Doanh nghiệp có thể bớt giấy tờ khi đăng ký biện pháp bảo đảm

Một số thủ tục trong đăng ký biện pháp bảo đảm có thể được thực hiện theo cách ít giấy tờ và thuận tiện hơn nếu dự thảo Nghị định mới được ban hành. Đáng chú ý, người dân, doanh nghiệp có thể không phải nộp lại những giấy tờ mà cơ quan Nhà nước đã có thông tin trong các cơ sở dữ liệu được kết nối, chia sẻ.

Đây là một trong những hướng Bộ Tư pháp đặt ra khi xây dựng Nghị định thay thế Nghị định 99/2022/NĐ-CP, trong bối cảnh hoạt động đăng ký biện pháp bảo đảm ngày càng gắn với chuyển đổi số, dữ liệu và nhu cầu tiếp cận vốn của doanh nghiệp.

Bộ Tư pháp đang xây dựng dự thảo Nghị định về đăng ký biện pháp bảo đảm, trong đó đề xuất sửa đổi, bổ sung nhiều quy định theo hướng cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính; giảm thời gian, chi phí tuân thủ cho người dân, doanh nghiệp, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về đăng ký biện pháp bảo đảm trong tình hình mới - Trong ảnh: Trụ sở Bộ Tư pháp.

Bớt giấy tờ khi Nhà nước đã có dữ liệu

Theo dự thảo, trường hợp giấy tờ thuộc thành phần hồ sơ đăng ký có thông tin tương ứng trong cơ sở dữ liệu quốc gia, cơ sở dữ liệu chuyên ngành hoặc cơ sở dữ liệu khác đã được kết nối, chia sẻ theo quy định, người yêu cầu đăng ký không phải nộp lại giấy tờ đó.

Thay vào đó, cơ quan có thẩm quyền sẽ khai thác, sử dụng thông tin từ cơ sở dữ liệu.

Đây là thay đổi có ý nghĩa trực tiếp với doanh nghiệp bởi chi phí thực hiện một thủ tục không chỉ nằm ở lệ phí. Doanh nghiệp còn phải chuẩn bị hồ sơ, sao chụp, kiểm tra thông tin, đi lại hoặc thực hiện nhiều thao tác trên hệ thống.

Khi dữ liệu đã có sẵn và có thể khai thác hợp pháp, việc yêu cầu doanh nghiệp cung cấp lại thông tin sẽ được hạn chế.

Dự thảo cũng bổ sung các trường hợp được nộp đồng thời hồ sơ, tạo điều kiện để người dân, doanh nghiệp thực hiện nhiều thủ tục trong cùng một lần thay vì phải thực hiện riêng lẻ.

Đăng ký trực tuyến được đẩy sâu hơn

Nghị định 99/2022/NĐ-CP đã có quy định về đăng ký trực tuyến. Vì vậy, việc chuyển sang môi trường trực tuyến không phải hoàn toàn mới trong dự thảo.

Người dân, doanh nghiệp có thể thực hiện đăng ký qua Cổng Dịch vụ công quốc gia hoặc ứng dụng định danh quốc gia (VNeID).

Điểm đáng chú ý nằm ở định hướng đẩy mạnh cung cấp dịch vụ công trực tuyến toàn trình, gắn thủ tục đăng ký với khai thác dữ liệu và phương thức giải quyết hồ sơ trên môi trường điện tử.

Theo dự thảo, người dân, doanh nghiệp có thể thực hiện đăng ký qua Cổng Dịch vụ công quốc gia hoặc ứng dụng định danh quốc gia (VNeID). Hệ thống đăng ký trực tuyến ghi nhận, phản hồi mã hồ sơ và thời điểm tiếp nhận cho người yêu cầu đăng ký.

Nếu được triển khai đồng bộ, cách làm này có thể giảm đáng kể những thao tác thủ công trong quá trình nộp và theo dõi hồ sơ.

