Đế chế SpaceX đầu tư hơn 15 tỷ đô la cho phát triển tàu vũ trụ thế hệ mới

Theo hồ sơ đăng ký IPO do hãng tin Reuters phân tích, đế chế SpaceX đã đầu tư hơn 15 tỷ đô la vào việc phát triển tên lửa Starship thế hệ mới, vượt xa chi phí phát triển dòng tên lửa chủ lực Falcon của công ty. Khoản đầu tư này phản ánh quá trình gần một thập kỷ SpaceX tập trung hoàn thiện hệ thống phóng hoàn toàn có thể tái sử dụng.

Tương lai của các mảng kinh doanh hiệu quả nhất tại SpaceX, khi công ty đang chuẩn bị lên sàn chứng khoán với mức định giá 1,75 nghìn tỷ đô la, chủ yếu dựa vào Starship – hệ thống tên lửa hai tầng quy mô lớn đóng vai trò trọng tâm trong chiến lược của Elon Musk. Starship được kỳ vọng sẽ phục vụ việc phóng các lô vệ tinh Starlink có kích thước lớn hơn, đưa con người lên mặt trăng và sao Hỏa, cũng như triển khai hàng nghìn vệ tinh tính toán trí tuệ nhân tạo nhằm thay thế cho các trung tâm dữ liệu tiêu thụ nhiều năng lượng trên Trái Đất.

Số tiền 15 tỷ đô la, lần đầu tiên được công bố, vượt xa khoản đầu tư khoảng 400 triệu đô la mà SpaceX từng dành cho việc phát triển Falcon 9 – dòng tên lửa hiện đang dẫn đầu thị trường toàn cầu về số lần phóng. Falcon 9 đã tạo nên vị trí thống trị trong lĩnh vực thương mại cho SpaceX, đồng thời hỗ trợ tích cực hoạt động triển khai Starlink và mang đến lợi thế cạnh tranh vượt trội so với các đối thủ trong ngành phóng tên lửa. “SpaceX tiếp tục đầu tư quy mô lớn nhằm củng cố và nâng cao vị trí dẫn đầu của mình thông qua việc theo đuổi mục tiêu tái sử dụng hoàn toàn và tối ưu tốc độ vận hành trên diện rộng. Trong đó, chúng tôi đã phân bổ hơn 15 tỷ đô la để phát triển dòng tên lửa thế hệ tiếp theo – Starship,” SpaceX nêu rõ trong hồ sơ đăng ký IPO bí mật.

Công ty dự kiến bắt đầu phóng vệ tinh Starlink V3 vào cuối năm 2026. SpaceX cũng cho biết Starship sẽ mang đến 60 vệ tinh mỗi chuyến, nhờ khoang chứa tối ưu.

Số lượng vệ tinh Starlink được phóng bằng Starship đã tăng lên đáng kể so với hai mươi vệ tinh nhỏ hơn thường được triển khai bằng tên lửa Falcon, cho thấy mức độ thành công của Starship có liên quan mật thiết tới sự phát triển kinh tế của chương trình Starlink.

Hiện nay, phần lớn chi phí phát triển của SpaceX tập trung vào dự án Starship.

Cũng theo hồ sơ công ty, SpaceX sẽ dành 3 tỷ đô la cho nghiên cứu và phát triển trong năm 2025 cho lĩnh vực không gian, toàn bộ khoản đầu tư này dành cho chương trình Starship. Con số này là một bước tiến lớn so với mức 1,8 tỷ đô la của năm trước đó, làm nổi bật sự khác biệt về quy mô và tầm quan trọng giữa Starship và Falcon, cũng như so với các loại tên lửa trước đây.

Từ năm 2023, SpaceX đã thử nghiệm Starship với 11 chuyến bay, đạt một số tiến bộ như bắt tên lửa đẩy bằng cánh tay cơ khí. Tuy nhiên, SpaceX cho biết còn nhiều thách thức trước khi đạt mục tiêu phóng hàng nghìn lần mỗi năm để triển khai vệ tinh AI năng lượng mặt trời, tương đương 1/4 mức tiêu thụ điện của Mỹ.

