Siết tiền đặt trước đấu giá đất, hạn chế “bỏ cọc”, tăng minh bạch thị trường

Dự thảo Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi) đang được Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét đã đưa ra nhiều đề xuất đáng chú ý, trong đó nổi bật là việc nâng tỷ lệ tiền đặt trước trong đấu giá quyền sử dụng đất nhằm kiểm soát tình trạng “bỏ cọc” và đầu cơ. Đây được xem là bước điều chỉnh quan trọng trong bối cảnh thị trường bất động sản vẫn tồn tại những biến động liên quan đến hoạt động đấu giá.

Theo tờ trình của Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng, qua rà soát có tới 46/81 điều của Luật hiện hành cần sửa đổi, bổ sung để đảm bảo tính đồng bộ với các quy định pháp luật liên quan, đồng thời nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước đối với hoạt động đấu giá tài sản. Việc sửa đổi lần này hướng tới mục tiêu xây dựng khung pháp lý minh bạch, phù hợp với thông lệ quốc tế.

Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng trình bày tờ trình (Ảnh: Quochoi.vn)

Đáng chú ý, dự thảo đề xuất nâng mức tiền đặt trước trong đấu giá quyền sử dụng đất để giao đất ở cho cá nhân lên từ 20% đến 50%, thay vì mức thấp hơn trước đây. Quy định này được luật hóa từ Nghị quyết số 66.11/2026/NQ-CP của Chính phủ, nhằm đảm bảo khoảng cách hợp lý giữa mức tối thiểu và tối đa, đồng thời tăng tính ràng buộc đối với người tham gia đấu giá.

Song song đó, dự thảo cũng bổ sung nguyên tắc: người đã nộp hồ sơ, tiền đặt trước hợp lệ và tham gia phiên đấu giá được coi là đã đồng ý mua tài sản theo giá khởi điểm. Quy định này nhằm hạn chế tình trạng tham gia đấu giá mang tính “cò mồi”, không có nhu cầu thực nhưng vẫn tham dự để trục lợi, gây nhiễu loạn thị trường.

Một điểm mới khác là việc mở rộng điều kiện hành nghề đấu giá viên. Theo đó, cá nhân có trình độ đại học trở lên ở mọi ngành nghề đều có thể trở thành đấu giá viên, thay vì giới hạn trong các lĩnh vực luật, kinh tế hay tài chính như trước. Điều này được kỳ vọng sẽ mở rộng nguồn nhân lực và tăng tính cạnh tranh trong hoạt động đấu giá.

Dự thảo cũng cho phép các tổ chức hành nghề đấu giá hợp tác với đối tác trong và ngoài nước đối với tài sản tự nguyện, qua đó thu hút thêm nhà đầu tư quốc tế tham gia thị trường. Đồng thời, quy định đấu giá trực tuyến được bổ sung đối với các tài sản có giá khởi điểm từ 200 triệu đồng trở lên, bao gồm tài sản công, hạ tầng và một số loại quyền sử dụng đất.

Ở góc độ thẩm tra, Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị cần tiếp tục đánh giá kỹ tác động của việc nâng tiền đặt trước cũng như quy định bước giá, nhằm đảm bảo tính khả thi và tránh gây cản trở cho thị trường. Việc xác định bước giá phù hợp với từng nhóm tài sản được cho là yếu tố then chốt để đảm bảo tính cạnh tranh và hiệu quả của phiên đấu giá.

Kết luận phiên thảo luận, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên nhấn mạnh yêu cầu đánh giá toàn diện nhằm ngăn chặn tình trạng trục lợi, đồng thời vẫn đảm bảo môi trường đấu giá minh bạch, cạnh tranh. Dự án Luật dự kiến sẽ được trình Quốc hội xem xét tại kỳ họp thứ 2 vào tháng 10 tới.