Luật sửa đổi phải “vá lỗ hổng” quản lý chất lượng hàng hóa: Cần cơ chế hậu kiểm hiệu quả

Không thể để người tiêu dùng “tự bơi” giữa rừng hàng giả, hàng kém chất lượng

Tại phiên thảo luận sáng 3/6 về việc tiếp thu, giải trình, chỉnh lý dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Tiêu chuẩn và Quy chuẩn kỹ thuật, Chủ nhiệm Ủy ban Công tác đại biểu Nguyễn Thanh Hải đã nêu rõ quan điểm: Quản lý chất lượng sản phẩm hàng hóa không đơn thuần là chuyện kỹ thuật, mà là vấn đề liên quan trực tiếp đến sức khỏe, tính mạng của người dân.

“Những vụ việc mà báo chí liên tục phản ánh, từ sữa giả, gạo giả đến thuốc giả, thực phẩm chức năng giả…, cho thấy rõ ràng: người tiêu dùng đang bị đẩy vào thế yếu. Chất lượng hàng hóa hiện nay cần được xem là một nội dung trọng yếu trong bảo vệ an ninh con người”, bà Hải khẳng định.

Chủ nhiệm Ủy ban Công tác đại biểu Nguyễn Thanh Hải

Một trong những điểm được nhiều đại biểu Quốc hội quan tâm là sự thiếu rõ ràng trong phân công trách nhiệm giữa Bộ Khoa học và Công nghệ (KH&CN) – cơ quan xây dựng tiêu chuẩn kỹ thuật, và các bộ quản lý chuyên ngành như Y tế, Công Thương, Nông nghiệp...

Bà Nguyễn Thanh Hải thẳng thắn cho rằng, hệ thống hậu kiểm hiện nay đang có vấn đề lớn. Trong nhiều vụ việc, không rõ cơ quan nào chịu trách nhiệm chính khi để lọt hàng hóa giả, hàng hóa không đạt chuẩn ra thị trường. Trong khi đó, Bộ KH&CN – đơn vị chủ trì ban hành tiêu chuẩn – cần đóng vai trò kết nối, điều phối trong hệ thống quản lý chất lượng.

“Công bố đâu là hàng giả, đâu là sản phẩm vi phạm phải dựa trên tiêu chuẩn kỹ thuật do Bộ KH&CN quy định. Nếu tiêu chuẩn mù mờ, hậu kiểm rời rạc, thì hệ thống quản lý chất lượng sẽ như ‘bức tường có nhiều lỗ thủng’”, bà Hải phân tích.

Từ thực tế đó, bà đề nghị không nên loại bỏ quy định về công bố hợp quy, mà cần giữ lại trên cơ sở cải cách, cập nhật nhanh hệ thống tiêu chuẩn quốc gia, hài hòa với chuẩn mực quốc tế và phù hợp với tốc độ phát triển thị trường.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn: “Luật mới phải phân định rõ trách nhiệm để không còn đùn đẩy”

Phát biểu kết luận phiên họp, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhận định, đây là một trong những dự án luật quan trọng, nhận được sự quan tâm lớn của cử tri và đại biểu, bởi liên quan mật thiết đến an toàn thực phẩm, hàng hóa tiêu dùng – những vấn đề gắn liền với đời sống người dân.

Ông đặc biệt lưu ý đến tình trạng quy trình thủ tục rườm rà, kéo dài, gây khó cho doanh nghiệp, làm chậm luồng lưu thông hàng hóa và tăng rủi ro cho người tiêu dùng.

“Những thủ tục kéo dài hàng tháng trời, trong khi hàng hóa thì đã lên kệ từ lâu, là điều không thể chấp nhận trong một nền kinh tế hiện đại. Luật lần này phải viết gọn, rõ, mạnh dạn giao cụ thể cho Chính phủ quy định chi tiết, còn Quốc hội chỉ nên quy định những nguyên tắc, khung pháp lý”, ông nhấn mạnh.

Chủ tịch Quốc hội cũng chỉ ra điểm yếu lớn nhất trong hệ thống quản lý hiện nay là thiếu cơ chế quy trách nhiệm cụ thể. Khi xảy ra vi phạm chất lượng, hàng giả, hàng nhái, thì không có đơn vị nào đứng ra nhận trách nhiệm.

“Luật sửa đổi lần này phải làm rõ vai trò, trách nhiệm của từng cơ quan: từ Quốc hội, Chính phủ, đến các bộ, ngành. Không thể để ‘nước đổ đầu dân’ mỗi khi hệ thống quản lý trục trặc”, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nêu rõ.

Các ý kiến tại phiên họp thống nhất quan điểm: Luật Tiêu chuẩn và Quy chuẩn kỹ thuật sửa đổi không thể chỉ dừng ở việc nâng cấp kỹ thuật văn bản, mà phải là một cuộc cải tổ toàn diện cơ chế kiểm soát chất lượng hàng hóa.

Trong đó, hai yêu cầu cấp thiết được đặt ra là: Tăng cường hậu kiểm, công khai minh bạch kết quả kiểm tra, xử lý nghiêm các sai phạm. Làm rõ phân công, phân cấp, trách nhiệm pháp lý giữa các cơ quan quản lý nhà nước, để chấm dứt tình trạng “cha chung không ai khóc”.