Tham vọng xây “siêu trung tâm dữ liệu” tại Ấn Độ đối mặt làn sóng phản đối từ người dân và giới môi trường

Kế hoạch xây dựng trung tâm dữ liệu quy mô lớn của một tập đoàn công nghệ Mỹ tại Ấn Độ đang trở thành tâm điểm chú ý, trong bối cảnh dự án được kỳ vọng tạo cú hích cho kinh tế địa phương nhưng cũng vấp phải làn sóng phản đối ngày càng mạnh từ các nhóm bảo vệ môi trường.

Dự án đặt tại bang Andhra Pradesh, miền nam Ấn Độ, nơi chính quyền địa phương nhiều lần nhấn mạnh đây là khoản đầu tư mang tính bước ngoặt. Tuy nhiên, những tranh cãi liên quan đến nguồn nước, môi trường sống của động vật hoang dã và tốc độ triển khai đang khiến dự án đối mặt với không ít sức ép.

Theo truyền thông quốc tế, đây được xem là khoản đầu tư lớn nhất từ trước đến nay của tập đoàn công nghệ này tại Ấn Độ. Dù vậy, dự án đang bị đặt trong tầm ngắm của các nhóm hoạt động xã hội và môi trường, với một số thủ tục pháp lý liên quan đến tác động lên nguồn cung cấp nước cũng như vị trí gần khu bảo tồn thiên nhiên.

Trong những tuần gần đây, nhiều cuộc tuần hành đã diễn ra tại thành phố Visakhapatnam. Người biểu tình mang theo các khẩu hiệu phản đối việc đánh đổi tài nguyên nước lấy hạ tầng dữ liệu, đồng thời kêu gọi chính quyền và doanh nghiệp minh bạch hơn về tác động môi trường của dự án.

Tại một sự kiện cộng đồng, đại diện một tổ chức môi trường địa phương cho rằng phát triển kinh tế không nên diễn ra bằng mọi giá, đặc biệt trong bối cảnh thành phố đang chịu áp lực lớn về nước sinh hoạt.

Số liệu từ chính quyền cho thấy Visakhapatnam hiện nhận khoảng 410 triệu lít nước mỗi ngày từ các hồ chứa và sông ngòi, trong khi nhu cầu thực tế lên tới 480 triệu lít. Việc phân phối nước theo định mức đã trở thành tình trạng quen thuộc tại đô thị khoảng 2,5 triệu dân này.

Hồ chứa nước Vizag, một trong những nơi tích trữ nước sạch của thành phố Visakhapatnam, bang Andhra Pradesh, Ấn Độ

Làn sóng phản đối các trung tâm dữ liệu không chỉ xuất hiện tại Ấn Độ. Trên phạm vi toàn cầu, tốc độ mở rộng hạ tầng phục vụ trí tuệ nhân tạo và điện toán đám mây đang làm dấy lên lo ngại về nhu cầu tiêu thụ nước và điện khổng lồ, đặc biệt tại những khu vực vốn đã chịu áp lực tài nguyên.

Vấn đề hiện đã được đưa ra tòa. Tòa án cấp cao của bang yêu cầu chính quyền địa phương phản hồi các cáo buộc từ một nhóm hoạt động về nước, trong đó cho rằng dự án có thể làm gia tăng áp lực lên nguồn nước thông qua việc sử dụng một hồ chứa gần khu vực xây dựng.

Phiên xem xét tiếp theo của vụ kiện lợi ích công cộng dự kiến diễn ra vào cuối tháng 8.

Về phía chính quyền bang, các quan chức cho rằng những lo ngại của giới hoạt động là chưa chính xác và có thể gây hiểu nhầm. Dù vậy, nhà chức trách khẳng định vẫn sẵn sàng tiếp nhận phản hồi và đối thoại nếu xuất hiện các vấn đề có cơ sở.

Theo tuyên bố của chính quyền, việc người dân bày tỏ quan điểm là quyền dân chủ chính đáng. Trong trường hợp các phản ánh được chứng minh là phù hợp, chính quyền cho biết sẽ có giải thích cụ thể và đưa ra biện pháp xử lý cần thiết.

Doanh nghiệp đứng sau dự án cũng khẳng định công trình sẽ được triển khai phù hợp với luật pháp hiện hành. Đơn vị này cho biết sẽ sử dụng hệ thống làm mát không khí tiên tiến nhằm hạn chế tác động đến các nguồn nước quan trọng của địa phương.

Tại khu vực dự án, hoạt động san lấp và thi công vẫn đang diễn ra. Công trình được thực hiện với sự tham gia của một tập đoàn hạ tầng lớn tại Ấn Độ và được kỳ vọng tạo ra lượng việc làm đáng kể nếu hoàn thành theo đúng kế hoạch.

Việc thi công cho dự án trung tâm dữ liệu đang được tiến hành khẩn trương

Ngoài câu chuyện nguồn nước, các đơn kiện cũng đề cập đến nguy cơ ảnh hưởng tới Khu bảo tồn động vật hoang dã Kambalakonda nằm gần khu đất. Những lo ngại tập trung vào hoạt động xây dựng quy mô lớn, tiếng ồn và tác động tiềm tàng tới sinh cảnh của các loài động vật trong khu vực.

Chính quyền bang cho biết vị trí xây dựng đáp ứng các quy định pháp lý về khoảng cách với khu bảo tồn. Phía doanh nghiệp cũng cho biết sẽ áp dụng các biện pháp giảm tiếng ồn, qua đó hạn chế ảnh hưởng tới khu vực xung quanh.

Bên cạnh vụ kiện tại tòa cấp bang, dự án còn đối mặt với một số đơn kiện tại cơ quan tài phán môi trường của Ấn Độ. Các bên phản đối cho rằng quy trình phê duyệt chưa đánh giá đầy đủ tác động của việc sử dụng nguồn nước từ hệ thống cấp nước sinh hoạt nông thôn.

Chính quyền địa phương bác bỏ quan điểm này, khẳng định nguồn nước phục vụ dân cư và nông thôn sẽ không được sử dụng cho các trung tâm dữ liệu, đồng thời hồ chứa gần đó cũng không nằm trong phương án cấp nước cho dự án. Tuy nhiên, các tổ chức môi trường vẫn đặt câu hỏi về cam kết bảo đảm nguồn nước dài hạn cho dự án trong khi thành phố đang thiếu hụt nguồn cung.

Trong bối cảnh đó, tranh luận quanh dự án cho thấy bài toán ngày càng rõ nét tại nhiều nền kinh tế mới nổi: làm thế nào để thu hút dòng vốn công nghệ quy mô lớn mà vẫn bảo đảm an ninh tài nguyên, sinh kế người dân và các tiêu chuẩn môi trường dài hạn.