Tổng thống Mỹ Donald Trump thông báo rằng thuế nhập khẩu đối với ô tô và xe tải từ Liên minh châu Âu (EU) sẽ được nâng lên mức 25% vào tuần tới, thay vì mức đã thỏa thuận trước đó là 15%, với lý do phía EU không tuân thủ các cam kết thương mại với Hoa Kỳ. Quyết định này đã nhận được phản ứng mạnh mẽ từ các chính trị gia cũng như các tổ chức thương mại của châu Âu; một số chuyên gia kinh tế kêu gọi Brussels và chính phủ Đức áp dụng các biện pháp đáp trả thích hợp.
Ông Trump cho biết trong một bài đăng trên mạng xã hội Truth Social: “Dựa trên việc Liên minh châu Âu không tuân thủ Thỏa thuận Thương mại đã được các bên nhất trí, vào tuần tới tôi sẽ áp dụng mức thuế nhập khẩu cao hơn đối với ô tô và xe tải từ Liên minh châu Âu vào Hoa Kỳ.” Ông cũng nhấn mạnh, nếu các phương tiện này được sản xuất tại các nhà máy ở Mỹ, sẽ không bị đánh thuế.
Bài đăng của Tổng thống Mỹ Donald Trump trên mạng xã hội Truth Social về việc đánh thuế các mặt hàng ô tô và xe tải của Liên minh châu Âu
Trong buổi trả lời phỏng vấn báo chí cùng ngày, Tổng thống Trump cho biết mức thuế quan cao hơn sẽ thúc đẩy các nhà sản xuất ô tô châu Âu chuyển dịch hoạt động sản xuất sang Hoa Kỳ nhanh hơn. Ông nhấn mạnh: "Chúng ta đã ký kết một thỏa thuận thương mại với Liên minh châu Âu nhưng họ chưa thực hiện đúng cam kết. Vì vậy, tôi đã quyết định tăng thuế nhập khẩu đối với ô tô và xe tải lên mức 25%. Điều này sẽ giúp Hoa Kỳ thu về hàng tỷ đô la và tạo áp lực để các nhà sản xuất đẩy nhanh tiến độ đầu tư vào các nhà máy tại Mỹ."
Ủy ban châu Âu đã phản hồi nhanh chóng trước tuyên bố của ông Trump về việc Brussels không tuân thủ thỏa thuận thương mại mùa hè năm 2025, đồng thời khẳng định sẽ duy trì các lựa chọn nhằm bảo vệ lợi ích của Liên minh châu Âu trong trường hợp Washington vi phạm các điều khoản đã cam kết.
Tuyên bố của ông Trump về vấn đề thuế quan được đưa ra trong bối cảnh căng thẳng giữa Hoa Kỳ và khối EU gia tăng liên quan đến tình hình tại Iran, cùng với việc các quốc gia châu Âu từ chối điều động lực lượng hải quân tới eo biển Hormuz. Trong tuần này, Tổng thống Trump đã cảnh báo về khả năng cắt giảm số lượng binh sĩ Mỹ tại Đức, Ý và Tây Ban Nha, sau khi Thủ tướng Đức Friedrich Merz nhận định rằng Hoa Kỳ đang bị Iran gây khó khăn trong các cuộc đàm phán nhằm giải quyết xung đột ở Trung Đông. Những diễn biến này trùng với dịp lễ Quốc tế Lao động (1/5) được tổ chức trên toàn châu Âu, cũng như thời điểm công bố thỏa thuận thương mại mới giữa EU và Mercosur – một trong những sáng kiến đã được Brussels thúc đẩy mạnh mẽ trong năm qua để ứng phó với các biện pháp thuế quan và bất ổn do chính quyền Trump gây ra.
Năm ngoái, Mỹ áp thuế 25% với ô tô nhập khẩu nhưng đạt thỏa thuận với EU giảm còn 15%. Đổi lại, EU bỏ thuế với hàng công nghiệp Mỹ và chấp nhận tiêu chuẩn an toàn, khí thải của Mỹ. Thỏa thuận này không được đa số người dân EU ủng hộ, song các lãnh đạo EU cho rằng nó giúp bảo vệ doanh nghiệp khỏi những đợt tăng thuế tiếp theo. Tuy nhiên, tiến trình thực hiện bị trì hoãn do EU vẫn đang đàm phán các văn bản cuối cùng, nên việc giảm thuế quan có thể chưa hoàn tất trước tháng 6 năm nay.
Ông Bernd Lange, Chủ tịch Ủy ban Thương mại Quốc tế của Nghị viện châu Âu, trả lời phỏng vấn hãng tin Reuters sau thông báo bất ngờ về thuế quan của Washington: “Hành động của Tổng thống Trump là không phù hợp với thông lệ quốc tế. Động thái gần đây càng thể hiện rõ sự thiếu nhất quán trong chính sách của Hoa Kỳ. Chúng tôi từng chứng kiến nhiều quyết định đơn phương liên quan đến các vấn đề như Greenland; điều này không phản ánh tinh thần hợp tác giữa các đối tác chiến lược. Trước tình hình đó, Liên minh châu Âu cần có biện pháp đáp trả rõ ràng và kiên quyết, dựa trên lập trường và lợi ích chính đáng của mình.”
Chủ tịch Hiệp hội Công nghiệp ô tô Đức (VDA) kêu gọi hai bên nhanh chóng giải quyết tình hình, cảnh báo rằng mức thuế cao hơn sẽ đẩy giá thành tăng mạnh.
Cổ phiếu Ford giảm 2,4%, Stellantis giảm 3,3% và General Motors giảm 1,5% sau thông báo của Tổng thống Donald Trump. Các hãng ô tô cho biết họ sẽ hoãn các thay đổi sản xuất cho đến khi có thông tin rõ ràng về thỏa thuận thương mại Mỹ-Mexico-Canada.
Các hãng sản xuất ô tô châu Âu đã có sự hiện diện đáng kể tại thị trường Mỹ và đang triển khai các kế hoạch mở rộng hoạt động. Trong tháng 3, Mercedes-Benz thông báo sẽ đầu tư 4 tỷ đô la vào một nhà máy tại Alabama đến năm 2030 và tổng giá trị đầu tư dự kiến cho toàn bộ các hoạt động tại Mỹ lên đến 7 tỷ đô la.
Ryan Majerus, cựu quan chức cấp cao của Bộ Thương mại Mỹ và hiện là đối tác tại hãng luật King & Spalding, nhận định rằng động thái áp thuế mới sẽ gia tăng căng thẳng với Brussels, trong đó có cả các vấn đề liên quan đến cuộc xung đột với Iran. Ông cho biết: “Động thái này khó được Liên minh châu Âu hoan nghênh, và tôi không rõ liệu phía chính quyền Washington có cân nhắc điều này hay không, bởi lẽ họ đang duy trì lập trường khá cứng rắn đối với EU.”
