Đầu tư cho năng lực quản trị đang trở thành một hướng đi đáng chú ý trong chính sách phát triển kinh tế tư nhân. Tuy nhiên, khi nguồn lực hỗ trợ có giới hạn, chương trình đào tạo 10.000 giám đốc điều hành đến năm 2030 không chỉ đặt ra bài toán nâng cao chất lượng doanh nhân, mà còn thử thách khả năng phân bổ chính sách công bằng, minh bạch và đúng nhu cầu thực tiễn.
 |
| 10.000 CEO và câu hỏi lớn: Chính sách hỗ trợ có đến đúng doanh nghiệp cần nhất? |
Khi điểm nghẽn doanh nghiệp nằm ở năng lực người điều hành
Không ít doanh nghiệp có thể vượt qua khó khăn về vốn, tìm được thị trường, mở rộng sản xuất nhưng vẫn đối diện nguy cơ đổ vỡ bởi năng lực quản trị không theo kịp tốc độ phát triển.
Quản trị tài chính thiếu kỷ luật, quyết định đầu tư dựa nhiều vào kinh nghiệm cá nhân, hệ thống nhân sự phụ thuộc người đứng đầu hay khả năng ứng phó với biến động thị trường còn hạn chế đều có thể trở thành những điểm yếu mang tính cấu trúc.
Trong bối cảnh đó, khoản 1 Điều 13 Nghị quyết số 198/2025/QH15 của Quốc hội quy định bố trí ngân sách nhà nước triển khai Chương trình đào tạo, bồi dưỡng 10.000 giám đốc điều hành đến năm 2030.
Quyết định số 525/QĐ-TTg ngày 31/3/2026 cụ thể hóa chương trình, còn Thông tư số 141/2026/TT-BTC ngày 28/9/2026 hướng dẫn cơ chế thực hiện.
Điểm đáng chú ý không chỉ nằm ở quy mô 10.000 người được đào tạo, mà còn ở sự chuyển dịch trong tư duy hỗ trợ: Nhà nước đầu tư vào năng lực điều hành, một yếu tố quyết định hiệu quả sử dụng các nguồn lực khác của doanh nghiệp.
Song chính ở đây xuất hiện câu hỏi cần được đặt ra: Đào tạo thêm 10.000 nhà quản lý có đồng nghĩa tạo ra 10.000 người điều hành đủ năng lực dẫn dắt doanh nghiệp vượt qua những thách thức thực tiễn?
Nếu chương trình quá chú trọng kiến thức lý thuyết, số lượng học viên có thể gia tăng, nhưng năng lực quản trị chưa chắc cải thiện tương ứng.
Học bổng hàng chục triệu đồng và cuộc cạnh tranh tiếp cận chính sách
Theo điểm a, điểm b khoản 1 Điều 6 Thông tư 141/2026/TT-BTC, mức hỗ trợ tối đa đối với các khóa lãnh đạo chiến lược, CEO, giám đốc chuyên môn và lãnh đạo kế cận là 20 triệu đồng/học viên/năm; đối tượng ưu tiên được nâng lên 25 triệu đồng.
Với chương trình quản trị kinh doanh thực chiến Mini MBA, mức hỗ trợ tối đa tương ứng là 30 triệu đồng và 35 triệu đồng/học viên/năm.
Đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa, đây là cơ hội giảm chi phí đào tạo nhân lực quản lý. Nhưng một chính sách hỗ trợ không thể được đánh giá đơn thuần qua mức tiền tối đa được công bố.
Điểm a khoản 2 Điều 6 quy định mỗi khóa đào tạo theo phương thức Phiếu học bổng chỉ được ngân sách hỗ trợ tối đa 30% số học viên và không quá 10 người/khóa.
Trong khi đó, điểm b khoản 1 Điều 4 xác định việc hỗ trợ phụ thuộc khả năng cân đối ngân sách hằng năm và định hướng ưu tiên từng thời kỳ.
