Thứ năm 22/10/2026 16:30
Hotline: 024.355.63.010
Email: banbientap.dnhn@gmail.com
Hàng loạt website chính phủ tại châu Âu và nhiều khu vực khác đã phải ngừng hoạt động trong ngày 21/10, sau khi các chuyên gia phát hiện những lỗ hổng nghiêm trọng tồn tại trong một hệ thống ngôn ngữ lập trình phổ biến. Sự cố khiến các đơn vị vận hành trên toàn cầu gấp rút siết chặt bảo vệ hệ thống.
Cùng ngày 21/10, nhóm phát triển PHP đã tung ra các bản vá khẩn cấp cho những lỗ hổng tồn tại nhiều năm nhưng chỉ vừa được phát hiện nhờ trí tuệ nhân tạo (AI). Nhóm này khuyến nghị toàn bộ người dùng cập nhật ngay lập tức.
 |
| Việc hệ ngôn ngữ lập trình PHP gặp lỗ hổng nghiêm trọng trong quy trình vận hành đã khiến nhiều trang mạng, trong đó có các trang chính thức của chính phủ nhiều nước châu Âu và Nhật Bản, tạm ngừng hoạt động. |
Trước cảnh báo từ các công ty công nghệ rằng tin tặc đã bắt đầu khai thác lỗ hổng, nhiều cơ quan chính phủ châu Âu chủ động tạm dừng website để phòng ngừa rủi ro.
Giới chuyên gia nhận định nguy cơ tấn công có thể tăng mạnh khi bản vá đã được công khai, còn các công cụ AI có thể nhanh chóng phân tích ngược để tìm ra cách khai thác trước khi các hệ thống kịp cập nhật.
Ông Costin Raiu, đồng sáng lập công ty nghiên cứu an ninh mạng và ứng phó sự cố TLP:Black, cho rằng AI đang thúc đẩy một cuộc đua khai thác và bước tiếp theo có thể là làn sóng xâm nhập hàng loạt vào các máy chủ web dễ bị tổn thương trên internet. Ra đời từ đầu thập niên 1990, PHP là nền tảng của phần lớn website công cộng và được tích hợp trong WordPress, Drupal, Joomla và Magento. Vì vậy, bất kỳ lỗ hổng nghiêm trọng nào cũng có thể tạo ra hiệu ứng dây chuyền trên quy mô lớn.
Bà Tiffany Farriss, quyền giám đốc điều hành Hiệp hội Drupal, cảnh báo mọi máy chủ sử dụng các phiên bản PHP phát hành trong 20 năm qua đều có thể bị ảnh hưởng, qua đó đặt phần lớn internet trước rủi ro.
Các cơ quan an ninh mạng trên thế giới đã đồng loạt kêu gọi người dùng PHP cập nhật ngay, hoặc tạm ngừng website cho đến khi hoàn tất cài đặt bản vá.
Dữ liệu của công ty tình báo internet Censys cho thấy khoảng 1,5 triệu trong tổng số 2,6 triệu máy chủ được ghi nhận đang chạy phiên bản PHP chưa được vá.
Cơ quan an ninh mạng Hà Lan cũng tạm dừng hoạt động để phòng ngừa. Wikipedia cho biết đã ngắt một số hệ thống chưa xác định quy mô cho đến khi được vá an toàn, trong khi Internet Archive cũng tạm thời đóng dịch vụ để xử lý sự cố.
Vụ việc nhanh chóng thu hút sự chú ý của lãnh đạo nhiều nước. Thủ tướng Hà Lan Rob Jetten cho biết đang theo dõi sát diễn biến, còn Thủ tướng Nhật Bản Takaichi Sanae khuyến nghị các chủ website kiểm tra hệ thống có sử dụng PHP hay không và sẵn sàng triển khai bản vá mới.
Hai công ty an ninh mạng cho biết các lỗ hổng PHP được phát hiện độc lập với sự hỗ trợ của AI. Calif cho hay đã tìm ra vấn đề bằng một mô hình ngôn ngữ lớn ngày 1/8 và phối hợp khắc phục từ thời điểm đó. Wiz, công ty an ninh mạng thuộc Alphabet, cũng xác nhận phát hiện lỗ hổng nhờ công cụ nghiên cứu tự động Wiz Atlas, cùng Gemini 4 Argon của Google và GPT-5.6 Sol của OpenAI.
