Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) cảnh báo có thể đóng cửa “tất cả các hành lang xuất khẩu khác có lợi cho Mỹ và các đồng minh”, truyền thông Iran đưa tin, trong bối cảnh Tehran tuyên bố đóng eo biển Hormuz và Washington tái áp đặt phong tỏa hải quân đối với các cảng của Iran.
“Hoạt động xuất khẩu năng lượng trong khu vực hoặc được chia sẻ cho tất cả, hoặc bị từ chối đối với tất cả”, IRGC nêu trong thông cáo được hãng thông tấn nhà nước IRNA đăng tải ngày 15/7.
Theo các nhà phân tích, tuyên bố này cho thấy Iran có thể tính tới việc sử dụng lực lượng Houthi ở Yemen để gây sức ép tại cửa ngõ Bab el-Mandeb ra Biển Đỏ, qua đó mở thêm một mặt trận đối đầu với Washington và đe dọa hai tuyến vận chuyển năng lượng quan trọng hàng đầu thế giới.
Bab el-Mandeb là eo biển hẹp nối Biển Đỏ với Vịnh Aden, nơi có các tuyến xuất khẩu dầu mỏ của Saudi Arabia và một phần đáng kể hoạt động vận tải biển toàn cầu đi qua.
 |
| Biển Đỏ là một trong những tuyến hàng hải tiếp theo bị đưa vào tầm ngắm trong cuộc xung đột Mỹ - Iran |
Theo kênh truyền hình Press TV của Iran, một đại diện của phiến quân Houthi ngày 13/7 cảnh báo lực lượng này sẵn sàng đóng eo biển Bab el-Mandeb nếu Arab Saudi tiếp tục tấn công Yemen. Quan chức này cho rằng động thái đó có thể đẩy giá dầu lên 200 USD/thùng. Trước đó, Houthi đã cho phóng tên lửa vào Saudi Arabia sau khi cáo buộc Riyadh ném bom một sân bay do lực lượng này kiểm soát, làm đổ vỡ thỏa thuận ngừng bắn kéo dài bốn năm trong cuộc xung đột giữa Arab Saudi và nhóm Houthi - vốn có liên hệ với chính quyền Tehran.
Houthi từng cho thấy khả năng gây gián đoạn thương mại toàn cầu qua Bab el-Mandeb. Sau khi xung đột tại Gaza bùng phát tháng 10/2023, lực lượng được Iran hậu thuẫn này tiến hành nhiều vụ tấn công tàu thương mại ở Biển Đỏ, tuyên bố nhằm vào các tàu có liên hệ với Israel để ủng hộ người Palestine.
Mối đe dọa mới đối với vận tải biển toàn cầu xuất hiện một ngày sau khi quân đội Mỹ thông báo bắt đầu đợt tấn công mới nhằm “tiếp tục làm suy yếu năng lực của Iran được sử dụng để tấn công tàu thương mại ở eo biển Hormuz”. Washington cho biết Iran đã tấn công bảy tàu thương mại trong tuần qua, khiến gần 10 thủy thủ thiệt mạng, mất tích hoặc bị thương.
Cuối ngày 14/7, quân đội Mỹ cho biết đã tấn công hàng chục mục tiêu quân sự gần eo biển Hormuz và tại các khu vực ven biển của Iran. Theo tuyên bố của Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ, làn sóng tấn công kéo dài bảy giờ.
Ngày 15/7, IRGC tuyên bố eo biển Hormuz sẽ tiếp tục bị đóng cho đến khi “những hành động xấu xa của Mỹ” chấm dứt. Trước khi xung đột bùng phát hồi tháng 2, khoảng 1/5 lượng dầu và khí đốt vận chuyển bằng đường biển trên thế giới đi qua Hormuz mỗi ngày. IRGC cho biết lực lượng này đã nhắm mục tiêu vào các cơ sở chỉ huy, kiểm soát, hậu cần, nhiên liệu và thiết bị quân sự của Hạm đội 5 Mỹ tại Bahrain, nhằm đáp trả các cuộc tấn công mới nhất của Mỹ ở khu vực eo biển Hormuz.
IRGC cũng tuyên bố đã đốt cháy và phá hủy một cơ sở hậu cần của Mỹ tại Mina Abdullah, Kuwait; đồng thời cho biết lực lượng không quân Iran tấn công một căn cứ của Mỹ tại Azraq, Jordan, trong đó có các nhà chứa máy bay. Theo IRGC, một số cuộc tấn công của Mỹ được thực hiện từ các căn cứ trên lãnh thổ Jordan.
Trước đó cùng ngày, hãng thông tấn nhà nước Kuwait đưa tin một đám cháy tại địa điểm bị nhắm mục tiêu trong các cuộc tấn công của Iran đã được kiểm soát. Hiện chưa rõ đây có phải là địa điểm được IRGC đề cập hay không.
Jordan cho biết hệ thống phòng không nước này đã đánh chặn và bắn hạ ba tên lửa đạn đạo xâm nhập không phận từ hướng Iran vào rạng sáng 15/7.
Đụng độ giữa Iran và Mỹ bùng phát trở lại trong tuần trước, làm rạn nứt thỏa thuận ngừng bắn mong manh đạt được hồi tháng 6 sau nhiều tháng giao tranh khiến hàng nghìn người thiệt mạng.
Ngày 14/7, Tổng thống Mỹ Donald Trump đe dọa tấn công các nhà máy điện và cầu của Iran trong tuần tới nếu Tehran không nối lại đàm phán. “Tôi sẽ để dành các mục tiêu năng lượng cho sau cùng, nhưng cuối cùng chúng tôi sẽ đạt tới các mục tiêu năng lượng”, ông Trump nói trong cuộc phỏng vấn với Fox News. Ông Trump cũng cho biết các nhà đàm phán Mỹ đã liên lạc với phía Iran và gửi thông điệp rằng Tehran “tốt hơn hết nên đạt được thỏa thuận”.
Trong bối cảnh căng thẳng leo thang, ngày 13/7, ông Trump nêu ý tưởng áp mức phí 20% đối với hàng hóa vận chuyển qua eo biển, động thái vấp phải chỉ trích gay gắt từ cơ quan hàng hải của Liên hợp quốc và nhiều bên liên quan. Một ngày sau, ông rút lại đề xuất này và cho biết sẽ tìm kiếm các thỏa thuận đầu tư với các nước vùng Vịnh, song không nêu chi tiết.
Giá dầu tăng trong phiên giao dịch ngày 15/7, sau khi chốt phiên trước đó tăng 2% lên mức cao nhất trong một tháng, trong bối cảnh các cuộc tấn công mới làm gia tăng lo ngại về gián đoạn nguồn cung tại eo biển Hormuz.
Trong phiên thứ hai liên tiếp, giá dầu Brent đóng cửa ở mức cao nhất kể từ ngày 12/6, trong khi giá dầu thô West Texas Intermediate đạt mức cao nhất kể từ ngày 15/6. Cả hai hợp đồng tiếp tục tăng trong phiên giao dịch đầu ngày 15/7.
