Cải cách quản lý vốn Nhà nước tại Doanh nghiệp Nhà nước

Đổi mới cơ chế quản lý vốn nhà nước

Trong kỳ họp thứ 8 của Quốc hội khóa XV vào ngày 23/11, Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Thành Long đã trình bày về Dự án Luật Quản lý và đầu tư vốn nhà nước tại doanh nghiệp. Dự án này nhằm thay thế Luật số 69/2014/QH13, nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng vốn nhà nước, phù hợp với bối cảnh hội nhập quốc tế và yêu cầu cải cách hệ thống pháp luật của Việt Nam.

Một trong những điểm nổi bật của dự thảo Luật này là việc điều chỉnh phạm vi quản lý và đầu tư vốn nhà nước vào doanh nghiệp, không quy định cụ thể về “sử dụng vốn, tài sản tại doanh nghiệp”, mà chỉ tập trung vào việc “đầu tư vốn nhà nước tại doanh nghiệp”. Điều này giúp doanh nghiệp có sự tự chủ cao hơn trong việc quyết định huy động vốn, mua bán tài sản và quản lý nợ phải thu, phải trả.

Phó Thủ tướng nhấn mạnh, việc áp dụng luật này là cần thiết để khắc phục những hạn chế và tồn tại trong Luật Quản lý, sử dụng vốn nhà nước hiện hành. Đồng thời, Dự thảo cũng phản ánh quan điểm của Đảng và Nhà nước về việc nâng cao hiệu quả của doanh nghiệp nhà nước, đồng thời đảm bảo rằng các doanh nghiệp nhà nước sẽ hoạt động theo cơ chế thị trường, tăng cường tự chủ, tự chịu trách nhiệm.

Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Thành Long đã trình bày về Dự án Luật Quản lý và đầu tư vốn nhà nước tại doanh nghiệp (Ảnh: Quochoi.vn)

Một trong các yếu tố then chốt trong dự thảo luật là việc tạo cơ chế giám sát chặt chẽ và minh bạch hơn đối với việc quản lý và sử dụng vốn nhà nước tại các doanh nghiệp. Chính phủ cũng khẳng định, các doanh nghiệp sẽ chịu trách nhiệm đối với việc đầu tư và sử dụng vốn, từ đó bảo đảm hiệu quả đầu tư và sử dụng tài sản, cũng như lợi ích của người dân và Nhà nước.

Cơ chế phân phối lợi nhuận và quỹ phát triển

Một nội dung quan trọng trong dự thảo Luật là quy định về cách thức phân phối lợi nhuận sau thuế tại các doanh nghiệp nhà nước. Theo dự thảo, doanh nghiệp sẽ trích không quá 50% lợi nhuận sau thuế vào Quỹ Đầu tư phát triển để lại trong doanh nghiệp. Phần lợi nhuận còn lại, sau khi trích lập các quỹ theo quy định, sẽ được nộp vào ngân sách nhà nước. Quy định này nhằm đảm bảo rằng các doanh nghiệp nhà nước vẫn có nguồn lực để đầu tư vào phát triển, đổi mới công nghệ và cải thiện năng lực sản xuất.

Tuy nhiên, theo ý kiến của các chuyên gia, mức trích lập này có thể cần được điều chỉnh trong tương lai để phù hợp hơn với tình hình thực tế và nhu cầu phát triển của từng doanh nghiệp nhà nước. Đồng thời, các quy định về việc sử dụng quỹ đầu tư phát triển sẽ được Chính phủ quy định cụ thể thông qua các nghị định và thông tư hướng dẫn.

Ủy ban Tài chính, Ngân sách của Quốc hội đã cơ bản tán thành với các quy định về phân phối lợi nhuận và sử dụng quỹ trong dự thảo Luật, tuy nhiên cũng đề nghị bổ sung các quy định chi tiết về thẩm quyền và phạm vi sử dụng quỹ để đảm bảo tính minh bạch và hiệu quả trong việc sử dụng nguồn vốn nhà nước.

Vấn đề phân công, phân cấp rõ ràng

Một trong những điểm nổi bật của dự thảo Luật là việc phân công, phân cấp rõ ràng quyền hạn và trách nhiệm giữa các cơ quan đại diện chủ sở hữu vốn và các doanh nghiệp nhà nước. Chính phủ đã xác định sẽ tăng cường quyền tự chủ cho các doanh nghiệp, đồng thời giảm bớt sự can thiệp từ các cơ quan quản lý nhà nước vào hoạt động sản xuất, kinh doanh của các doanh nghiệp nhà nước. Mục tiêu là làm cho các doanh nghiệp nhà nước hoạt động hiệu quả hơn, tự chịu trách nhiệm về kết quả sản xuất, kinh doanh của mình.

Đồng thời, trong bối cảnh hội nhập quốc tế và cạnh tranh ngày càng gia tăng, các doanh nghiệp nhà nước cần phải nâng cao năng lực cạnh tranh, chú trọng vào việc đổi mới công nghệ, quản lý tài chính chặt chẽ và cải thiện khả năng tài chính. Dự thảo Luật đã xác định việc tạo điều kiện thuận lợi để các doanh nghiệp nhà nước có thể tiếp cận các nguồn vốn, tài chính trong và ngoài nước, nhằm đẩy mạnh hoạt động sản xuất và kinh doanh.

Thẩm định và các vướng mắc cần giải quyết

Mặc dù dự thảo Luật đã nhận được sự đồng thuận lớn từ các cơ quan chức năng, tuy nhiên, cũng có một số ý kiến đóng góp yêu cầu bổ sung, điều chỉnh thêm một số nội dung. Ủy ban Tài chính, Ngân sách Quốc hội đề nghị cần xem xét lại phạm vi áp dụng của Luật để bao gồm cả các doanh nghiệp có vốn nhà nước đầu tư khác, những doanh nghiệp có vốn góp của nhà nước nhưng chưa được quy định trong phạm vi điều chỉnh của dự thảo Luật.

Ngoài ra, một vấn đề khác được các chuyên gia quan tâm là việc quản lý và giám sát nguồn vốn nhà nước đầu tư tại các doanh nghiệp. Dự thảo Luật cần có những quy định chặt chẽ hơn về các biện pháp giám sát, kiểm tra tài chính của doanh nghiệp nhà nước, để đảm bảo nguồn vốn được sử dụng đúng mục đích, nâng cao hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp.

Trong khi chờ đợi Quốc hội tiếp tục hoàn thiện và thông qua Dự thảo Luật, các chuyên gia cho rằng việc có một khung pháp lý rõ ràng, minh bạch sẽ tạo điều kiện thuận lợi để các doanh nghiệp nhà nước phát triển bền vững, đóng góp vào tăng trưởng kinh tế của đất nước.