Theo Wiz, các lỗ hổng đã ẩn trong mã nguồn PHP hơn một thập kỷ và có mức độ phức tạp rất cao nếu chỉ khai thác bằng sức người.
Wiz nhận định trước thời đại AI, quy trình thủ công này vừa khó thực hiện vừa khó mở rộng, nhưng rào cản đó nay đã giảm đáng kể. Calif và Wiz cho biết đã phối hợp với nhau, nhóm PHP và OpenAI trong quá trình phát hiện lỗ hổng.
Nhà Trắng cho biết đã nhận được thông báo về lỗ hổng từ ngày 23/10.
Trong bài đăng cuối ngày 21/10, ông CJ Moses, giám đốc an ninh Amazon, cho biết đội ngũ của tập đoàn đã ghi nhận một nỗ lực khai thác lỗ hổng nhằm vào hệ thống “bẫy mật” từ ngày 17/10, tức bốn ngày trước khi thông tin được công bố. Theo ông Moses, nỗ lực tấn công xuất phát từ một địa chỉ internet ẩn danh, dấu hiệu cho thấy hoạt động do một tác nhân đe dọa thực hiện. Tuy nhiên, chưa rõ bên này đã biết về lỗ hổng bằng cách nào khi thông tin vẫn thuộc diện cấm công bố.
Sau đó, nhiều nhóm tin tặc khác tiếp tục thử khai thác trong ngày 21/10, trước khi lệnh cấm công bố được dỡ bỏ. Amazon chưa xác định các nỗ lực này có thành công trên website thực tế hay không, song cảnh báo lỗ hổng đang bị khai thác rộng rãi.
PHP là ngôn ngữ lập trình dùng để vận hành website. Khi người dùng truy cập một trang, máy chủ chạy PHP sẽ tổng hợp nội dung rồi gửi đến trình duyệt. Đây là phần mềm mã nguồn mở miễn phí, chủ yếu được duy trì bởi cộng đồng tình nguyện viên.
Mức độ phổ biến của PHP khiến giới chuyên gia đặc biệt lo ngại. Theo W3Techs, ngôn ngữ này hiện diện trên khoảng 75% số website có thể xác định công nghệ lập trình. Ông Lukasz Olejnik, nghiên cứu viên cao cấp thỉnh giảng tại King’s College London, cảnh báo các chiến dịch tấn công mạng có AI hỗ trợ đang lan rộng và có thể gây thiệt hại nghiêm trọng cho những máy chủ chưa vá lỗi.
Ông Olejnik nhấn mạnh quy mô ảnh hưởng rất lớn và AI có thể khiến quá trình khai thác diễn ra gần như ngay lập tức.
Automattic, đơn vị vận hành WordPress.com, khẳng định người dùng dịch vụ lưu trữ của hãng và Tumblr không bị ảnh hưởng. Rủi ro được đánh giá cao hơn với các website nhỏ do cá nhân hoặc tổ chức hạn chế nguồn lực kỹ thuật vận hành, đặc biệt trên nền tảng lưu trữ chia sẻ, nơi khách hàng không trực tiếp quản lý máy chủ.
Tại Hà Lan, nhiều tổ chức làm theo khuyến cáo của Trung tâm An ninh mạng Quốc gia và tạm dừng website công cộng. Danh sách gồm Cảng Rotterdam, cổng thông tin Overheid.nl, Liên đoàn Bóng đá Hà Lan KNVB, website của năm đảng chính trị lớn nhất nước cùng một số bệnh viện.
Tại Đan Mạch, công ty công nghệ đô thị Kombit cho biết đã tạm dừng một số dịch vụ, trong đó có nền tảng liên lạc trường học trên toàn quốc. Phạm vi gián đoạn còn lan sang Phần Lan, nơi nhà cung cấp dịch vụ công nghệ thông tin nhà nước Valtori tạm ngừng các dịch vụ mạng công cộng của chính phủ như một biện pháp phòng ngừa.
Trong khi đó, Bộ Nội vụ Pháp đã đưa toàn bộ website trực thuộc vào chế độ bảo trì phòng ngừa.
