Bộ Xây dựng đề xuất giảm thuế phí vận tải ứng phó biến động giá xăng dầu

Trước diễn biến phức tạp của thị trường năng lượng toàn cầu, đặc biệt là tác động từ xung đột tại Trung Đông khiến giá xăng dầu tăng mạnh, Bộ Xây dựng Việt Nam đã đề xuất hàng loạt giải pháp nhằm giảm áp lực chi phí cho doanh nghiệp vận tải và ổn định thị trường logistics trong nước. Những kiến nghị này được đưa ra trong báo cáo gửi Phó Thủ tướng Bùi Thanh Sơn về tác động của biến động nhiên liệu đối với các lĩnh vực vận tải và đầu tư xây dựng.

Theo đánh giá của Bộ Xây dựng, căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông thời gian qua đã khiến giá dầu thô thế giới biến động mạnh, kéo theo sự gia tăng đáng kể chi phí nhiên liệu. Đây là yếu tố đầu vào quan trọng của ngành vận tải, khi nhiên liệu thường chiếm từ 30% đến 40% tổng chi phí vận hành. Vì vậy, chỉ cần giá xăng dầu tăng khoảng 20% cũng đủ khiến giá cước vận tải hàng hải tăng khoảng 15% và vận tải đường thủy nội địa tăng gần 18%.

Bộ Xây dựng đề xuất giảm thuế phí vận tải ứng phó biến động giá xăng dầu

Trong lĩnh vực vận tải biển quốc tế, nhiều tuyến hàng hải đi qua khu vực Trung Đông phải thay đổi lộ trình để tránh vùng chiến sự. Việc đi vòng khiến hành trình kéo dài thêm từ 14 đến 20 ngày, đồng thời phát sinh phụ phí rủi ro chiến tranh từ 2.000 đến 4.000 USD cho mỗi container. Điều này khiến giá cước vận chuyển hàng hóa trên nhiều tuyến quốc tế tăng mạnh, đặc biệt là các tuyến từ Thành phố Hồ Chí Minh đi Trung Đông, Mỹ và châu Âu, với mức tăng từ hai đến ba lần so với trước.

Vận tải đường bộ trong nước cũng chịu tác động không nhỏ. Với chi phí nhiên liệu chiếm tới 30–40% giá thành vận tải ô tô, việc giá xăng dầu tăng đã buộc nhiều doanh nghiệp phải điều chỉnh tăng giá cước vận chuyển. Điều này không chỉ làm chi phí logistics tăng cao mà còn tác động trực tiếp đến giá thành hàng hóa và sức cạnh tranh của doanh nghiệp.

Tại nhiều địa phương, giá cước vận tải đã ghi nhận mức tăng đáng kể. Một số tỉnh như Ninh Bình, Quảng Ninh, Tuyên Quang hay Lào Cai có mức tăng trên 30%, thậm chí có tuyến vận tải tăng tới 50%. Các tỉnh miền núi như Lai Châu, Điện Biên hay Lào Cai là những nơi chịu tác động mạnh nhất do địa hình phức tạp, quãng đường dài và mức tiêu hao nhiên liệu cao hơn so với khu vực đồng bằng.

Không chỉ đường bộ và đường biển, lĩnh vực hàng không cũng chịu áp lực lớn từ biến động nhiên liệu. Theo Hiệp hội Vận tải Hàng không Quốc tế International Air Transport Association, chi phí nhiên liệu bay hiện chiếm khoảng 35–40% tổng chi phí vận hành của các hãng hàng không. Khi giá nhiên liệu Jet A-1 tăng mạnh, chi phí khai thác của các hãng có thể tăng thêm 50–60%, thậm chí vượt 70% nếu giá nhiên liệu vượt ngưỡng 200 USD/thùng.

Xăng dầu tăng cước vận tải sẽ tăng theo.

Ngoài ra, việc nhiều quốc gia trong khu vực Trung Đông đóng cửa hoặc hạn chế không phận buộc các hãng hàng không phải thay đổi hành trình bay, dẫn đến phát sinh thêm chi phí nhiên liệu, phí bay qua hành lang thay thế và phụ phí bảo hiểm rủi ro chiến tranh. Tất cả những yếu tố này khiến chi phí khai thác của các hãng hàng không tăng đáng kể.

Trước thực trạng đó, Bộ Xây dựng đã kiến nghị Chính phủ triển khai nhiều giải pháp đồng bộ nhằm giảm áp lực chi phí cho doanh nghiệp. Một trong những đề xuất đáng chú ý là xem xét giảm các loại thuế liên quan đến xăng dầu như thuế tiêu thụ đặc biệt và thuế bảo vệ môi trường trong một khoảng thời gian phù hợp, nhằm giúp bình ổn giá nhiên liệu và giảm gánh nặng chi phí cho doanh nghiệp.

Bên cạnh đó, Bộ cũng đề xuất nghiên cứu các cơ chế hỗ trợ thuế, phí đối với ngành vận tải. Trong lĩnh vực hàng không, cơ quan này đề xuất giảm 50% phí cất hạ cánh và phí điều hành bay. Đối với vận tải đường thủy, Bộ kiến nghị miễn hoặc giảm lệ phí ra vào cảng, bến thủy nội địa cho các phương tiện vận tải nhằm giảm chi phí hoạt động cho doanh nghiệp.

Một đề xuất quan trọng khác là xem xét đưa nhiên liệu phục vụ vận tải vào danh mục hàng hóa được giảm thuế giá trị gia tăng từ 10% xuống mức thấp hơn. Nếu được áp dụng, chính sách này được kỳ vọng sẽ giúp doanh nghiệp vận tải giảm chi phí đầu vào, qua đó hạn chế việc tăng giá cước vận chuyển.

Ngoài các chính sách thuế và phí, Bộ Xây dựng cũng kiến nghị Ngân hàng Nhà nước Việt Nam có các giải pháp hỗ trợ tài chính cho doanh nghiệp nhập khẩu xăng dầu và nguyên liệu dầu thô, như tăng hạn mức tín dụng và nâng mức bảo lãnh thư tín dụng thanh toán. Điều này sẽ giúp đảm bảo nguồn cung nhiên liệu ổn định cho thị trường trong nước.

Bộ Xây dựng cũng đề nghị Bộ Công Thương Việt Nam chỉ đạo các nhà máy lọc hóa dầu mở rộng nguồn nhập nguyên liệu đầu vào để duy trì hoạt động, đồng thời yêu cầu các doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu ưu tiên cung cấp nhiên liệu cho các ngành vận tải và xây dựng trong trường hợp nguồn cung bị gián đoạn.

Trong dài hạn, Bộ Xây dựng khuyến khích các doanh nghiệp vận tải đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, tối ưu hóa hoạt động logistics và từng bước chuyển đổi sang sử dụng phương tiện tiết kiệm nhiên liệu hoặc năng lượng sạch. Đây được xem là giải pháp bền vững nhằm giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch và hạn chế tác động từ các biến động địa chính trị toàn cầu.

Việc triển khai đồng bộ các giải pháp tài chính, thuế và nguồn cung được kỳ vọng sẽ giúp giảm áp lực chi phí cho doanh nghiệp vận tải, ổn định giá cước dịch vụ và góp phần giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô trong bối cảnh thị trường năng lượng thế giới còn nhiều biến động khó lường.