Điều này có nghĩa đáp ứng điều kiện chưa đồng nghĩa chắc chắn nhận được hỗ trợ.
Vấn đề đáng bàn là những doanh nghiệp siêu nhỏ, doanh nghiệp ở địa bàn khó khăn, vốn thiếu nhân sự chuyên trách để theo dõi chính sách, liệu có đủ điều kiện thực tế để cạnh tranh cơ hội với các doanh nghiệp có bộ máy quản trị bài bản?
Điều 5 Thông tư 141 đã xác lập những nhóm đối tượng ưu tiên, đồng thời khuyến khích khai thác dữ liệu điện tử để giảm thủ tục xác minh. Tuy nhiên, để bảo đảm công bằng, việc triển khai cần công khai chỉ tiêu, tiêu chí lựa chọn và kết quả hỗ trợ.
Không thể để một chính sách nhằm khắc phục hạn chế quản trị lại vô tình tạo lợi thế cho những doanh nghiệp vốn đã có năng lực tiếp cận nguồn lực tốt hơn.
Hộ kinh doanh: Khoảng trống cần được nhìn nhận từ chính sách phát triển kinh tế tư nhân
Một vấn đề khác nằm ở phạm vi thụ hưởng.
Điểm a khoản 2 Điều 1 Thông tư 141 dẫn chiếu các nhóm học viên quy định tại Quyết định 525/QĐ-TTg, là những cá nhân giữ chức danh quản lý tại doanh nghiệp, công ty thuộc khu vực kinh tế tư nhân.
Theo đó, chủ hộ kinh doanh chỉ với tư cách chủ hộ không đương nhiên thuộc diện được cấp học bổng của chương trình.
Đây là ranh giới pháp lý cần được nhận diện, bởi nhu cầu nâng cao năng lực quản trị không chỉ tồn tại trong các doanh nghiệp đã đăng ký thành lập.
Nhiều hộ kinh doanh cũng phải giải quyết những bài toán phức tạp về tài chính, lao động, kế toán, thuế, chuyển đổi số và mở rộng thị trường.
Đáng chú ý, khoản 2 Điều 13 Nghị quyết 198/2025/QH15 đã có chính sách cung cấp miễn phí một số dịch vụ tư vấn pháp lý, đào tạo về quản trị, kế toán, thuế và nhân sự cho doanh nghiệp nhỏ, siêu nhỏ, hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh.
Như vậy, vấn đề không phải hộ kinh doanh hoàn toàn thiếu cơ sở pháp lý để được hỗ trợ, mà là cần bảo đảm các chương trình khác nhau được tổ chức đồng bộ, không tạo khoảng cách quá lớn về cơ hội tiếp cận.
Đối với hộ kinh doanh có kế hoạch chuyển đổi thành doanh nghiệp, đào tạo quản trị cần được xem là một phần của quá trình chuẩn bị năng lực, thay vì chỉ là phần thưởng sau chuyển đổi.
Cơ hội chính sách phải được đo bằng khả năng tiếp cận thực chất
Chương trình 10.000 CEO mở ra hướng đầu tư có chiều sâu cho khu vực kinh tế tư nhân, nhưng hiệu quả còn phụ thuộc vào việc lựa chọn đúng đối tượng và tổ chức đào tạo sát nhu cầu.
Đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa, cần chủ động xác định nhân sự, nhu cầu và điều kiện hỗ trợ. Đối với cơ quan triển khai, yêu cầu quan trọng là minh bạch phân bổ nguồn lực, tránh để những doanh nghiệp cần hỗ trợ nhất lại gặp khó khăn lớn nhất khi tiếp cận.
Chính sách sẽ khó tạo ra chuyển biến thực chất nếu cơ hội thụ hưởng phụ thuộc nhiều hơn vào khả năng làm hồ sơ thay vì nhu cầu nâng cao năng lực quản trị.
