Từ 14/9/2026: Ưu tiên hỗ trợ doanh nghiệp Việt làm chủ công nghệ lõi ngành điện tử

Ngày 14/9/2026, Văn phòng Chính phủ ban hành Thông báo số 481/TB-VPCP về kết luận của Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc tại buổi làm việc với Hiệp hội Doanh nghiệp điện tử Việt Nam (VEIA) và một số doanh nghiệp xuất nhập khẩu lớn trong ngành điện tử, bán dẫn.

Thông báo nêu rõ, trong năm 2026, tình hình thế giới và khu vực tiếp tục diễn biến nhanh, phức tạp, khó lường. Cạnh tranh chiến lược, xung đột địa chính trị, chính sách thương mại và thuế quan của Hoa Kỳ cùng một số nền kinh tế lớn có nhiều điều chỉnh, trong khi giá năng lượng và chi phí logistics tiếp tục tác động trực tiếp đến tăng trưởng và thương mại toàn cầu.

Trong bối cảnh đó, sản xuất và xuất khẩu tiếp tục là những động lực tăng trưởng quan trọng của nền kinh tế, góp phần tạo việc làm, ổn định kinh tế vĩ mô và nâng cao vị thế của Việt Nam trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Tuy nhiên, số liệu do Bộ Công Thương báo cáo cho thấy một số vấn đề đáng lưu ý đối với ngành điện tử. Giá trị nhập khẩu linh kiện, nguyên vật liệu và thiết bị đầu vào lớn hơn đáng kể so với giá trị xuất khẩu trong cùng kỳ, dẫn tới nhập siêu cục bộ ở nhóm máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện cũng như tại một số doanh nghiệp.

Từ 14/9/2026: Ưu tiên hỗ trợ doanh nghiệp Việt làm chủ công nghệ lõi ngành điện tử

Ngành điện tử vẫn phụ thuộc lớn vào nguồn cung linh kiện, nguyên vật liệu và công nghệ từ nước ngoài, trong khi giá trị gia tăng tạo ra trong nước còn hạn chế. Số lượng doanh nghiệp Việt Nam tham gia sâu vào chuỗi sản xuất, chuỗi cung ứng cũng còn thấp.

Theo Phó Thủ tướng, đây là những vấn đề cần được các Bộ, ngành quan tâm giải quyết đồng bộ, kịp thời nhằm nâng cao năng lực nội tại, tính tự chủ và sức chống chịu của ngành điện tử trước biến động thương mại quốc tế; thúc đẩy xuất khẩu điện tử, bán dẫn và góp phần hạn chế nhập siêu trong những tháng cuối năm 2026.

Đẩy nhanh sản xuất, xuất khẩu và phát triển công nghiệp hỗ trợ

Để triển khai hiệu quả các giải pháp phát triển thương mại cân bằng, bền vững, đóng góp vào mục tiêu tăng trưởng “hai con số”, Phó Thủ tướng yêu cầu Bộ Công Thương chủ trì, phối hợp với các Bộ, ngành, địa phương và hiệp hội làm việc với những doanh nghiệp có chênh lệch lớn giữa kim ngạch nhập khẩu và xuất khẩu, nhất là các doanh nghiệp nhập siêu lớn.

Nội dung làm việc tập trung làm rõ cơ cấu, mục đích nhập khẩu và mức độ phục vụ sản xuất, xuất khẩu, từ đó có giải pháp phù hợp để đẩy nhanh sản xuất và xuất khẩu sản phẩm. Nhiệm vụ này phải hoàn thành trong tháng 9/2026.

Bộ Công Thương đồng thời được yêu cầu rà soát, cập nhật danh mục sản phẩm công nghiệp hỗ trợ ưu tiên cho ngành điện tử, tập trung vào các linh kiện, vật liệu có nhu cầu lớn và khả năng nội địa hóa; nghiên cứu cơ chế hỗ trợ theo chuỗi, theo sản phẩm thay vì hỗ trợ dàn trải, đơn lẻ.

Cùng với đó là tăng cường cảnh báo sớm, hỗ trợ doanh nghiệp ứng phó với biến động thương mại quốc tế; hướng dẫn về quy tắc xuất xứ, phòng vệ thương mại, tận dụng các FTA thế hệ mới; đẩy mạnh xúc tiến thương mại, đa dạng hóa thị trường xuất khẩu và nguồn cung đầu vào.

Một nhiệm vụ đáng chú ý là xây dựng chương trình kết nối, phát triển nhà cung cấp Việt Nam cho các tập đoàn điện tử, bán dẫn và công nghệ trong và ngoài nước theo từng chuỗi sản phẩm, tiêu chuẩn kỹ thuật và nhu cầu cụ thể của doanh nghiệp.