Ông Chris Quilty, Chủ tịch của Quilty Space – một công ty nghiên cứu về ngành công nghiệp vũ trụ và vệ tinh – nhận định: “Họ đã đạt được những bước tiến đáng kể. Tuy nhiên, vấn đề cốt lõi hiện nay là chúng ta vẫn chưa thể xác định liệu họ có thể duy trì thành công đó một cách ổn định trong tương lai hay không.”

Starship cần xây dựng cơ sở hạ tầng lớn để đáp ứng nhịp độ bay, gồm cung cấp nhiên liệu, hệ thống nước và tấm chắn nhiệt chịu được nhiều lần trở lại khí quyển. Mỗi lần phóng Starship sử dụng lượng khí đốt tương đương 244 xe bồn và khoảng một triệu gallon nước để giảm rung động âm thanh. Tiếp nhiên liệu trên quỹ đạo cũng là một quy trình mới, nhiều rủi ro, yêu cầu các tàu Starship kết nối để chuyển nhiên liệu. Việc này rất cần thiết cho các nhiệm vụ không gian sâu và đòi hỏi nhiều lần phóng Starship.

Theo ông Hans Koenigsmann, nguyên là Phó Chủ tịch phụ trách Độ tin cậy Bay của SpaceX và cũng là một trong những nhân viên đầu tiên của công ty, “Đây có thể sẽ là thách thức lớn cuối cùng. Nếu vượt qua được, tôi tin rằng các bước tiếp theo sẽ tiến triển thuận lợi và khả năng thành công sẽ rất cao.”

Trong mười năm qua, SpaceX đã xây dựng một khu vực phát triển lớn tại Nam Texas mang tên Starbase, chuyên phục vụ cho dự án Starship. Cơ sở này được thiết kế để hỗ trợ hoạt động sản xuất tên lửa với tốc độ tương tự như quy trình sản xuất máy bay thương mại, thay vì các phương tiện vũ trụ truyền thống.

Những thất bại trong quá trình thử nghiệm đã dẫn đến việc thực hiện hàng trăm thay đổi về thiết kế đối với phương tiện này. Koenigsmann nhận định rằng Starship là “một loại phương tiện hoàn toàn khác” so với Falcon 9. SpaceX đang tiến hành các bước chuẩn bị cho lần phóng thử nghiệm Starship đầu tiên kể từ tháng 10, đánh dấu khoảng thời gian tạm dừng lâu nhất giữa các chuyến bay của chương trình. Trong nhiệm vụ này, nguyên mẫu Starship V3 sẽ được ra mắt. Theo ông Charlie Cox, Giám đốc Kỹ thuật Starship, “Phiên bản 3 về cơ bản là một thiết kế mới hoàn toàn cho tàu,” ông chia sẻ trong một video do SpaceX đăng tải trên nền tảng X vào thứ Sáu (1/5).

Starship V3, với nhiều cải tiến quan trọng, được tối ưu hóa cho các chuyến bay trên quỹ đạo, thử nghiệm kéo dài trong môi trường không gian cũng như thực hiện các sứ mệnh đổ bộ có người lái lên Mặt Trăng. Đây là những nhiệm vụ phức tạp nhất mà tên lửa phải đảm nhận, trong đó NASA đã ký hợp đồng trị giá ít nhất 3 tỷ đô la với SpaceX theo chương trình Artemis đưa con người trở lại Mặt Trăng.

Ông Kent Chojnacki, Phó Giám đốc chương trình Hệ thống Hạ cánh Con người của NASA, cho biết: “Phiên bản 3 chính là nền tảng mà HLS sẽ dựa vào trong quá trình phát triển.” Ông cũng nhận định, nhiều yếu tố sẽ được đánh giá dựa trên kết quả của chuyến bay đầu tiên này.