Thời gian xử lý tiếp tục được kiểm soát

Một điểm cần phân biệt rõ là nguyên tắc giải quyết hồ sơ trong ngày làm việc không phải lần đầu xuất hiện trong dự thảo.

Nghị định 99/2022/NĐ-CP hiện hành đã quy định cơ quan đăng ký giải quyết hồ sơ trong ngày nhận được hồ sơ hợp lệ; trường hợp cần kéo dài thời gian giải quyết thì không quá 3 ngày làm việc.

Dự thảo tiếp tục duy trì nguyên tắc này, đồng thời quy định rõ hơn về trường hợp được kéo dài thời gian xử lý. Khi kéo dài, cơ quan giải quyết phải thông báo và nêu rõ lý do cho người yêu cầu đăng ký.

Cách tiếp cận này đặt trọng tâm vào khả năng dự đoán được thời gian giải quyết thủ tục, yếu tố có ý nghĩa đối với doanh nghiệp khi thực hiện các giao dịch có tài sản bảo đảm.

Cơ sở dữ liệu tập trung là thay đổi đáng chú ý

Một nội dung được Bộ Tư pháp đặt trọng tâm trong dự thảo là hoàn thiện cơ chế về cơ sở dữ liệu, kết nối, chia sẻ và khai thác dữ liệu đăng ký biện pháp bảo đảm.

Hiện thông tin, dữ liệu đăng ký biện pháp bảo đảm còn phân tán tại nhiều cơ quan, chưa có cơ sở dữ liệu tập trung, thống nhất và cơ chế kết nối, chia sẻ đầy đủ - Ảnh minh họa.

Theo định hướng này, Bộ Tư pháp chủ trì xây dựng, quản lý, vận hành cơ sở dữ liệu về đăng ký biện pháp bảo đảm bằng tài sản trong phạm vi cả nước. Các cơ quan quản lý cơ sở dữ liệu, cơ quan đăng ký quyền sở hữu, quyền sử dụng, quyền lưu hành tài sản và tổ chức hành nghề công chứng được định hướng kết nối, chia sẻ dữ liệu với cơ sở dữ liệu của Bộ Tư pháp.

Thực tế, Nghị định 99/2022/NĐ-CP đã đặt ra các quy định về cơ sở dữ liệu, cung cấp thông tin và kết nối, chia sẻ dữ liệu. Vấn đề hiện nay là hoàn thiện cơ chế để dữ liệu có thể được kết nối, khai thác hiệu quả hơn trong một hệ thống quản lý ngày càng số hóa.

Bộ Tư pháp cho rằng thông tin đăng ký biện pháp bảo đảm hiện còn phân tán, việc kết nối và chia sẻ dữ liệu chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu thực tiễn. Đây cũng là một trong những lý do cần xây dựng Nghị định mới.

Liên quan trực tiếp đến giao dịch và khả năng tiếp cận vốn

Đăng ký biện pháp bảo đảm không phải thủ tục chỉ mang tính hành chính. Hoạt động này gắn với các giao dịch trong đó tài sản được sử dụng để bảo đảm thực hiện nghĩa vụ, trong đó có hoạt động tín dụng.

Với doanh nghiệp, một quy trình đăng ký thuận tiện hơn có thể giúp giảm thời gian hoàn thiện hồ sơ liên quan đến tài sản bảo đảm, đồng thời tạo điều kiện để thông tin về tình trạng pháp lý của biện pháp bảo đảm được quản lý và khai thác thống nhất hơn.

Việc hoàn thiện hệ thống dữ liệu cũng có ý nghĩa đối với các chủ thể tham gia giao dịch, bởi khả năng tiếp cận thông tin đầy đủ và chính xác là một yếu tố quan trọng trong đánh giá rủi ro.

Tuy nhiên, các nội dung trên mới là đề xuất trong dự thảo Nghị định, chưa phải quy định áp dụng chính thức. Doanh nghiệp cần theo dõi văn bản được ban hành để xác định chính xác thủ tục, thành phần hồ sơ và phương thức thực hiện trong từng trường hợp.