Iran thúc đẩy giải pháp ngoại giao cho vấn đề eo biển Hormuz

Ngày 27/9, Iran khẳng định ngoại giao là con đường duy nhất để giải quyết xung đột với Mỹ và Israel, sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố bác đề xuất của Tehran về việc mở lại eo biển Hormuz và chấm dứt giao tranh.

Trên mạng xã hội, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi nêu rõ các điều kiện của Tehran đã được xác định và mọi động thái mở lại eo biển Hormuz phụ thuộc vào việc các điều kiện này được đáp ứng. Theo ông, chỉ một giải pháp thông qua đàm phán mới có thể giúp các bên thoát khỏi bế tắc.

Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi khẳng định chính quyền Tehran sẽ tiếp tục theo đuổi con đường đàm phán ngoại giao để tiến đến chấm dứt xung đột

Đầu tuần, tại Đại hội đồng Liên hợp quốc ở New York, Iran công bố một đề xuất hòa bình và cho biết văn kiện đã được chuyển tới phía Mỹ thông qua các nhà trung gian Qatar. Tuy nhiên, ngày 26/9, ông Trump tuyên bố bác kế hoạch, cho rằng Tehran thúc đẩy một thỏa thuận về tuyến hàng hải chiến lược này do đang ở vào tình thế bất lợi.

Trao đổi với báo giới tại Nhà Trắng, Tổng thống Trump cho rằng Iran muốn nhanh chóng đạt thỏa thuận mở lại eo biển Hormuz vì đang chịu tổn thất lớn.

Dù ông Trump đã công khai lập trường, Ngoại trưởng Araghchi cho biết các bên trung gian giữa Washington và Tehran chưa chính thức chuyển tới Iran thông báo bác đề xuất từ phía Mỹ. Ông cho hay Tehran đang chờ quan điểm cuối cùng được chuyển qua kênh trung gian trước khi đưa ra quyết định.

Mỹ đã áp đặt biện pháp phong tỏa kinh tế nhằm gây sức ép, yêu cầu Tehran chấm dứt các cuộc tấn công nhằm vào tàu thuyền tại eo biển Hormuz. Diễn biến này khiến hoạt động vận tải qua khu vực suy giảm đáng kể, trong khi ông Trump nhiều lần khẳng định Washington kiểm soát tuyến hàng hải này.

Wall Street Journal là cơ quan truyền thông đầu tiên đưa tin ông Trump bác đề xuất của Iran, dẫn lời các quan chức Mỹ giấu tên.

Theo tờ báo, ông Trump hoài nghi khả năng Iran đáp ứng các yêu cầu của Washington và đã nói với các trợ lý rằng một chiến dịch không kích mới có thể diễn ra sau cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ của Mỹ vào tháng 11.

Trước đó, một quan chức Mỹ đánh giá các cuộc thảo luận gián tiếp với Iran diễn ra theo hướng tích cực và mang tính xây dựng.

Iran cũng tiến hành trao đổi với Arab Saudi, đối thủ của nước này trong khu vực, về vấn đề eo biển Hormuz. Động thái cho thấy tầm quan trọng của cuộc xung đột kéo dài bảy tháng, vốn làm gián đoạn dòng chảy dầu mỏ qua tuyến vận tải chiến lược và gây tổn hại cho kinh tế toàn cầu. Phát biểu với báo giới tại Liên hợp quốc ngày 25/9, Ngoại trưởng Araghchi cho biết đề xuất sẽ khởi động lộ trình bảy ngày nhằm mở lại eo biển và tạm ngừng giao tranh trong khu vực.

Ông Araghchi khẳng định các điều kiện để đạt thỏa thuận và mở lại eo biển Hormuz đã sẵn sàng, nếu phía Mỹ thực sự nghiêm túc. Theo ông, trong trường hợp Washington chấp thuận, các bên tham chiến có thể bắt đầu đàm phán rộng hơn về những vấn đề cùng thống nhất.

Chương trình hạt nhân của Iran có thể nằm trong nội dung thảo luận. Tổng thống Trump nhấn mạnh Tehran không được phép sở hữu bom hạt nhân. Trong khi đó, một quan chức cấp cao Iran nói với Reuters rằng nước này sẽ không nhượng bộ hay mở một chương đàm phán mới về chương trình hạt nhân, kể cả khi Mỹ chấp nhận thỏa thuận hòa bình.

Quan chức này cho biết Iran sẽ không từ bỏ bất kỳ quyền nào, trong đó có quyền làm giàu uranium, đồng thời không chấp nhận chuyển uranium làm giàu ở mức cao ra khỏi lãnh thổ.

Trong cuộc trả lời phỏng vấn chương trình Face the Nation của đài CBS, Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian cho biết Tehran sẵn sàng đàm phán về chương trình hạt nhân và các vấn đề khác, song không chấp nhận sự bắt nạt hoặc ép buộc. Ông nhấn mạnh Iran không tìm kiếm chiến tranh nhưng sẽ tự vệ trước sức ép, đe dọa và các cuộc tấn công; đồng thời tái khẳng định chủ trương không cho phép phát triển vũ khí hạt nhân.

Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian ủng hộ đàm phán với Mỹ, song sẽ không chấp nhận thái độ "bắt nạt" hay "ép buộc" của Washington

Các nỗ lực ngoại giao trước đó chưa thể chấm dứt cuộc xung đột bùng phát ngày 28/2, sau các cuộc tấn công của Mỹ và Israel.

Kể từ đó, xung đột đan xen các giai đoạn tạm lắng và những đợt tấn công mới, khiến hàng nghìn người thiệt mạng, làm suy giảm năng lực quân sự thông thường của Iran và gây thêm thiệt hại cho nền kinh tế vốn đã gặp nhiều khó khăn.

Iran và các lực lượng đồng minh đáp trả bằng cách mở rộng phạm vi xung đột trong khu vực. Tehran sử dụng máy bay không người lái và tên lửa tấn công các đồng minh của Mỹ tại vùng Vịnh, trong khi lực lượng Houthi ở Yemen nhằm vào các lợi ích của Arab Saudi.