Tổng thống Mỹ đề cao sức ép với Iran, nêu quan điểm về các điểm nóng quốc tế

Phát biểu tại Đại hội đồng Liên hợp quốc ngày 22/9, Tổng thống Mỹ Donald Trump tập trung vào vấn đề Iran. Ông bảo vệ chiến dịch quân sự tại nước này, cho rằng hoạt động đó đã ngăn Tehran sở hữu vũ khí hạt nhân; đồng thời cảnh báo có thể xóa bỏ chính quyền Cộng hòa Hồi giáo nếu hai bên không đạt được thỏa thuận chấm dứt xung đột.

Tổng thống Mỹ Donald Trump đã có bài phát biểu tại Đại hội đồng Liên hợp quốc vào ngày 22/9.

Dự báo chính quyền Mỹ có thể đạt thỏa thuận hòa bình với Iran sau cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ ngày 3/11, ông Trump kêu gọi các nước phối hợp với Washington gia tăng sức ép kinh tế, qua đó đưa Tehran trở lại bàn đàm phán.

Theo Tổng thống Mỹ, Tehran đứng trước hai lựa chọn: đạt thỏa thuận để có điều kiện tái thiết, phát triển, hoặc đối mặt nguy cơ chính quyền Cộng hòa Hồi giáo bị loại bỏ.

Cùng ngày, trao đổi với báo giới tại Liên hợp quốc, ông Trump cho biết phía Mỹ đã có cuộc làm việc kéo dài ba giờ và đạt kết quả tích cực. Ông sau đó làm rõ rằng hai đặc phái viên Steve Witkoff và Jared Kushner chỉ gặp các bên trung gian, không trực tiếp làm việc với quan chức Iran.

Tại cuộc gặp các nhà lãnh đạo vùng Vịnh, Tổng thống Mỹ tiếp tục đánh giá tích cực kênh tiếp xúc gián tiếp này, song cho rằng cần chờ các diễn biến tiếp theo.

Những tuyên bố về Iran nằm trong đường hướng đối ngoại quyết liệt mà ông Trump theo đuổi kể từ khi trở lại Nhà Trắng nhiệm kỳ thứ hai vào năm ngoái. Trong thời gian này, Mỹ phối hợp với Israel tiến công Iran, tiến hành chiến dịch tại Venezuela nhằm bắt giữ lãnh đạo nước này và đe dọa kiểm soát Greenland.

Cũng trong bài phát biểu kéo dài 37 phút, trước lịch trình ngoại giao dày đặc gồm các cuộc gặp lãnh đạo Anh, Ukraine và Nhật Bản, ông Trump khẳng định Washington cần duy trì vai trò chi phối tại Tây bán cầu để ngăn ngừa các mối đe dọa.

Dẫn các hoạt động của Mỹ tại Venezuela làm minh chứng, ông Trump tuyên bố Washington sẽ không để các mối đe dọa nhằm vào nước này hình thành ở bất cứ đâu trong khu vực. Ông cũng tự đánh giá mình đã tạo dựng hòa bình, thay vì chỉ đề cập mục tiêu này.

Liên quan cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ, ông Trump bác bỏ nhận định rằng nguy cơ đảng Cộng hòa mất quyền kiểm soát Quốc hội có thể hạn chế khả năng điều hành cuộc chiến của ông. Tuy nhiên, một số nhà phân tích cho rằng nếu đảng Dân chủ giành quyền kiểm soát cơ quan lập pháp, ảnh hưởng của Tổng thống Mỹ đối với cuộc xung đột có thể suy giảm.

Đáp lại, ông Trump nhấn mạnh ông không phải tiếp tục tranh cử do đã giành chiến thắng áp đảo và vẫn còn hai năm rưỡi trong nhiệm kỳ.

Mở rộng sang các vấn đề khu vực, ông Trump coi Mexico là tâm điểm của bạo lực băng nhóm và kêu gọi Chính phủ nước này giành lại quyền kiểm soát lãnh thổ. Đối với Cuba, ông cho biết Washington đang thúc đẩy một sự thay đổi căn bản, đồng thời nhận định quốc gia này đang lâm vào tình trạng nghiêm trọng và có nguy cơ sụp đổ. Các thành viên phái đoàn Cuba rời hội trường khi Tổng thống Mỹ đề cập chiến dịch gây sức ép đối với La Havana.

Đoàn đại diện Cuba rời hội trường Liên hợp quốc nhằm phản đối sức ép của Washington lên La Havana.

