế chỉ thực sự phát huy tác dụng nếu đến đúng đối tượng, đúng thời điểm.

Tại phiên thảo luận tổ trong khuôn khổ Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI, các đại biểu Tạ Văn Hạ và Nguyễn Thị Thủy đề nghị đánh giá sát hơn những khó khăn của doanh nghiệp, đổi mới cách thiết kế chính sách theo hướng lấy doanh nghiệp làm trung tâm.

Sức ép vẫn hiện hữu sau 9 tháng

Theo báo cáo tình hình kinh tế – xã hội 9 tháng năm 2026 được công bố trên Cổng Thông tin điện tử Chính phủ, cả nước có hơn 223.900 doanh nghiệp thành lập mới và quay trở lại hoạt động, giảm 3,2% so với cùng kỳ năm trước. Trong khi đó, 172.000 doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường, bình quân khoảng 19.100 doanh nghiệp mỗi tháng.

Ông Tạ Văn Hạ - Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội, đại biểu Quốc hội Đoàn TP. Đà Nẵng.

Hai con số này cần được nhìn nhận riêng biệt: số doanh nghiệp gia nhập và quay trở lại thị trường vẫn cao hơn số rút lui, nhưng đà giảm của nhóm gia nhập cho thấy sức bật của khu vực doanh nghiệp chưa đồng đều.

Tại phiên thảo luận, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Tạ Văn Hạ (đại biểu Quốc hội Đoàn TP. Đà Nẵng), phản ánh tình trạng một bộ phận doanh nghiệp trong nước hoạt động cầm chừng, trong khi doanh nghiệp có nguồn lực vẫn thận trọng trước các quyết định đầu tư.

Đại biểu cũng lưu ý dòng vốn trong dân có xu hướng nằm trong ngân hàng hoặc tìm đến các tài sản trú ẩn thay vì đi vào sản xuất, kinh doanh.

Vấn đề đặt ra không đơn thuần là có bao nhiêu doanh nghiệp đăng ký mới, mà là bao nhiêu doanh nghiệp đủ khả năng duy trì hoạt động, mở rộng đầu tư và tạo thêm việc làm. Một môi trường kinh doanh có sức sống cần cả doanh nghiệp mới lẫn những doanh nghiệp đang hoạt động có thể đứng vững và phát triển.

Chính sách thuế cần đi vào dòng tiền doanh nghiệp

Theo đại biểu Tạ Văn Hạ, tư duy xây dựng chính sách cần chuyển mạnh hơn từ quản lý hành chính sang hỗ trợ phát triển. Ông cho rằng ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp trong những năm đầu thành lập có thể chưa giải quyết trúng khó khăn của các doanh nghiệp chưa có lợi nhuận, trong khi áp lực về thuế, phí và chi phí đầu vào vẫn hiện hữu.

Đây là vấn đề đáng chú ý với doanh nghiệp nhỏ và vừa. Khi doanh thu chưa ổn định, khả năng tiếp cận thị trường còn hạn chế, việc giảm một khoản chi phí phải nộp ngay có thể tạo tác động khác với ưu đãi chỉ phát huy khi doanh nghiệp đã có lợi nhuận chịu thuế.

Thực tế, chính sách hỗ trợ thuế đã có những bước triển khai cụ thể. Theo Nghị quyết số 198/2025/QH15, doanh nghiệp nhỏ và vừa đăng ký kinh doanh lần đầu được miễn thuế thu nhập doanh nghiệp trong 3 năm theo điều kiện quy định; lệ phí môn bài cũng được chấm dứt thu từ ngày 1/1/2026.

Đáng chú ý, Nghị quyết số 43/2026/QH16 có hiệu lực từ ngày 24/8/2026 quy định giảm 30% số thuế thu nhập doanh nghiệp phải nộp trong kỳ tính thuế năm 2026 và 2027 đối với doanh nghiệp có doanh thu hằng năm không quá 10 tỷ đồng, theo các điều kiện và trường hợp loại trừ tại nghị quyết.

Những chính sách này tạo thêm dư địa giảm nghĩa vụ tài chính cho doanh nghiệp đủ điều kiện. Tuy nhiên, hiệu quả thực tế còn phụ thuộc vào khả năng tiếp cận chính sách, thủ tục thực hiện và mức độ phù hợp với khó khăn của từng nhóm doanh nghiệp.

Với những doanh nghiệp chưa có lợi nhuận, ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp chưa chắc tạo ra tác động tức thời. Vì vậy, đề xuất của đại biểu về việc xem xét toàn diện thuế, phí và chi phí đầu vào gợi mở yêu cầu thiết kế chính sách theo tình trạng dòng tiền và nhu cầu thực tế của doanh nghiệp.

Cần đánh giá đúng khó khăn để hỗ trợ trúng đối tượng

Cùng quan tâm đến sức khỏe khu vực doanh nghiệp, đại biểu Nguyễn Thị Thủy (Đoàn đại biểu Thái Nguyên), đề nghị Chính phủ đánh giá kỹ hơn tình hình doanh nghiệp gia nhập, tạm ngừng hoạt động và rút lui khỏi thị trường, từ đó xây dựng giải pháp hỗ trợ sát thực tế.

Đại biểu Nguyễn Thị Thủy: “Tôi đề nghị Chính phủ đánh giá kỹ hơn những khó khăn của doanh nghiệp trong thời gian này và xem thực chất là ở đâu. Trên cơ sở đó, Chính phủ đề ra những giải pháp hỗ trợ sát hơn" - Ảnh: https://quochoi.vn.

Theo đại biểu, doanh nghiệp quay trở lại hoạt động không chỉ tạo thêm giá trị kinh tế mà còn đóng góp nguồn thu ngân sách, tạo việc làm và mang lại những tác động tích cực cho xã hội.

Từ góc nhìn doanh nghiệp, hỗ trợ hiệu quả không chỉ nằm ở số lượng chính sách được ban hành. Điều quan trọng là doanh nghiệp có giảm được chi phí tuân thủ, cải thiện dòng tiền, tiếp cận vốn và duy trì đơn hàng hay không.

Đại biểu Tạ Văn Hạ cũng đề nghị có cơ chế khuyến khích nguồn lực tư nhân tham gia cùng Nhà nước thực hiện các nhiệm vụ phát triển, đồng thời ưu đãi những dự án đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) có cam kết tăng tỷ lệ nội địa hóa và chuyển giao công nghệ.

Khi nguồn lực tư nhân được khơi thông, doanh nghiệp trong nước có cơ hội tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng, còn nền kinh tế có thêm động lực tạo việc làm và nâng cao năng lực sản xuất. Bởi vậy, thước đo quan trọng của chính sách hỗ trợ không chỉ là số doanh nghiệp được hưởng ưu đãi, mà còn là khả năng giúp doanh nghiệp vượt qua khó khăn, duy trì hoạt động và tạo ra giá trị lâu dài.