Cắt giảm thủ tục trong lĩnh vực xây dựng: Tránh “đếm số lượng”, hướng tới cải cách thực chất

Chiều 17/4, ông Phạm Gia Túc, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ, đã làm việc với Bộ Xây dựng về việc cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính (TTHC) và điều kiện kinh doanh.

Báo cáo tại cuộc họp, Thứ trưởng Nguyễn Xuân Sang cho biết, Bộ hiện đang quản lý 243 thủ tục hành chính trên tổng số 454 thủ tục. Trong năm 2026, Bộ dự kiến bãi bỏ và phân cấp cho địa phương 70 thủ tục.

Đáng chú ý, qua rà soát tổng thể, Bộ Xây dựng lên kế hoạch cắt giảm, đơn giản hóa 157 thủ tục, với kỳ vọng giảm khoảng 18% chi phí tuân thủ và 20% thời gian giải quyết cho người dân, doanh nghiệp.

Song song, số ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện cũng dự kiến giảm từ 30 xuống còn 17; số điều kiện kinh doanh giảm từ 249 xuống 147.

Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc

Dư địa cải cách vẫn còn lớn

Tuy nhiên, theo đánh giá của Bộ Tư pháp, kết quả rà soát độc lập cho thấy vẫn còn nhiều lĩnh vực trong ngành xây dựng có thể tiếp tục phân cấp hoặc cắt giảm.

Một số mô hình phân cấp đã được thí điểm tại địa phương, như trong lĩnh vực thủy nội địa tại TP. Hồ Chí Minh, cần được tổng kết, đánh giá để nhân rộng.

Đáng lưu ý, dù đã cắt giảm một số ngành nghề như chỉ huy trưởng công trường hay kiểm định xây dựng, nhưng các lĩnh vực có tính chất tương đồng như khảo sát xây dựng, thiết kế, thẩm tra thiết kế, tư vấn giám sát, quản lý dự án… vẫn còn dư địa để tiếp tục rà soát, tinh gọn.

Ở một số lĩnh vực đào tạo như thuyền viên, người lái phương tiện thủy nội địa hay thẩm tra viên an toàn giao thông, cơ quan thẩm định đề xuất chuyển từ mô hình “ngành nghề kinh doanh có điều kiện” sang quản lý bằng tiêu chuẩn, quy chuẩn, nhằm giảm bớt rào cản gia nhập thị trường.

Đại diện Trung tâm Dữ liệu quốc gia (Bộ Công an) cho biết, có tới 94/462 thủ tục hành chính của Bộ Xây dựng có thể được cắt giảm nhờ khai thác dữ liệu từ các cơ sở dữ liệu quốc gia như đất đai, dân cư, đăng ký phương tiện, giấy phép lái xe.

Việc kết nối, chia sẻ dữ liệu sẽ cho phép loại bỏ yêu cầu người dân, doanh nghiệp phải nộp lại các giấy tờ đã có; đồng thời tạo cơ sở để sử dụng dữ liệu điện tử thay thế hồ sơ giấy – một bước đi quan trọng trong cải cách thủ tục hành chính theo hướng số hóa.

Theo ông Phạm Mạnh Cường, Phó Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ, Bộ Xây dựng cần tiếp tục rà soát các thủ tục không còn cần thiết ở cấp bộ để mạnh dạn phân cấp, đồng thời tăng cường kiểm tra, đánh giá hiệu quả thực chất của quá trình cắt giảm.

Không chạy theo số lượng, ưu tiên hiệu quả

Kết luận cuộc họp, Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc nhấn mạnh, cải cách thủ tục hành chính không phải là nhiệm vụ ngắn hạn mà cần được thực hiện thường xuyên, liên tục, bám sát thực tiễn.

Việc cắt giảm phải hướng tới mục tiêu tạo môi trường kinh doanh thuận lợi, nâng cao năng lực cạnh tranh và năng suất lao động, qua đó thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.

Đặc biệt, ông lưu ý việc phân cấp cho địa phương phải đi kèm với điều kiện bảo đảm thực thi; đồng thời yêu cầu các bộ, ngành tránh tình trạng “không quản được thì cấm” hoặc đặt thêm điều kiện kinh doanh không cần thiết.

Thông điệp được nhấn mạnh là: cải cách không dừng ở việc giảm số lượng thủ tục, mà phải mang lại hiệu quả thực chất, tập trung vào những lĩnh vực tác động trực tiếp, có chi phí tuân thủ cao đối với người dân và doanh nghiệp.