Australia đang nổi lên như một trong những thị trường xuất khẩu pin Trung Quốc tăng trưởng nhanh nhất, trong bối cảnh quốc gia vốn là nhà sản xuất nhiên liệu hóa thạch lớn hàng đầu thế giới đẩy mạnh chuyển dịch sang năng lượng tái tạo.
 |
| Pin mặt trời Trung Quốc tăng tốc vào Australia, tiếp sức cho làn sóng chuyển dịch năng lượng |
Trong chuyến làm việc gần đây tại tỉnh Quảng Đông (Trung Quốc), các quan chức và đại biểu Australia được đón tiếp như những khách hàng lớn mới. Tại đây, Công ty Công nghệ Lưới điện miền Nam Trung Quốc giới thiệu các giải pháp lưu trữ năng lượng và hiện đại hóa lưới điện — những lĩnh vực đang trở thành trụ cột trong quá trình chuyển đổi năng lượng của Australia.
Theo các số liệu được công bố, Australia chiếm gần 10% tổng công suất pin mới trên toàn cầu trong tháng 3; riêng trong năm nay, khoảng 2.000 hệ thống pin gia đình được lắp đặt mỗi ngày. David Dixon, nhà phân tích cấp cao của Công ty tư vấn Rystad Energy, cho biết Australia hưởng lợi đáng kể từ nguồn pin giá rẻ của Trung Quốc sau căng thẳng thương mại giữa Bắc Kinh và Washington.
Theo Rystad, Australia hiện là nước nhập khẩu pin lớn thứ ba thế giới, sau Đức và Mỹ. Ông Dixon nhận định Australia khó duy trì vị trí thứ ba trong dài hạn, song tốc độ phát triển hiện nay là rất nhanh và quy mô triển khai đang ở mức chưa từng thấy.
Quốc gia 28 triệu dân này đã vượt mốc 2 GWh công suất lưu trữ pin trên mỗi triệu dân — mức mà Rystad mô tả là “chưa từng có”. Đà tăng trưởng được thúc đẩy bởi sự kết hợp giữa tỷ lệ sở hữu điện mặt trời mái nhà cao, nguồn điện than thiếu ổn định và khả năng kết nối lưới điện giữa các bang còn hạn chế.
Trong hệ thống điện có tỷ trọng năng lượng tái tạo ngày càng lớn, pin lưu trữ đóng vai trò cân bằng cung - cầu: điện mặt trời và điện gió dư thừa vào một số thời điểm có thể được tích trữ, sau đó phát trở lại trong các khung giờ cao điểm khi nhu cầu tăng mạnh.
Hiện khoảng 600.000 hệ thống pin lưu trữ gia đình đã được lắp đặt tại Australia, nhiều hơn gấp ba lần so với California. Một số tín hiệu cho thấy các hệ thống này đã góp phần giảm áp lực lên lưới điện quốc gia trong các thời điểm phụ tải cao. Đến năm 2030, Chính phủ Australia ước tính sẽ có thêm ít nhất 2 triệu hệ thống pin lưu trữ gia đình được đưa vào sử dụng.
Các nguồn năng lượng tái tạo, với sự hỗ trợ của hệ thống lưu trữ, hiện tạo ra khoảng một nửa nguồn cung điện của Australia. Pin lưu trữ cũng ngày càng có ảnh hưởng lớn hơn tới giá điện tại bờ biển phía đông nước này.
Sự bùng nổ pin lưu trữ gia đình diễn ra sau khi chương trình trợ cấp trị giá 7 tỷ AUD, tương đương khoảng 4,8 tỷ USD, được triển khai vào năm ngoái. Tốc độ tham gia của người dân cao đến mức từ tháng 5, Chính phủ phải điều chỉnh mức hỗ trợ nhằm hạ nhiệt thị trường.
Không chỉ các hộ gia đình sở hữu pin lưu trữ được hưởng lợi. Khi một bộ phận người tiêu dùng giảm sử dụng điện lưới vào giờ cao điểm, áp lực vận hành hệ thống giảm xuống, qua đó góp phần giữ mặt bằng giá điện thấp hơn cho toàn bộ người dùng.
