Châu Âu tăng tốc tìm nguồn nhiên liệu bay thay thế

Châu Âu đang tăng nhập khẩu nhiên liệu bay từ Mỹ và châu Á, đồng thời nâng công suất lọc dầu và sử dụng nguồn dự trữ để duy trì hoạt động hàng không. Tuy nhiên, khu vực này vẫn được đánh giá là dễ tổn thương nhất nếu căng thẳng tại Trung Đông tiếp tục leo thang, làm gia tăng nguy cơ gián đoạn nguồn cung.

Các nước châu Âu tăng tốc tìm nguồn nhiên liệu bay thay thế trong bối cảnh hiện nay.

Anh, Pháp và Đức là những thị trường chịu rủi ro lớn hơn cả tại châu Âu. Việc đóng cửa nhiều nhà máy lọc dầu trong nhiều thập kỷ qua khiến các nước này phụ thuộc đáng kể vào các lô hàng nhiên liệu từ Trung Đông đi qua eo biển Hormuz.

Eo biển Hormuz là tuyến vận chuyển khoảng 1/5 lượng dầu mỏ và khí tự nhiên hóa lỏng bằng đường biển của thế giới. Sau các cuộc không kích của Mỹ và Israel làm bùng phát xung đột với Iran vào cuối tháng 2, tuyến hàng hải này đã được mở cửa trở lại một phần trong tháng 6.

Dù vậy, đến tháng 7, thỏa thuận ngừng bắn mong manh tiếp tục bị đe dọa bởi các cuộc tấn công từ cả hai phía. Dữ liệu của công ty tư vấn Energy Aspects ngày 18/6 dự báo châu Âu có thể thiếu gần 600.000 thùng/ngày trong quý III, trong khi Mỹ dư khoảng 116.000 thùng/ngày và khu vực châu Á - Thái Bình Dương dư khoảng 425.000 thùng/ngày.

Theo Energy Aspects, tồn kho nhiên liệu bay của châu Âu đạt 38 triệu thùng vào đầu tháng 6, thấp hơn nhiều so với mức 99 triệu thùng tại Mỹ. Tính toán của Reuters cho thấy lượng dự trữ này chỉ đủ đáp ứng nhu cầu chưa tới 30 ngày, khiến châu Âu trở thành thị trường nhiên liệu bay khan hiếm nhất trong các thị trường lớn.

Báo cáo hằng tháng mới nhất của Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) cho thấy, theo số liệu sơ bộ, tồn kho nhiên liệu bay cuối tháng 5 cao hơn 10% so với cùng kỳ năm trước, trong khi sản lượng lọc dầu tăng 30%. Tuy nhiên, các số liệu này cũng cho thấy nguồn cung chỉ đủ cho khoảng một tháng tiêu thụ.

“Với tốc độ hiện nay, chúng tôi vẫn dự báo tình trạng khan hiếm sẽ kéo dài đến tháng 8”, ông Janiv Shah, nhà phân tích tại Rystad, nhận định. Ủy ban châu Âu cũng thừa nhận tình hình có thể xấu đi.

Ủy viên Năng lượng EU Dan Jorgensen cho biết hồi tháng 6 rằng khối này có nguy cơ đối mặt với tình trạng thiếu hụt nhiên liệu bay nghiêm trọng hơn vào cuối mùa nghỉ hè. Brussels sẽ phối hợp giải phóng các kho dự trữ quốc gia nếu cần thiết.

Trước khi xung đột bùng phát vào cuối tháng 2, châu Âu phụ thuộc vào Trung Đông để đáp ứng khoảng một nửa lượng nhiên liệu bay nhập khẩu.

Hồi tháng 3, các nhà phân tích từng dự báo châu Phi sẽ là khu vực chịu tác động nặng nề nhất, do gần như toàn bộ nhu cầu nhiên liệu bay của khu vực này phụ thuộc vào nguồn nhập khẩu từ Trung Đông. Tuy nhiên, theo dữ liệu của công ty tình báo hàng hóa Kpler, các nước châu Phi đã tăng nhập khẩu từ nhà máy lọc dầu Dangote của Nigeria, cũng như từ Ấn Độ và Oman. Trong khi đó, châu Âu cho đến nay đã ngăn chặn được tình trạng thiếu hụt nguồn cung bằng cách chuyển sang các nhà cung cấp mới, chẳng hạn như Canada.

Trong tháng 6, châu Âu nhập khẩu tổng cộng 673.000 thùng nhiên liệu bay/ngày, mức cao nhất kể từ tháng 10/2025, theo Kpler. Mỹ và Nigeria là hai nhà xuất khẩu lớn nhất sang châu Âu, bên cạnh các lô hàng từ Kuwait, Canada, Ấn Độ và Hàn Quốc. Nhập khẩu từ Ấn Độ trong tháng 6 đạt mức cao nhất kể từ tháng 2. Gần 25.000 thùng/ngày từ Kuwait dự kiến tới châu Âu trong tháng 8, lần đầu tiên kể từ đầu tháng 3, thông qua hình thức chuyển dầu trực tiếp từ tàu sang tàu trên tàu Proteus Harvonne.

Trước khi dòng chảy thương mại bị gián đoạn, Kuwait là một trong những nhà cung cấp nhiên liệu bay lớn nhất cho châu Âu.

Tại châu Âu, một số nước đã tăng sản lượng để giảm áp lực nguồn cung. Các nhà máy lọc dầu của Ý đã nâng sản lượng nhiên liệu bay thêm 10% trong bốn tháng đầu năm. Theo UNEM, hiệp hội các nhà sản xuất nhiên liệu của Ý, nhập khẩu của nước này giảm 6%, qua đó giúp sản xuất trong nước đáp ứng gần 70% nhu cầu trong tháng 3 và tháng 4. Eni, doanh nghiệp chiếm khoảng một nửa công suất sản xuất nhiên liệu bay của Ý, đã tăng sản lượng bằng cách nhập khẩu các sản phẩm bán thành phẩm từ ngoài châu Âu, theo các nguồn tin trong ngành.

Ở chiều ngược lại, giá nhiên liệu bay tại Tây Bắc châu Âu đã giảm xuống khoảng 133,27 USD/thùng, từ mức kỷ lục 215,32 USD/thùng vào cuối tháng 3, qua đó phần nào giảm áp lực chi phí đối với các hãng hàng không. Nhiên liệu thường chiếm 20-25% chi phí vận hành của các hãng.

Dù vậy, các nhà phân tích cho rằng giá vé máy bay khó có thể giảm ngay, do nhu cầu đi lại vẫn ở mức cao trong khi năng lực vận chuyển hạn chế, nhất là sau khi nhiều hãng hàng không cắt giảm chuyến bay để tối ưu nguồn cung nhiên liệu.