 |
| Nhà máy địa nhiệt và công viên giải trí Blue Lagoon, Iceland. (Ảnh: Getty Images) |
Biến những khó khăn thành thế mạnh, Iceland hiện là một ví dụ điển hình trong việc tận dụng nguồn năng lượng tái tạo.
Ngày nay, gần như toàn bộ điện năng tiêu thụ tại quốc gia nhỏ bé này được cung cấp từ các nguồn năng lượng tái tạo. Cứ 10 ngôi nhà thì có tới 9 ngôi nhà được sưởi ấm trực tiếp từ nguồn năng lượng địa nhiệt.
Quá trình chuyển đổi từ nhiên liệu hóa thạch sang năng lượng tái tạo của Iceland có thể trở thành nguồn cảm hứng cho các quốc gia khác đang tìm cách gia tăng tỷ trọng năng lượng tái tạo trong cơ cấu năng lượng của mình. Iceland, với biệt danh "vùng đất của lửa và băng", sở hữu sự kết hợp độc đáo giữa địa chất và vị trí ở cực Bắc, đã mang lại cho quốc gia này lợi thế lớn trong việc khai thác năng lượng tái tạo.
Nằm trên vành đai núi lửa Đại Tây Dương giữa hai mảng kiến tạo Bắc Mỹ và Á-Âu, Iceland sở hữu một khu vực núi lửa hoạt động mạnh, cung cấp năng lượng cho các hệ thống địa nhiệt. Bên cạnh đó, khoảng 11% diện tích đất nước được bao phủ bởi các sông băng, sự tan chảy theo mùa của chúng cung cấp nước cho các con sông băng, từ đó góp phần vào nguồn tài nguyên thủy điện phong phú của Iceland. Hơn nữa, quốc gia này còn có tiềm năng lớn về năng lượng gió và đang tích cực khai thác. Trong vòng một thập kỷ tới, các dự án điện gió lớn nhất của Iceland sẽ được triển khai tại công viên Búrfellslundur, với dự kiến lắp đặt 30 tuabin gió gần núi Vaðalda.
Hiện nay, nền kinh tế Iceland, từ việc cung cấp điện và nhiệt cho các hộ gia đình đơn lẻ đến đáp ứng nhu cầu năng lượng cho các ngành công nghiệp, đều được hỗ trợ bởi năng lượng sạch từ thủy điện và địa nhiệt. Các nguồn năng lượng tái tạo này không chỉ mang lại lợi ích về hệ thống sưởi ấm, mà còn được sử dụng rộng rãi trong nhiều lĩnh vực khác như làm tan tuyết trên vỉa hè, sưởi ấm hồ bơi, nuôi trồng thủy sản bằng điện, sản xuất thực phẩm trong nhà kính, chế biến thực phẩm, và sản xuất mỹ phẩm cùng các sản phẩm tiêu dùng khác.
 |
| Iceland cũng thúc đẩy phát triển năng lượng điện gió. (Ảnh: Data Center News) |
Vì sao Iceland lại quyết tâm mạnh mẽ trong việc triển khai năng lượng tái tạo? Trên thực tế, cho đến những năm 1970, phần lớn năng lượng tiêu thụ ở Iceland vẫn được cung cấp từ nhiên liệu hóa thạch nhập khẩu. Khi các cuộc khủng hoảng năng lượng thế giới xảy ra, giá dầu biến động không ngừng, Iceland nhận thấy sự bất ổn và không thể phụ thuộc vào nguồn năng lượng nhập khẩu. Quốc gia này cần một nguồn năng lượng ổn định, khả thi về mặt kinh tế và phù hợp với vị trí địa lý đặc biệt của mình tại rìa vòng Bắc Cực. Chính từ đó, công nghệ khoan đã phát triển mạnh mẽ, giúp Iceland có thể khoan sâu hơn để thu thập nước nóng, từ đó có thể sưởi ấm cho nhiều ngôi nhà hơn.
Với bước đi chiến lược, Iceland đã triển khai các dự án lớn về năng lượng tái tạo, đặc biệt là hệ thống sưởi ấm khu vực bằng địa nhiệt, mở rộng quy mô áp dụng thương mại. Các dự án thủy điện cũng bắt đầu phát triển từ những năm 1950, khi những người nông dân cần nguồn điện cho các trang trại của mình. Đến năm 1950, 530 nhà máy thủy điện quy mô vừa và nhỏ đã được xây dựng, tạo ra các hệ thống điện độc lập khắp đất nước.
Để thúc đẩy việc sử dụng năng lượng địa nhiệt, Chính phủ Iceland đã thành lập một Quỹ hỗ trợ cho người dân và doanh nghiệp vay vốn nghiên cứu địa nhiệt và khoan thử nghiệm. Điều này giúp phát triển mạnh mẽ nguồn năng lượng tái tạo, thay thế dần năng lượng hóa thạch. Đồng thời, Iceland còn chú trọng vào phát triển các dự án thủy điện quy mô lớn, với mục tiêu thu hút các ngành công nghiệp mới, tạo việc làm, đồng thời xây dựng lưới điện quốc gia.
Không chỉ dừng lại ở đó, Iceland hiện đang lên kế hoạch thu điện mặt trời từ vũ trụ, trở thành quốc gia đầu tiên thu thập điện mặt trời từ một nhà máy có công suất 30 GW trên quỹ đạo. Dự kiến, dự án này sẽ cung cấp năng lượng cho từ 1.500 đến 3.000 hộ gia đình vào năm 2030. Chương trình sáng kiến bền vững Transition Labs của Iceland đang hợp tác với công ty Reykjavik Energy và công ty Space Solar ở Anh để phát triển một nhà máy năng lượng mặt trời ngoài khí quyển của Trái Đất.
 |
| Nhà máy điện địa nhiệt Hellisheidi ở Iceland. (Ảnh: Japan Times) |
Dự án thí điểm nhà máy điện mặt trời ngoài không gian sẽ có chi phí lên tới 800 triệu USD. Dự kiến, hệ thống này sẽ cung cấp điện với chi phí chỉ bằng 1/4 chi phí điện hạt nhân, tức 2,2 tỷ USD mỗi gigawatt, giúp cạnh tranh với các nguồn năng lượng tái tạo trên Trái Đất.
Như vậy, có thể khẳng định rằng nỗ lực bền bỉ của Iceland trong suốt thời gian qua đã mang lại những lợi ích thiết thực cho người dân và nền kinh tế, đồng thời trở thành một hình mẫu cho các quốc gia khác học hỏi.
Vào đầu thế kỷ XX, một người nông dân Iceland đã sáng tạo ra cách sử dụng nước nóng rỉ ra từ lòng đất để phát triển hệ thống sưởi ấm địa nhiệt cho trang trại của mình. Thành công này đã tạo nền tảng cho các thành phố phát triển dần dần, dẫn đến việc khai thác có hệ thống hơn các nguồn tài nguyên địa nhiệt trong cả nước.