Việc sử dụng pin lưu trữ gia tăng đã khiến chi phí sản xuất điện tại Australia giảm 12% trong quý I/2026. Diễn biến này được kỳ vọng sẽ tạo dư địa để hóa đơn tiền điện của người tiêu dùng giảm đáng kể từ tháng này.
Đà tăng trưởng của pin lưu trữ tại hộ gia đình cũng bổ sung cho làn sóng đầu tư vào các hệ thống pin quy mô lớn phục vụ các dự án năng lượng, như trang trại điện mặt trời và điện gió, nhằm phát điện trực tiếp lên lưới.
Nhiều hợp đồng lớn đã được trao cho các doanh nghiệp như Neoen thuộc Brookfield, AGL và Origin Energy. Rystad cho biết hiện có 137 dự án pin cấp tiện ích đang vận hành, đang xây dựng hoặc trong giai đoạn hoàn tất thu xếp tài chính.
Tim Buckley, Giám đốc Climate Energy Finance, người tham dự chuyến làm việc tại Trung Quốc, cho rằng vai trò ngày càng lớn của Australia trên thị trường pin toàn cầu là điều dễ hiểu, xét tới tốc độ các hộ gia đình nước này tiếp nhận chính sách trợ cấp sau nhiều năm phát triển điện mặt trời mái nhà.
Hiện khoảng 4 triệu ngôi nhà, tương đương 40% số nhà riêng lẻ tại Australia, đã lắp đặt điện mặt trời mái nhà, tạo ra lượng điện lớn vào ban ngày. Pin lưu trữ giúp chuyển phần điện này sang sử dụng vào buổi tối hoặc trong các khung giờ phụ tải cao.
Theo nhà điều hành lưới điện quốc gia, trong đợt cao điểm mùa hè tháng 1 tại bang Victoria, khi nhu cầu điện lập kỷ lục, các hộ gia đình có pin lưu trữ tiêu thụ điện từ lưới ít hơn 80% so với các hộ chỉ có hệ thống điện mặt trời.
Chính phủ liên bang cũng thúc đẩy dịch chuyển nhu cầu tiêu thụ điện bằng cách yêu cầu các công ty năng lượng cung cấp 3 giờ sử dụng điện miễn phí vào ban ngày cho khách hàng có công tơ thông minh.
Ông Frank Calabria, Tổng giám đốc Origin — doanh nghiệp tiện ích đồng thời là một trong những đơn vị lắp đặt lớn nhất — cho biết khoảng 1/4 khách hàng của công ty hiện đã tự sản xuất điện.
Tại một sự kiện tháng trước, ông Frank Calabria cho rằng mỗi hệ thống pin lưu trữ tại nhà, xe điện hay thiết bị nước nóng có khả năng dịch chuyển thời điểm lấy điện từ lưới đều là một công cụ nhỏ giúp giảm chi phí. Theo ông, lợi ích không chỉ nằm ở hóa đơn của từng hộ gia đình mà còn góp phần hạ chi phí vận hành của toàn hệ thống, bởi mức tiêu thụ điện từ lưới thấp hơn sẽ giúp hệ thống vận hành rẻ hơn.
Tháng trước, Chính phủ Australia cũng triển khai các dự án thí điểm công nghệ xe điện kết nối lưới, cho phép hộ gia đình sử dụng xe điện như một dạng pin lưu trữ điện mặt trời. Chính phủ đặt mục tiêu đến năm 2030, 82% sản lượng điện của nước này đến từ các nguồn năng lượng tái tạo, tăng mạnh so với mức khoảng một nửa vào tháng 6 năm nay.
Theo ông Buckley, sự bùng nổ pin đang khiến mục tiêu tham vọng này trở nên khả thi hơn. Quy mô pin lắp đặt tại các hộ gia đình ngày càng lớn sẽ giúp Australia giảm nhu cầu sử dụng khí đốt cho phát điện vào ban đêm trong tương lai.
Ông Buckley cho rằng năng lượng mặt trời đã từng bước thay thế than đá trong hệ thống điện Australia, và hiện pin lưu trữ đang mở ra khả năng thay thế vai trò của khí đốt.
