Iran đề xuất lộ trình mở lại eo biển Hormuz, nối lại đàm phán với Mỹ

Iran đã đề xuất với Mỹ một kế hoạch mới kéo dài bảy ngày nhằm mở lại eo biển Hormuz, đồng thời nối lại các cuộc đàm phán rộng hơn hướng tới giải pháp cuối cùng cho cuộc xung đột do Mỹ và Israel phát động nhằm vào Iran sáu tháng trước.

Phát biểu tại New York ngày 24/9 (giờ địa phương), Bộ trưởng Ngoại giao Iran Abbas Araghchi cho biết các bên trung gian đã chuyển tới Nhà Trắng một kế hoạch, theo đó tuyến hàng hải chiến lược này có thể được mở lại trong vòng một tuần.

Iran đề xuất lộ trình mở lại eo biển Hormuz, nối lại đàm phán với Mỹ

Trao đổi với một nhóm phóng viên và học giả bên lề khóa họp Đại hội đồng Liên hợp quốc tại New York, ông Araghchi cho hay Iran đã thông qua các bên trung gian đề xuất với Mỹ rằng, nếu một số điều kiện nhất định được đáp ứng, eo biển Hormuz sẽ được mở lại trong vòng bảy ngày; sau đó, Tehran và Washington sẽ nối lại đàm phán nhằm đạt được một thỏa thuận cuối cùng.

Trên thị trường châu Á, giá dầu Brent chuẩn quốc tế giảm nhẹ xuống 105,69 USD/thùng, sau khi chạm mức 108 USD/thùng trong phiên giao dịch ngày 24/9.

Theo phía Iran, đề xuất mới được xây dựng trên cơ sở Bản ghi nhớ (MoU) mà Tehran và Washington ký hồi tháng 6.

Bản ghi nhớ gia hạn lệnh ngừng bắn đạt được hồi tháng 4 thêm 60 ngày. Theo đó, Mỹ sẽ miễn trừ các biện pháp hạn chế đối với hoạt động xuất khẩu dầu của Iran, trong khi lưu lượng vận tải qua eo biển Hormuz từng bước trở lại mức trước xung đột, song song với quá trình hai bên đàm phán về một giải pháp lâu dài.

Thỏa thuận cũng yêu cầu Israel lập tức chấm dứt các hoạt động quân sự tại Lebanon, đồng thời giao Iran và Oman phối hợp xác định cơ chế quản lý hoạt động hàng hải qua eo biển Hormuz trong tương lai.

Tuy nhiên, thỏa thuận đổ vỡ vào đầu tháng 7, sau khi Iran nổ súng vào các tàu mà Tehran cho là sử dụng tuyến đường trái phép để đi qua eo biển.

Theo những nguồn thạo tin về tiến trình đàm phán, chính quyền Tổng thống Donald Trump không chủ trương quay lại Bản ghi nhớ từng bị cả đảng Cộng hòa lẫn đảng Dân chủ chỉ trích. Thay vào đó, Washington đang thúc đẩy một thỏa thuận toàn diện hơn, bao quát không chỉ vấn đề eo biển Hormuz mà cả chương trình hạt nhân của Tehran.

Trong bài phát biểu trước Liên hợp quốc ngày 22/9, Tổng thống Mỹ Donald Trump cáo buộc Chính phủ Iran trì hoãn việc đạt thỏa thuận đến sau cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11, với kỳ vọng đảng Cộng hòa sẽ mất quyền kiểm soát.

Ông Trump cảnh báo Iran sẽ phải đối mặt với hậu quả đặc biệt nghiêm trọng nếu không chấp nhận các điều khoản do Washington đưa ra, đồng thời khẳng định cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ không tác động đến tính toán của ông trong hồ sơ Iran.

Ngay sau đó, các bên trung gian của Mỹ và Iran đã tiến hành thảo luận thông qua đại diện Qatar bên lề khóa họp Đại hội đồng Liên hợp quốc. Hai bên Mỹ-Iran đều đánh giá cuộc đối thoại đạt hiệu quả tích cực. Tuy nhiên, phía Iran bày tỏ hoài nghi về khả năng Mỹ tuân thủ bất kỳ thỏa thuận nào đạt được.

Xung đột với Iran đã đẩy giá xăng và dầu diesel tại Mỹ lên mức cao kỷ lục. Sự bất bình của cử tri trước chi phí nhiên liệu gia tăng vì thế trở thành một vấn đề đáng chú ý trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ.

Bộ trưởng Abbas Araghchi khẳng định Tehran không vội đạt thỏa thuận trên cơ sở đề xuất mới. Theo ông, việc hoàn tất thỏa thuận trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ sẽ thuận lợi hơn, song tiến độ phụ thuộc vào quyết định của chính quyền Mỹ và Iran không đặt nặng yếu tố thời điểm.

Ông Araghchi nhấn mạnh lộ trình đã được xác định rõ: ngay sau khi Washington chấp thuận đề xuất, tiến trình có thể khởi động từ ngày kế tiếp và eo biển Hormuz sẽ được mở lại sau bảy ngày.

Một quan chức Nhà Trắng từ chối bình luận trực tiếp về đề xuất của Iran, song cho biết Washington và Tehran đang duy trì các cuộc thảo luận tích cực, mang tính xây dựng thông qua các bên trung gian. Quan chức này khẳng định Mỹ đang ở vị thế thuận lợi trong vấn đề kiểm soát eo biển Hormuz nên không chịu sức ép phải sớm đạt thỏa thuận, đồng thời cho biết gần 22 triệu thùng dầu đã được vận chuyển qua eo biển trong đêm trước đó.