Nghị định 248/2026/NĐ-CP: Không còn "đứng ngoài cuộc" Doanh nghiệp, hộ kinh doanh, người bán và startup phải chuẩn bị gì trước luật chơi mới?

Nghị định 248/2026/NĐ-CP không đặt thêm giấy phép đối với hộ kinh doanh hay người bán trên sàn thương mại điện tử. Tuy nhiên, khi trách nhiệm pháp lý được chuyển mạnh sang các chủ quản nền tảng, các yêu cầu tuân thủ sẽ được "kéo" xuống từng gian hàng, từng tài khoản bán hàng. Điều đó đồng nghĩa, hộ kinh doanh, startup và doanh nghiệp nhỏ không còn có thể đứng ngoài cuộc nếu muốn tiếp tục cạnh tranh trên môi trường số.

Nghị định 248/2026/NĐ-CP: Không còn "đứng ngoài cuộc" Doanh nghiệp, hộ kinh doanh, người bán và startup phải chuẩn bị gì trước luật chơi mới?

Nếu như trước đây, nhiều hộ kinh doanh chỉ cần mở gian hàng, đăng sản phẩm và bán hàng thì nay cách tiếp cận đó sẽ không còn phù hợp. Nghị định 248 thiết lập cơ chế quản lý theo chuỗi trách nhiệm, trong đó nền tảng phải kiểm soát người bán, còn người bán phải chứng minh tính hợp pháp của hoạt động kinh doanh.

Theo Điều 19, chủ quản mạng xã hội hoạt động thương mại điện tử phải công khai dấu hiệu nhận biết tài khoản người bán; đối với mạng xã hội có chức năng liên lạc trực tuyến, đặt hàng hoặc livestream bán hàng, người bán phải sử dụng đúng thông tin tài khoản đã được xác lập khi giao dịch. Điều này sẽ làm giảm đáng kể tình trạng bán hàng bằng tài khoản ẩn danh hoặc thay đổi liên tục để né tránh trách nhiệm.

Một điểm mới có tác động trực tiếp đến startup là yêu cầu về điều kiện quản trị nền tảng. Khoản 1 và khoản 2 Điều 26 quy định chủ quản nền tảng phải có nhân sự chuyên trách quản lý hoạt động thương mại điện tử và xây dựng Đề án hoạt động thương mại điện tử. Trường hợp nền tảng giữ tiền của người bán phát sinh từ giao dịch thì phải có cơ chế quản lý việc giữ tiền, đối soát, thanh toán và rút tiền; các nội dung này phải được quy định trong hợp đồng điện tử với người bán để bảo đảm giá trị chứng cứ theo quy định của pháp luật.

Yêu cầu này sẽ khiến nhiều startup phải đầu tư sớm hơn cho hệ thống quản trị thay vì chỉ tập trung vào phát triển người dùng. Đây là chi phí tuân thủ ban đầu, nhưng cũng là nền tảng giúp doanh nghiệp giảm rủi ro tranh chấp và nâng cao niềm tin của khách hàng.

Đối với hộ kinh doanh và doanh nghiệp nhỏ, áp lực lớn nhất đến từ việc các nền tảng buộc phải siết chặt kiểm duyệt thông tin. Điều 21 quy định nhiều chủ thể trong hệ sinh thái thương mại điện tử, từ đơn vị hạ tầng kỹ thuật, logistics đến tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán và pháp nhân được ủy quyền tại Việt Nam, phải thực hiện ngăn chặn, tạm dừng hoặc gỡ bỏ thông tin vi phạm theo yêu cầu của cơ quan nhà nước trong thời hạn 24 giờ. Khi cơ chế này được vận hành đồng bộ, nguy cơ gian hàng bị tạm dừng, nội dung bị gỡ bỏ hoặc giao dịch bị gián đoạn sẽ tăng lên nếu người bán không tuân thủ quy định về hàng hóa, thông tin quảng cáo và quyền sở hữu trí tuệ.

Một thay đổi khác cần lưu ý là chế độ báo cáo điện tử. Điều 22 yêu cầu chủ quản nền tảng báo cáo kết quả hoạt động hằng năm; riêng nền tảng số lớn có chức năng đặt hàng trực tuyến phải báo cáo định kỳ hằng tháng và báo cáo kết quả xử lý yêu cầu gỡ bỏ trong vòng 48 giờ kể từ khi nhận yêu cầu của cơ quan có thẩm quyền. Dữ liệu giao dịch vì thế sẽ trở thành căn cứ quan trọng phục vụ công tác giám sát và hậu kiểm.

Từ góc độ quản trị, Nghị định 248 gửi đi một thông điệp rõ ràng: cạnh tranh trên thương mại điện tử sẽ không chỉ dựa vào giá bán hay khả năng tiếp cận khách hàng, mà còn dựa vào mức độ tuân thủ pháp luật và tính minh bạch trong hoạt động kinh doanh. Hộ kinh doanh và doanh nghiệp nhỏ nên chủ động rà soát hồ sơ pháp lý, chuẩn hóa thông tin hàng hóa, chính sách đổi trả, bảo vệ dữ liệu khách hàng và lưu trữ chứng từ điện tử. Những bước chuẩn bị này không chỉ giúp hạn chế rủi ro pháp lý mà còn tạo lợi thế khi các nền tảng ngày càng nâng cao tiêu chuẩn lựa chọn và duy trì người bán.

Trong bối cảnh thương mại điện tử bước sang giai đoạn phát triển dựa trên chất lượng và niềm tin, tuân thủ pháp luật sẽ không còn là "chi phí", mà trở thành một lợi thế cạnh tranh của doanh nghiệp.