Xung đột leo thang tại Trung Đông "đốt nóng" thị trường năng lượng

Tấn công cơ sở năng lượng: Cú đánh mang tính chiến lược

Khói lửa bốc lên từ các cơ sở lưu trữ dầu và khí đốt ở Tehran trong những ngày gần đây đã đẩy năng lượng trở thành “mặt trận nóng” mới trong xung đột Israel - Iran. Điều này không chỉ khuấy động tình hình Iran, mà còn làm dấy lên nỗi lo về khả năng bất ổn lan rộng khắp thị trường dầu toàn cầu.

Xung đột leo thang tại Trung Đông "đốt nóng" thị trường năng lượng

Các chuyên gia nhận định rằng việc Israel nhắm vào nhà máy khí đốt và kho nhiên liệu của Iran không nhằm mục đích loại bỏ năng lực xuất khẩu của nước này; thay vào đó là một lựa chọn chiến lược nhằm làm suy yếu nội bộ mà không gây chặn đứng nguồn cung toàn cầu, vốn chủ yếu dành cho Trung Quốc và các thị trường quốc tế.

Thực tế, như phân tích từ Onyx Capital cho thấy, “nguồn cung từ vùng Vịnh vẫn duy trì ổn định”, ngay cả khi Tehran đang chứng kiến tình trạng người dân xếp hàng dài tại các cây xăng vì lo ngại gián đoạn nguồn cung. Mặc dù vậy, một chiến dịch mở rộng tấn công vào hạ tầng năng lượng dân sự có thể gây ra hậu quả trầm trọng, vi phạm luật nhân đạo quốc tế và kích hoạt làn sóng phản ứng mạnh mẽ từ cộng đồng toàn cầu.

Sau các vụ không kích của cả hai phía, giá dầu Brent lập tức tăng đến 5,5% lên mức gần 78 USD/thùng, trước khi giảm nhẹ xuống khoảng 74 USD/thùng. Chỉ trong một tuần, giá dầu đã tăng khoảng 7%, cho thấy nhà đầu tư đang rất nhạy cảm với những bất ổn tại khu vực Trung Đông.

Trong bối cảnh này, các quốc gia như Anh đã tỏ ra cảnh giác. Bộ trưởng Tài chính Vương quốc Anh Rachel Reeves bày tỏ rằng: “Những gì diễn ra ở Trung Đông có thể tạo ra ảnh hưởng trên quy mô toàn cầu”, đồng thời bà khẳng định rằng chính phủ nước này đang theo sát tình hình.

Bên cạnh đó, các chuyên gia cũng cảnh báo việc phong tỏa tuyến hàng hải qua eo biển Hormuz, một nút thắt vận tải trọng yếu, hoàn toàn có thể trở thành thảm họa nếu Iran quyết định hành động nhắm vào tuyến đường quan trọng này.

Giá dầu Brent có lúc tăng lên mức gần 78 USD/thùng, trước khi giảm nhẹ xuống khoảng 74 USD/thùng (Ảnh: Trading Economics)

Thị trường vật lộn với lựa chọn

Ở chiều hướng ngược lại, Iran đã bắt đầu đáp trả bằng cách tấn công một số cơ sở ở Israel, trong đó có một nhà máy lọc dầu lớn tại thành phố Haifa. Mặc dù chưa xác nhận thiệt hại, công ty điều hành nhà máy này đã tạm ngừng giao dịch cổ phiếu giữa lúc căng thẳng lên cao.

Trong quá khứ, hồi năm 2019, Tehran đã thực hiện nhiều hành động tương tự nhằm vào các tàu chở dầu và cơ sở năng lượng ở Ả Rập Xê Út, gây ra gián đoạn đáng kể trong hoạt động sản xuất dầu của nước này. Dù Iran đã phục hồi quan hệ ngoại giao với Ả Rập Xê Út và UAE vào năm 2023, nhưng cả hai quốc gia vùng Vịnh hiện vẫn đang ráo riết củng cố hàng rào bảo vệ hạ tầng năng lượng để đề phòng các đòn tấn công tương tự.

Đánh giá từ góc độ đầu tư, cuộc khủng hoảng năng lượng có thể gây chao đảo thị trường: giá dầu tăng sẽ kéo theo chi phí hậu cần và giá đầu vào sản xuất leo thang, gây ra áp lực lạm phát và có thể làm chững lại mức chi tiêu tiêu dùng toàn cầu. Tuy nhiên, nhờ giá dầu quay về vùng 74 - 78 USD, mức trung bình của 10 năm, nên cú sốc tạm thời này chưa đủ để kích hoạt một đợt suy thoái, nhất là khi thị trường vẫn giữ nguồn cung ổn định.

Các nhà đầu tư cần theo dõi chặt chẽ chỉ số giá dầu trong những phiên tới, mặc dù nguồn cung không bị gián đoạn ngay, vì nguy cơ leo thang từ hành động trả đũa hoặc tấn vào đường thủy chiến lược vẫn là “mồi lửa” không thể bỏ qua. Nếu điều này xảy ra, giá dầu có thể vượt ngưỡng tâm lý nhạy cảm 80 USD/thùng.

Trên thực tế, nếu OPEC và các nước vùng Vịnh gia tăng sản lượng, tình trạng bất ổn có thể được giảm nhẹ. Nhưng hiện tại, chiến lược phòng ngừa của giới đầu tư vẫn là bán khống và chuyển hướng sang các tài sản trú ẩn như vàng và trái phiếu.

Xung đột tại Trung Đông, trước mắt dù hướng vào năng lượng, nhưng rõ ràng lại không đơn thuần là cuộc chiến vật chất, mà là một thử thách tâm lý và pháp lý trên thị trường toàn cầu. Nếu nó vượt ra ngoài giới hạn và tạo ra sự gián đoạn mang tính hệ thống, dòng tiền đầu tư ở các kênh năng lượng, lạm phát, hay tài sản an toàn sẽ cần được chuẩn bị cho một kịch bản chiến lược tăng cường và sẵn sàng cơ động.

Chứng khoán toàn cầu chao đảo sau khi ông Trump kêu gọi sơ tán Tehran

Fed và quyết định lãi suất: Nhà đầu tư chờ tín hiệu cắt giảm

Giữa sóng gió thuế quan: Tiêu dùng Trung Quốc bật tăng 6,4%