Bãi bỏ thủ tục cấp phép phương tiện thủy nội địa để doanh nghiệp "nhẹ gánh"

Trong bối cảnh yêu cầu cải cách hành chính, chuyển đổi số và cắt giảm chi phí cho doanh nghiệp ngày càng trở nên cấp thiết, Cục Hàng hải và Đường thủy nội địa Việt Nam đang đề xuất một giải pháp mạnh mẽ: Bãi bỏ thủ tục cấp phép phương tiện thủy nội địa ra, vào cảng biển, cảng, bến thủy nội địa và khu neo đậu. Đây được xem là bước đi chiến lược nhằm gỡ bỏ rào cản, tiết kiệm chi phí vận hành, đồng thời tăng tính minh bạch và hiệu quả quản lý nhà nước.

Đề xuất được đưa ra trên cơ sở thực hiện Nghị quyết số 18-NQ/TW ngày 25/10/2017 của Ban Chấp hành Trung ương về tinh gọn bộ máy, hoạt động hiệu lực, hiệu quả, phù hợp với xu thế phát triển hiện đại và yêu cầu từ thực tiễn. Trong thời gian tới, hệ thống các cảng vụ đường thủy nội địa tại địa phương cũng sẽ được sắp xếp, tổ chức lại, tạo điều kiện thuận lợi để triển khai việc cắt giảm thủ tục hành chính nêu trên.

Bãi bỏ thủ tục cấp phép phương tiện thủy nội địa để doanh nghiệp "nhẹ gánh"

Thực tế cho thấy, dù quy trình cấp phép đã hỗ trợ kiểm soát an toàn phương tiện, nhưng vẫn tồn tại nhiều bất cập như quy trình rườm rà, hồ sơ giấy tờ phức tạp, thời gian xử lý kéo dài do lệ thuộc vào nhân sự trực tiếp và xử lý theo cách truyền thống. Các thủ tục này diễn ra liên tục, kể cả ngoài giờ hành chính, gây quá tải cho hệ thống và ảnh hưởng đến hiệu suất vận hành.

Một trong những vấn đề nổi cộm là sự khác biệt giữa quy định pháp luật về hàng hải và đường thủy nội địa khiến doanh nghiệp vận tải phải đối mặt với sự thiếu thống nhất trong quy trình và thành phần hồ sơ. Ngoài ra, đặc điểm phân tán của cảng, bến, khu neo đậu và những yêu cầu kiểm tra, báo cáo khiến các doanh nghiệp thường phải chi trả thêm nhiều chi phí không chính thức – ước tính lên tới 5% doanh thu mỗi chuyến vận chuyển.

Đặc biệt, có sự bất bình đẳng trong chính sách phí và lệ phí giữa các phương tiện mang cấp VR-SB và các loại phương tiện khác. Đồng thời, việc cấp phép và kiểm tra kỹ thuật hiện vẫn chưa được tách bạch, làm tăng thêm gánh nặng cho doanh nghiệp và đơn vị vận hành.

Trên nền tảng công nghệ thông tin đang được hiện đại hóa mạnh mẽ, hệ thống cơ sở dữ liệu về phương tiện, thuyền viên, người lái, cùng hệ thống giám sát hành trình AIS và định vị GPS ngày càng hoàn thiện, đủ khả năng đảm bảo kiểm tra, giám sát hiệu quả mà không cần quy trình cấp phép thủ công như hiện nay.

Căn cứ vào những phân tích trên, Cục Hàng hải và Đường thủy Việt Nam đề xuất bãi bỏ thủ tục cấp phép đối với phương tiện thủy nội địa (trừ VR-SB và phương tiện xuất nhập cảnh, quá cảnh). Đồng thời, cắt giảm tương ứng các khoản phí, lệ phí liên quan.

Phương án thay thế được đề xuất là áp dụng mô hình quản lý hiện đại: cơ quan quản lý nhà nước xây dựng kế hoạch điều động phương tiện trên cơ sở thông báo điện tử từ chủ phương tiện hoặc thuyền viên, và công khai kế hoạch trên hệ thống thông tin. Việc theo dõi, kiểm tra an toàn, giấy tờ hành trình, trình độ thuyền viên sẽ thực hiện thông qua các công cụ công nghệ và dữ liệu số.

Chủ cảng, bến thủy nội địa, khu neo đậu có trách nhiệm thông báo kế hoạch điều độ phương tiện trước 16h mỗi ngày, đồng thời thực hiện báo cáo số liệu định kỳ, kết nối hệ thống camera giám sát với cơ quan quản lý chuyên ngành và xây dựng phần mềm điều độ tích hợp dữ liệu.

Nếu được thông qua, đề án này không chỉ giúp tiết kiệm ngân sách nhà nước, giảm chi phí vận hành cho doanh nghiệp mà còn góp phần nâng cao chất lượng dịch vụ công, đảm bảo công bằng và minh bạch trong lĩnh vực vận tải thủy nội địa – một lĩnh vực giàu tiềm năng nhưng còn nhiều dư địa phát triển ở Việt Nam.