Điện mặt trời sụt mạnh vì nhật thực, châu Âu đối mặt áp lực thiếu điện

Nhật thực toàn phần dự kiến diễn ra trong tuần tới được cho là sẽ tạo thêm sức ép đối với hệ thống điện châu Âu, trong bối cảnh nắng nóng kéo dài đã khiến nhiều nhà máy điện hạt nhân, nhiệt điện than phải giảm công suất hoặc tạm ngừng hoạt động, còn mực nước thấp tiếp tục ảnh hưởng đến sản lượng thủy điện.

Theo Ủy ban châu Âu, đợt nắng nóng đã buộc các nhà máy điện tại Hungary, Romania, Slovenia, Pháp, Italia và Ba Lan phải tạm dừng vận hành hoặc cắt giảm sản lượng. Nhiệt độ tăng cao làm hạ thấp mực nước tại các con sông phục vụ làm mát nhà máy điện hạt nhân và nhiệt điện than, khiến một số quốc gia phải tăng cường nhập khẩu điện nhằm bảo đảm vận hành hệ thống.

Một đoạn sông Danube chảy qua Romania đã bị rút đáng kể mực nước do ảnh hưởng của hạn hán

Công ty phân tích điện Ably Intelligence cho biết, mực nước tại các hồ chứa thủy điện của Na Uy - quốc gia xuất khẩu điện quan trọng sang phần còn lại của châu Âu - đã giảm xuống mức thấp nhất trong 30 năm. Tổ chức này đánh giá khả năng mực nước hồ chứa tại Na Uy trở lại mức bình thường vào đầu năm tới là dưới 1%.

Đồng sáng lập Ably Thomas Randgaard Larsen nhận định, đây là tình huống nghiêm trọng và cho thấy châu Âu dường như chưa có sự chuẩn bị đầy đủ.

Các nhà điều hành lưới điện cảnh báo, nhật thực toàn phần vào thứ Tư (12/8) có thể tiếp tục làm gia tăng áp lực vận hành. Hiện tượng này dự kiến che khuất hoàn toàn mặt trời tại miền bắc Tây Ban Nha và khu vực đông bắc Bồ Đào Nha; trong khi tại phần lớn Vương quốc Anh, Pháp và miền bắc Italy, tỷ lệ che khuất có thể vượt 90%.

Hiện tượng nhật thực vào ngày 12/8 có thể ảnh hưởng tới việc sử dụng năng lượng mặt trời tại các quốc gia châu Âu

Theo ước tính của nhà điều hành lưới điện quốc gia Tây Ban Nha Red Eléctrica, sự kiện này có thể làm giảm sản lượng điện mặt trời của nước này tối đa 5 GW, tương đương khoảng 13% nhu cầu phụ tải cực đại trong một ngày thứ Tư điển hình của tháng 8.

Nhà điều hành lưới điện Pháp RTE dự báo, châu Âu có thể thiếu hụt khoảng 9,7 GW công suất trong khung giờ từ 19h30 đến 21h30 giờ địa phương, thời điểm nhật thực đạt cực đại.

Ủy ban châu Âu cho biết, Mạng lưới các nhà điều hành hệ thống truyền tải điện châu Âu (ENTSO-E) đã triệu tập chuyên gia từ các quốc gia thành viên để đánh giá công tác chuẩn bị và tác động của nhật thực đối với hệ thống năng lượng. ENTSO-E cũng đưa ra mức dự báo thiếu hụt 9,7 GW công suất trên toàn châu Âu trong khoảng thời gian từ 19h15 đến 21h30 giờ địa phương, phù hợp với ước tính trước đó của RTE.

Trước tình hình này, các nhà điều hành lưới điện đang chuẩn bị phương án cân bằng hệ thống bằng các nguồn điện thay thế. Tại Anh - quốc gia có hoạt động trao đổi điện với lục địa châu Âu - nhà điều hành hệ thống điện dự kiến sản lượng điện mặt trời có thể giảm khoảng 700 MW; tuy nhiên, căn cứ mô hình lịch sử, mức giảm có thể lên tới 1,3 GW.

Một quan chức thuộc nhà điều hành hệ thống quốc gia của Anh cho biết tại diễn đàn ngành trong tuần này rằng tác động của nhật thực sẽ diễn ra trên phạm vi địa lý rộng; trong khoảng 18h - 20h giờ địa phương, khoảng 95% ánh nắng mặt trời có thể bị mặt trăng che khuất.

Dù vậy, áp lực đối với hệ thống điện có thể phần nào giảm bớt vào cuối tuần khi Áo được dự báo có mưa, qua đó giúp mực nước sông Danube tăng trở lại. Tại Hungary, nhà máy điện hạt nhân Paks công suất 2 GW, vốn phụ thuộc vào nước sông Danube để làm mát, đã suýt phải dừng hoạt động tối 4/8. Tuy nhiên, theo thông tin Thủ tướng Péter Magyar chia sẻ trên mạng xã hội X, mực nước dâng cao đã giúp nhà máy tiếp tục vận hành.

Tại Romania, các cơ quan chức năng đã sử dụng chất nổ để chuyển hướng dòng chảy của sông Danube về phía nhà máy điện hạt nhân Cernavodă - cơ sở giữ vai trò quan trọng trong hệ thống điện quốc gia - qua đó tránh nguy cơ phải dừng vận hành hoàn toàn.

Tại Ba Lan, hai nhà máy nhiệt điện than lớn trong tuần này đã phải tạm thời giảm công suất hoặc dừng một số tổ máy do mực nước sông Vistula - con sông dài nhất nước này - xuống quá thấp, không bảo đảm đủ nước làm mát. Sự gián đoạn này làm giảm khoảng 1,3 GW công suất phát điện.

Trong khi đó, tại Pháp, ba lò phản ứng hạt nhân đã phải ngừng hoạt động do mực nước thấp, dù nước này vẫn duy trì xuất khẩu điện sang các khu vực khác của châu Âu. Tuần trước, Tổng giám đốc EDF Pháp Bernard Fontana cảnh báo, việc dừng vận hành các lò phản ứng hạt nhân sẽ tác động đến lợi nhuận cả năm của doanh nghiệp điện lực nhà nước này. EDF đồng thời cho biết sẽ đẩy nhanh kế hoạch trị giá 8,7 tỷ euro nhằm điều chỉnh các nhà máy điện hạt nhân và thủy điện thích ứng tốt hơn với nền nhiệt cao.

Sức ép từ thời tiết cực đoan đối với hệ thống điện châu Âu lớn đến mức các quan chức tại Brussels đang theo dõi chặt chẽ diễn biến dự báo thời tiết, đặc biệt là lượng mưa và mực nước tại các con sông lớn.

Phát ngôn viên Ủy ban châu Âu Anna-Kaisa Itkonen cho biết, hiện chưa xuất hiện lo ngại trực tiếp về an ninh nguồn cung, song nguồn cung điện tại khu vực đang ở trạng thái khan hiếm. Bà nhấn mạnh, Ủy ban châu Âu đang theo dõi sát tình hình, bao gồm các hiện tượng thời tiết và diễn biến mưa trong những ngày tới.