GS. TS Hoàng Văn Cường: Đất thương mại dịch vụ thậm chí còn quan trọng hơn đất ở

Tại tọa đàm “Đất thương mại dịch vụ - Từ nhận thức đúng đến đột phá chính sách” diễn ra chiều ngày 31/7/2025, GS.TS. Hoàng Văn Cường - Ủy viên Ủy ban Tài chính Ngân sách Quốc hội - khẳng đinh, sự cần thiết phải nhìn nhận loại đất này một cách khách quan, xuất phát từ thực tiễn thay vì cảm tính chủ quan.

GS.TS. Hoàng Văn Cường cho rằng, đất thương mại dịch vụ đang sở hữu giá trị thực tiễn rất lớn, song trong nhận thức chung vẫn chưa được đánh giá đúng mức.

Theo GS.TS. Hoàng Văn Cường, trước nay, chúng ta thường có xu hướng coi trọng đất ở hơn đất thương mại dịch vụ. Nguyên nhân chính do đất ở được xác định là sử dụng ổn định lâu dài, cho phép mua bán, thừa kế, và có quyền sở hữu vô thời hạn. Ngược lại, đất thương mại dịch vụ thường gắn liền với khái niệm đất kinh doanh, có thời hạn sử dụng nhất định, dẫn đến tâm lý e ngại cho nhiều người và doanh nghiệp.

GS.TS. Hoàng Văn Cường - Ủy viên Ủy ban Tài chính Ngân sách Quốc hội

Tuy nhiên, GS.TS. Hoàng Văn Cường khẳng định, nếu đất thương mại dịch vụ vẫn phù hợp với quy hoạch và định hướng đầu tư phát triển của vùng, khu vực, đồng thời tiếp tục đóng góp vào sự phát triển kinh tế của địa phương thì hoàn toàn có thể được tiếp tục gia hạn ở các chu kỳ tiếp theo. Điều này có nghĩa là đất thương mại dịch vụ hoàn toàn có khả năng được khai thác lâu dài, không khác gì đất ở về mặt thời gian sử dụng thực tế.

Hơn nữa, ông cũng chỉ ra một thực tế quan trọng: Bất kể là loại đất nào, dù đất ở với thời hạn sử dụng lâu dài, khi Nhà nước cần thu hồi vì lợi ích quốc gia, công cộng thì vẫn phải thu hồi theo đúng quy định của pháp luật. Điều này xóa bỏ ảo tưởng về quyền sử dụng đất "vĩnh viễn", đồng thời nhấn mạnh quyền sở hữu toàn dân về đất đai do Nhà nước đại diện.

Về bản chất sinh lợi, GS.TS. Hoàng Văn Cường phân tích rõ sự khác biệt giữa đất ở và đất thương mại dịch vụ. Đất ở chủ yếu phục vụ nhu cầu chỗ ở, tạo ra giá trị sử dụng trực tiếp cho cá nhân và gia đình, nhưng khả năng sinh lợi kinh tế từ bản thân mảnh đất là hạn chế. Ngược lại, đất thương mại dịch vụ có khả năng tạo ra giá trị gia tăng đáng kể cho nền kinh tế. Loại đất này thúc đẩy sản xuất, tạo việc làm, đóng góp ngân sách nhà nước, và góp phần hình thành các trung tâm kinh tế phát triển sôi động.

Ông Cường dẫn chứng, một khu vực phát triển sầm uất thường là nơi tập trung nhiều công trình thương mại, dịch vụ. Trong khi đó, một khu vực chỉ có nhà cửa nguy nga nhưng thiếu các hoạt động thương mại thì sẽ khó phát triển toàn diện.

Ở góc độ phát triển kinh tế - xã hội, GS.TS. Hoàng Văn Cường cho rằng, đất thương mại dịch vụ thậm chí còn quan trọng hơn đất ở. Ông mạnh dạn đề xuất những khu đất đẹp, hạ tầng tốt nên được ưu tiên phát triển các công trình thương mại - dịch vụ để tạo động lực tăng trưởng mạnh mẽ cho nền kinh tế. Đây cũng là quan điểm mà Thủ tướng Chính phủ đã nhiều lần nhấn mạnh, cho thấy sự đồng thuận trong định hướng phát triển.

Tại tọa đàm “Đất thương mại dịch vụ - Từ nhận thức đúng đến đột phá chính sách”

Tuy nhiên, hiện nay đất thương mại dịch vụ vẫn đang đối mặt với những vướng mắc nhất định, đặc biệt là tâm lý muốn được giao đất sử dụng lâu dài hoặc giao dài hạn trả tiền thuê đất một lần. GS.TS. Hoàng Văn Cường giải thích, hiện có hai hình thức thuê đất trả tiền là trả tiền một lần hoặc trả tiền hằng năm. Với đất thương mại dịch vụ thuộc diện đất thuê trả tiền, hình thức trả tiền thuê đất hằng năm đang được khuyến khích.

Theo nguyên lý, việc trả tiền hằng năm mang lại lợi ích kép, vừa cho xã hội vừa có lợi cho doanh nghiệp. Đối với doanh nghiệp, trả tiền thuê đất hằng năm giúp giảm áp lực tài chính ban đầu, không phải bỏ ra vốn lớn ngay từ đầu, từ đó duy trì dòng vốn cho hoạt động sản xuất - kinh doanh.

Với Nhà nước, việc thu tiền hằng năm giúp duy trì dòng thu ngân sách ổn định và lâu dài. Điều này còn tạo động lực cho chính quyền địa phương trong việc đầu tư hạ tầng, cải cách thủ tục để hỗ trợ doanh nghiệp, bởi nguồn thu từ đất đai sẽ gắn liền với sự phát triển của địa phương.

GS.TS. Hoàng Văn Cường chỉ rõ: “Nếu không điều chỉnh chính sách tín dụng phù hợp với cả hai hình thức trả tiền thuê đất, điều này sẽ làm méo mó cơ chế, gây bất lợi cho hình thức trả tiền thuê đất hằng năm vốn là hình thức có lợi hơn về dài hạn cho cả doanh nghiệp và Nhà nước”.