| Rox Living mua hụt cổ phiếu MSB, thị trường chưa thuận khiến kế hoạch dang dở ABBank hoàn tất tăng vốn, đưa hơn 362 triệu cổ phiếu mới lên sàn giao dịch |
Không thể chỉ trông chờ vào ngân hàng và ngân sách
Trong chiến lược phát triển nhà ở cho thuê, bài toán vốn đang trở thành điểm nghẽn lớn nhất. Khi ngân sách nhà nước có giới hạn và hệ thống tín dụng ngân hàng đối mặt với áp lực cân đối kỳ hạn, việc tìm kiếm các kênh huy động vốn dài hạn trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết. Trong bối cảnh đó, chứng khoán hóa bất động sản, đặc biệt thông qua mô hình quỹ đầu tư tín thác bất động sản (REIT), đang được nhiều chuyên gia xem là lời giải khả thi.
Phát triển nhà ở cho thuê, nhất là nhà ở xã hội, đòi hỏi nguồn vốn lớn, ổn định và kéo dài trong nhiều năm. Tuy nhiên, thực tế cho thấy hệ thống ngân hàng khó có thể đáp ứng yêu cầu này. Áp lực về kỳ hạn huy động ngắn trong khi nhu cầu cho vay dài khiến các tổ chức tín dụng khó giảm lãi suất cho vay nếu không có sự hỗ trợ mạnh từ Nhà nước.
 |
| Chứng khoán hóa bất động sản mở lối huy động vốn dài hạn cho thị trường nhà cho thuê. |
Bài học từ gói tín dụng ưu đãi hàng trăm nghìn tỷ đồng cho nhà ở xã hội với tỷ lệ giải ngân thấp cho thấy, tín dụng ngân hàng không phải là kênh chủ lực. Bản chất ngân hàng là doanh nghiệp kinh doanh vốn, nên việc cho vay dài hạn với lãi suất thấp không thể duy trì nếu thiếu cơ chế bù đắp.
Trong bối cảnh đó, vai trò của Nhà nước được xác định là “dẫn dắt” thông qua đầu tư công, phát hành trái phiếu chính phủ để tạo nguồn vốn dài hạn với chi phí hợp lý. Đây là cách mà nhiều quốc gia đã áp dụng thành công nhằm xây dựng nền tảng cho thị trường nhà ở cho thuê.
Tuy nhiên, ngân sách nhà nước không thể gánh toàn bộ nhu cầu. Để mở rộng quy mô, cần có cơ chế thu hút dòng vốn xã hội, đặc biệt là vốn tư nhân và các quỹ đầu tư dài hạn.
Tại nhiều quốc gia phát triển, các dự án nhà ở cho thuê thường được “đóng gói” thành quỹ REIT và niêm yết trên thị trường chứng khoán. Thông qua đó, nhà đầu tư cá nhân với nguồn vốn nhỏ vẫn có thể tham gia thị trường bất động sản một cách gián tiếp, đồng thời hưởng lợi từ dòng thu nhập ổn định.
Mô hình này không chỉ giúp đa dạng hóa nguồn vốn mà còn góp phần minh bạch hóa thị trường, giảm phụ thuộc vào tín dụng ngân hàng. Đặc biệt, REIT thường có chính sách phân phối lợi nhuận hấp dẫn, tạo sức hút với nhà đầu tư dài hạn.
Tuy vậy, tại Việt Nam, thị trường REIT vẫn còn rất sơ khai. Hiện mới chỉ có một quỹ hoạt động với quy mô hạn chế và chưa tập trung vào phân khúc nhà ở cho thuê. Trong khi đó, nhiều quỹ đầu tư bất động sản trước đây đã phải dừng hoạt động do hiệu quả không như kỳ vọng.
Thực tế này cho thấy, việc phát triển các công cụ tài chính như REIT không chỉ phụ thuộc vào nhu cầu thị trường mà còn đòi hỏi hành lang pháp lý hoàn chỉnh, cơ chế ưu đãi đủ hấp dẫn và năng lực quản lý chuyên nghiệp. Niềm tin của nhà đầu tư là yếu tố then chốt, nhưng không dễ xây dựng trong ngắn hạn.
Dẫu vậy, tiềm năng vẫn rất lớn. Trong bối cảnh giá nhà liên tục leo thang, nhà ở cho thuê đang trở thành lựa chọn thực tế của phần đông người lao động tại các đô thị lớn. Nếu được phát triển bài bản, thị trường này không chỉ giải quyết bài toán an sinh xã hội mà còn góp phần hạn chế đầu cơ bất động sản.
Vấn đề còn lại là cách thức huy động và phân bổ nguồn vốn. Khi các kênh truyền thống bộc lộ giới hạn, việc thúc đẩy chứng khoán hóa bất động sản không còn là lựa chọn, mà là xu hướng tất yếu. Tuy nhiên, để xu hướng này thực sự phát huy hiệu quả, cần một chiến lược đồng bộ từ chính sách, thị trường đến niềm tin của nhà đầu tư.
