EU thảo luận phương án siết giao thương với khu định cư Israel

Theo các nhà ngoại giao và quan chức châu Âu, các Bộ trưởng Ngoại giao Liên minh châu Âu (EU) dự kiến thảo luận trong ngày 13/7 về khả năng thúc đẩy các biện pháp mới nhằm hạn chế thương mại với các khu định cư của Israel tại Bờ Tây bị chiếm đóng.

Phương án siết giao thương với những khu định cư của Israel lập trên các vùng tranh chấp với Palestine được các nhà ngoại giao EU đề xuất

Nội dung thảo luận được cho là dựa trên một tài liệu mật của Ủy ban châu Âu, trong đó nêu ba phương án gồm áp dụng cơ chế cấp phép nhập khẩu, áp thuế mang tính ngăn chặn hoặc cấm hoàn toàn hoạt động thương mại liên quan. Thông tin này được một nhà ngoại giao cấp cao của EU và một quan chức châu Âu tiết lộ.

Từ lâu, EU gặp nhiều khó khăn trong việc đạt đồng thuận về các quyết sách quan trọng liên quan Trung Đông, do những khác biệt sâu sắc và kéo dài giữa 27 quốc gia thành viên, đặc biệt đối với xung đột Israel-Palestine.

Tuy nhiên, sức ép từ một số nước thành viên yêu cầu có hành động cụ thể đối với các khu định cư đã gia tăng trong những tháng gần đây, trong bối cảnh bạo lực do người định cư Israel gây ra leo thang, cùng với sự thất vọng ngày càng lớn đối với chính phủ của Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu, vốn tiếp tục mở rộng các khu định cư.

Tháng 5 vừa qua, EU đã áp đặt các biện pháp trừng phạt đối với bốn thực thể và ba cá nhân vì những hành vi mà khối này mô tả là vi phạm nhân quyền nghiêm trọng và có hệ thống nhằm vào người Palestine tại Bờ Tây.

Trong ý kiến tư vấn hồi tháng 7/2024, Tòa án Công lý Quốc tế (ICJ) cho rằng việc Israel chiếm đóng các vùng lãnh thổ của Palestine, cũng như duy trì các khu định cư tại Bờ Tây, là bất hợp pháp. ICJ đồng thời khuyến nghị các quốc gia thực hiện các bước nhằm ngăn chặn các quan hệ thương mại hoặc đầu tư góp phần duy trì tình trạng này.

Năm ngoái, Ngoại trưởng Israel Gideon Saar đã chỉ trích nỗ lực của một số chính phủ châu Âu nhằm thúc đẩy thực thi ý kiến tư vấn trên, cho rằng động thái này là “đáng xấu hổ”.

Các cơ quan của Liên hợp quốc và phần lớn các quốc gia cho rằng các khu định cư của Israel tại Bờ Tây là bất hợp pháp. Về phần mình, Israel bác bỏ quan điểm này, coi đây là vùng lãnh thổ tranh chấp và lập luận rằng người Do Thái đã hiện diện tại khu vực này trong hàng nghìn năm.

“Tôi cho rằng điều có thể thấy trong ngày 13/7 là một cuộc thảo luận về các lựa chọn, qua đó giúp hình dung rõ hơn lập trường của từng bên”, một nhà ngoại giao nói với điều kiện giấu tên do nội dung trao đổi mang tính nội bộ và nhạy cảm.

Các nhà ngoại giao cho biết hiện chưa kỳ vọng EU sẽ đưa ra quyết định chính thức về bất kỳ biện pháp cụ thể nào trong cuộc họp này. Những khác biệt giữa các nước thành viên cũng thể hiện ở vấn đề thủ tục, cụ thể là cách thức thông qua một quyết định nếu EU lựa chọn hành động.

Một số nhà ngoại giao cho rằng lệnh cấm giao thương với các khu định cư chỉ cần đa số đủ điều kiện, tức ít nhất 15 quốc gia EU đại diện cho 65% dân số toàn khối. Tuy nhiên, tài liệu của Ủy ban châu Âu cho thấy cơ quan này cho rằng lệnh cấm có thể cần sự đồng thuận nhất trí, điều kiện vốn khiến việc ra quyết định trở nên đặc biệt khó khăn.

Người phát ngôn Ủy ban châu Âu Paula Pinho xác nhận một tài liệu đã được chia sẻ với các quốc gia thành viên, song từ chối bình luận về nội dung cụ thể.