Kinh tế xanh, tuần hoàn là xu hướng tất yếu của nền kinh tế

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu diễn biến phức tạp và tài nguyên ngày càng cạn kiệt, kinh tế xanh và kinh tế tuần hoàn không còn là lựa chọn mà đã trở thành xu thế phát triển tất yếu của mọi quốc gia, trong đó có Việt Nam. Đây là tầm nhìn chiến lược, định hướng lại mọi hoạt động sản xuất, kinh doanh, hướng tới một tương lai nơi tăng trưởng kinh tế không đánh đổi bằng môi trường mà cộng sinh hài hòa cùng các giá trị bền vững.

Trao đổi với Tạp chí Doanh nghiệp và Hội nhập, GS. TS Trần Đình Hợi - Phó Chủ tịch Hiệp hội Tái chế Chất thải Việt Nam, khẳng định tầm quan trọng chiến lược của kinh tế xanh và kinh tế tuần hoàn đối với sự phát triển bền vững của đất nước. Ông nhấn mạnh: "Đây không chỉ là những khái niệm thời thượng mà là con đường tất yếu để Việt Nam vừa đạt được tăng trưởng kinh tế mạnh mẽ, vừa đảm bảo chất lượng môi trường sống cho hiện tại và các thế hệ tương lai."

GS. TS Trần Đình Hợi, Phó Chủ tịch Hiệp hội Tái chế Chất thải Việt Nam .Ảnh: Phan Chính

Theo GS. TS Trần Đình Hợi, cốt lõi của kinh tế xanh chính là việc giảm thiểu tối đa tác động tiêu cực đến môi trường. Mọi hoạt động sản xuất và tiêu dùng đều phải tuân thủ nguyên tắc này, hướng tới một nền kinh tế thực sự hài hòa với thiên nhiên. Điều này đòi hỏi doanh nghiệp không chỉ tối ưu hóa quy trình để tăng lợi nhuận mà còn phải tích hợp các yếu tố môi trường vào chiến lược kinh doanh cốt lõi.

Ông Hợi cũng đặc biệt nhấn mạnh, phát triển kinh tế cần phải song hành chặt chẽ với công tác bảo vệ môi trường. Một nền kinh tế xanh đúng nghĩa phải đảm bảo rằng mọi quy trình sản xuất đều hướng tới phát thải ròng ít nhất, sử dụng tài nguyên một cách hiệu quả nhất, và giảm thiểu tối đa ảnh hưởng đến hệ sinh thái tự nhiên cũng như đời sống, sức khỏe của cộng đồng.

Điểm mấu chốt nằm ở sự chuyển đổi mạnh mẽ từ mô hình kinh tế tuyến tính truyền thống – "khai thác - sản xuất - thải bỏ" – sang mô hình kinh tế tuần hoàn. Trong mô hình này, tài nguyên không chỉ được sử dụng một lần mà được tái sử dụng, tái chế và phục hồi, tạo ra giá trị mới và giảm gánh nặng lên môi trường. Ví dụ, chất thải của ngành này có thể là nguyên liệu đầu vào cho ngành khác, tạo nên một vòng khép kín hiệu quả. Điều này không chỉ giúp giảm lượng rác thải ra môi trường mà còn mở ra những cơ hội kinh doanh mới, thúc đẩy sự sáng tạo và đổi mới trong doanh nghiệp.

Nhận thức rõ tầm quan trọng này, Chính phủ Việt Nam đã và đang thể hiện quyết tâm mạnh mẽ trong việc thúc đẩy kinh tế xanh và kinh tế tuần hoàn. Nghị quyết số 55-NQ/TW của Bộ Chính trị về định hướng Chiến lược phát triển năng lượng quốc gia của Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 đã đặt ra mục tiêu tăng tỷ lệ năng lượng tái tạo. Đồng thời, Luật Bảo vệ môi trường 2020 với các quy định về trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất (EPR) là những bước đi pháp lý quan trọng, tạo hành lang cho doanh nghiệp chuyển đổi.

Kinh tế xanh – kinh tế tuần hoàn là xu hướng tất yếu của nền kinh tế

Theo thống kê từ Bộ Nông nghiệp và Môi trường (số liệu tháng 4/2025), có khoảng hơn 200 doanh nghiệp trên cả nước đã chính thức công bố các dự án hoặc sáng kiến về kinh tế tuần hoàn, tăng 15% so với năm 2024.

Kinh tế xanh và kinh tế tuần hoàn mở ra những cơ hội kinh doanh mới mẻ: Từ dịch vụ tư vấn môi trường, công nghệ xử lý chất thải, sản xuất vật liệu thân thiện môi trường đến phát triển năng lượng tái tạo. Các quỹ đầu tư "xanh" cũng đang gia tăng sự quan tâm tới Việt Nam, tạo điều kiện cho các doanh nghiệp chuyển đổi.

Tuy nhiên, quá trình chuyển đổi này không hề dễ dàng. Thách thức lớn nhất nằm ở chi phí đầu tư ban đầu cho công nghệ mới, hệ thống quản lý chất thải phức tạp và việc thay đổi thói quen sản xuất. Ngoài ra, hạ tầng thu gom, phân loại và tái chế chất thải tại Việt Nam vẫn cần được hoàn thiện và đồng bộ hơn.

Để vượt qua những thách thức này, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa Nhà nước, doanh nghiệp và cộng đồng. Chính phủ cần tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý, đưa ra các chính sách ưu đãi hấp dẫn hơn và xây dựng các cơ chế hỗ trợ tài chính rõ ràng.