 |
| EU tăng cường hợp tác với CPTPP giữa bất ổn thương mại toàn cầu. |
Liên minh châu Âu (EU) đang xúc tiến một kế hoạch hợp tác chiến lược với khối thương mại lớn ở khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương, giữa lúc lo ngại về Tổng thống Donald Trump và chính sách thương mại bảo hộ của ông có thể làm rối loạn trật tự thương mại toàn cầu.
Theo các quan chức EU và các nhà ngoại giao cấp cao, động lực nối lại quan hệ giữa Brussels và khối Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP), bao gồm 12 quốc gia như Canada, Nhật Bản, Mexico và Việt Nam, đã gia tăng đáng kể sau khi ông Trump công bố loạt thuế quan mới hồi tháng 4/2025.
Một quan chức Ủy ban châu Âu (EC) xác nhận hai bên đang bước vào giai đoạn "xem xét nghiêm túc khả năng hợp tác có cấu trúc với CPTPP", dù hiện vẫn còn ở giai đoạn rất sớm.
Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen tuyên bố EU và CPTPP có chung mong muốn hợp tác để thiết lập “các quy tắc thương mại công bằng vì lợi ích nhân loại”, đồng thời đánh giá lại vai trò của Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) và thúc đẩy cải cách.
Nếu thành hiện thực, mối liên kết này sẽ bao phủ khoảng 30% GDP toàn cầu, và phát đi thông điệp rằng phần lớn thế giới vẫn ủng hộ trật tự thương mại dựa trên luật lệ – điều đang bị thách thức bởi chính sách thuế quan của Mỹ.
Dù EU đã có hiệp định thương mại song phương với 9 trong số 12 thành viên của CPTPP, nỗ lực kết nối sâu rộng hơn vào năm 2023 từng thất bại do thiếu sự đồng thuận ngoại giao. Tuy nhiên, các nhà phân tích, bao gồm Cơ quan Thương mại Quốc gia Thụy Điển, đánh giá rằng một thỏa thuận giữa EU và CPTPP có thể tạo thành “trọng tâm” mới của thương mại toàn cầu.
Trong khối CPTPP, New Zealand, Canada và Singapore là những quốc gia ủng hộ mạnh mẽ nhất việc siết chặt quan hệ với EU, trong khi Nhật Bản được cho là ủng hộ kín đáo.
 |
| Chủ tịch Ủy ban châu Âu, bà Ursula von der Leyen. |
Tuy nhiên, hiện tại vẫn chưa có cơ chế chính thức nào được thiết lập để khởi động đối thoại giữa hai bên, phần vì Australia – quốc gia đang giữ chức Chủ tịch luân phiên CPTPP – vừa tổ chức tổng tuyển cử cuối tuần qua. Việc thành lập chính phủ mới tại Canberra có thể mở đường cho vòng đàm phán thương mại song phương Australia–EU được nối lại, và đồng thời tạo nền tảng cho đối thoại EU–CPTPP ở tầm rộng hơn.
Một số quan chức gợi ý rằng vấn đề này có thể được nêu ra tại cuộc họp bộ trưởng thương mại APEC diễn ra trong tháng Năm này tại Hàn Quốc.
Cựu Ủy viên Thương mại EU Cecilia Malmström nhận định “động lực mới là rõ ràng”, và nhấn mạnh nếu muốn đạt được tiến triển, hai bên cần hành động sớm trong năm nay. Bà cho biết: “EU không phải bộ máy di chuyển nhanh, nhưng với tình hình hiện tại, có một cảm giác cấp bách rõ rệt để bảo vệ thương mại dựa trên luật lệ”.
Dù vậy, hiện vẫn chưa có kế hoạch để EU gia nhập CPTPP. Thay vào đó, một mô hình “hai đường ray” đang được cân nhắc: gồm một bộ quy tắc ứng xử mới nhằm tái khẳng định cam kết với WTO, và một kênh đối thoại riêng để hài hòa các tiêu chuẩn trong thương mại số, phát triển bền vững và chuỗi cung ứng giữa hai khối.
Ngoài ra, một ý tưởng đầy tham vọng khác là cho phép “cộng gộp xuất xứ” – tức kết hợp hàm lượng nội địa của các quốc gia trong hai khối để giúp sản phẩm dễ dàng đạt tiêu chuẩn hưởng ưu đãi thuế. Tuy nhiên, các quan chức EU khẳng định khả năng này chưa được đưa vào bàn thảo chính thức.