So với lần xuất hiện năm 2025, bài phát biểu lần này của ông Trump ít gay gắt hơn. Khi đó, ông chỉ trích nhiều nhà lãnh đạo thế giới, cảnh báo một số quốc gia đứng trước nguy cơ suy thoái nghiêm trọng và phàn nàn về cơ sở vật chất của Liên hợp quốc sau sự cố thang cuốn và máy nhắc chữ.

Dù tiếp tục chỉ trích Liên hợp quốc và nhấn mạnh yêu cầu tinh gọn bộ máy hành chính của tổ chức này, Tổng thống Mỹ không đưa ra tuyên bố công kích mới, cũng không phát tín hiệu Washington sẽ rút khỏi các cơ quan khác của Liên hợp quốc.

Bài phát biểu diễn ra chưa đầy một tuần sau khi Phái đoàn Điều tra quốc tế độc lập của Liên hợp quốc về Iran cho biết có cơ sở hợp lý để tin rằng lực lượng Mỹ đứng sau hai cuộc tiến công tại Iran hồi tháng 2/2026 và các vụ việc này cấu thành tội ác chiến tranh. Một trong hai vụ tiến công nhằm vào trường tiểu học Shajareh Tayyebeh tại thành phố Minab, miền nam Iran.

Trong bối cảnh đó, ông Trump tiếp tục chỉ trích các cơ chế quốc tế có khả năng giám sát hành động của Washington, đặc biệt là Tòa án Hình sự quốc tế, và khẳng định không thừa nhận thẩm quyền của cơ quan này đối với quân nhân Mỹ.

Theo ông, Washington sẽ không chấp nhận để quân nhân hoặc công dân Mỹ bị một tòa án mà ông cho là không có thẩm quyền và mang lập trường chống Mỹ điều tra, xét xử.

Đề cập một chủ đề khác trước cuộc họp ngày 23/9 của Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc về trí tuệ nhân tạo và an ninh quốc tế, ông Trump thừa nhận những thách thức do công nghệ mới đặt ra. Tuy nhiên, ông khẳng định Mỹ sẽ không kiềm chế sự phát triển của lĩnh vực mà ông dự báo có tầm vóc lớn hơn cả Cách mạng công nghiệp.

Sau bài phát biểu, ông Trump bước vào lịch trình ngoại giao cấp cao với hơn 10 cuộc gặp, trong bối cảnh các cuộc xung đột tại Trung Đông và Ukraine tiếp tục đặt ra thách thức đối với chương trình nghị sự đối ngoại của Washington.

Trong cuộc gặp Thủ tướng Anh Andy Burnham, hai bên trao đổi về quan hệ thương mại, tình hình Ukraine và lập trường của London đối với quần đảo Falkland. Sau cuộc gặp đầu tiên này, ông Trump đánh giá ông Burnham có tư duy kinh doanh.

Tổng thống Mỹ Donald Trump đánh giá cao Thủ tướng Anh Andy Burnham trong cuộc gặp song phương Mỹ - Anh tại Liên hợp quốc.

Tại cuộc gặp Thủ tướng Nhật Bản Takaichi Sanae, hai nhà lãnh đạo thảo luận hợp tác an ninh và kinh tế. Bà Takaichi cho rằng cuộc gặp tại trụ sở Liên hợp quốc thể hiện sức mạnh của liên minh Nhật Bản-Mỹ trong bối cảnh môi trường an ninh châu Á diễn biến phức tạp. Ông Trump đánh giá cao Thủ tướng Nhật Bản, coi bà là một người bạn và dự báo bà sẽ được ghi nhận là một trong những người đứng đầu Chính phủ xuất sắc của nước này. Tổng thống Mỹ cũng dự kiến gặp Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tại Washington ngày 24/9.

Cuộc gặp song phương Mỹ-Nhật Bản, theo Thủ tướng Nhật Bản Takaichi Sanae, đã thể hiện sức mạnh của liên minh Nhật-Mỹ trong bối cảnh môi trường an ninh châu Á diễn biến phức tạp.

Trong khi đó, tại cuộc gặp Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky, ông Trump cho biết hai bên đã thảo luận các giải pháp nhằm chấm dứt xung đột giữa Nga và Ukraine.

Tổng thống Mỹ Donald Trump (phải) gặp gỡ người đồng cấp Ukraine Volodymyr Zelensky (trái) trong khuôn khổ hoạt động ngoại giao của ông tại Liên hợp quốc.