Bộ Công Thương cũng được giao rà soát, báo cáo Thủ tướng Chính phủ việc thay thế Quyết định số 10/2017/QĐ-TTg ngày 3/4/2017 về Quy chế quản lý và thực hiện Chương trình phát triển công nghiệp hỗ trợ, theo hướng hoàn thiện cơ chế triển khai chương trình, nghiên cứu đặt hàng nhiệm vụ hằng năm, bảo đảm rõ nhiệm vụ, nguồn lực và trách nhiệm thực hiện. Thời hạn hoàn thành trong tháng 10/2026.

Rà soát chính sách thuế, tín dụng cho công nghiệp hỗ trợ

Đối với chính sách tài chính, Bộ Tài chính được giao tổng hợp, rà soát, xử lý theo thẩm quyền các kiến nghị về ưu đãi thuế đối với sản xuất linh kiện, vật liệu điện tử và công nghiệp hỗ trợ.

Trong đó, cần rà soát kỹ chính sách thuế đối với máy móc, thiết bị, nguyên vật liệu nhập khẩu phục vụ đầu tư, mở rộng sản xuất điện tử, bán dẫn, gắn với yêu cầu triển khai Nghị quyết số 10-NQ/TW ngày 8/6/2026 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài và định hướng phát triển các ngành công nghiệp chiến lược. Những vấn đề vượt thẩm quyền phải kịp thời báo cáo cấp có thẩm quyền.

Bộ Tài chính đồng thời được yêu cầu đẩy mạnh chuyển đổi số, hoàn thiện và kết nối cơ sở dữ liệu xuất nhập khẩu nhằm phục vụ phân tích, cảnh báo sớm, quản trị rủi ro và theo dõi tình hình nhập siêu.

Cùng với đó là tăng cường kiểm tra, giám sát trị giá hải quan đối với linh kiện, nguyên vật liệu nhập khẩu phục vụ sản xuất, gia công, lắp ráp điện tử, điện thoại; kịp thời phát hiện và xử lý nghiêm các hành vi gian lận thương mại, chuyển giá và vi phạm nếu có.

Bộ Tài chính chủ trì, phối hợp với Bộ Công Thương rà soát, đề xuất chính sách thuế phù hợp, vừa khuyến khích sản xuất trong nước đối với những linh kiện, sản phẩm đã có khả năng sản xuất, vừa tạo thuận lợi cho nhập khẩu máy móc, thiết bị, nguyên vật liệu mà trong nước chưa đáp ứng được. Nhiệm vụ hoàn thành trong tháng 10/2026.

Ngân hàng Nhà nước Việt Nam được giao nghiên cứu, ban hành theo thẩm quyền hoặc đề xuất cấp có thẩm quyền chính sách tín dụng phù hợp cho doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ điện tử, doanh nghiệp đầu tư đổi mới công nghệ, tự động hóa và chuyển đổi số; tạo điều kiện để doanh nghiệp nhỏ và vừa tham gia chuỗi cung ứng điện tử, bán dẫn tiếp cận vốn.

Đồng thời, theo dõi sát tác động của tỷ giá và chính sách tiền tệ đối với hoạt động sản xuất, xuất nhập khẩu ngành điện tử để chủ động có giải pháp phù hợp.

Tập trung nguồn lực cho công nghệ lõi và sản phẩm có khả năng nội địa hóa

Một trong những định hướng trọng tâm được Phó Thủ tướng yêu cầu là nâng cao năng lực công nghệ của doanh nghiệp Việt Nam.

Bộ Khoa học và Công nghệ được giao rà soát, hoàn thiện cơ chế, chính sách về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, ưu tiên hỗ trợ doanh nghiệp trong nước nghiên cứu, làm chủ công nghệ lõi, công nghệ nền trong các lĩnh vực bán dẫn, vi mạch, vật liệu điện tử và tự động hóa.

Cùng với đó, đánh giá thực chất mức độ tham gia và giá trị Việt Nam tạo ra trong chuỗi cung ứng điện tử toàn cầu, qua đó đề xuất giải pháp nâng cao vị thế, giá trị gia tăng và năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Việt Nam.

Bộ Khoa học và Công nghệ được yêu cầu khẩn trương triển khai các nhiệm vụ phát triển công nghệ lõi của ngành điện tử, bán dẫn, nhất là thiết kế vi mạch, vật liệu bán dẫn, đóng gói - kiểm thử; gắn các chương trình khoa học, công nghệ trọng điểm với danh mục sản phẩm, linh kiện có khả năng nội địa hóa.

Cùng với đó là nghiên cứu cơ chế ưu đãi đối với doanh nghiệp đầu tư R&D, sản xuất linh kiện, vật liệu điện tử trong nước; đẩy mạnh bảo hộ sở hữu trí tuệ, đăng ký sáng chế; hoàn thiện tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật phù hợp thông lệ quốc tế, tạo điều kiện để doanh nghiệp Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

Gắn đào tạo nhân lực với nhu cầu của doanh nghiệp

Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bộ Nội vụ được giao đẩy mạnh đào tạo, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao cho các lĩnh vực thiết kế vi mạch, bán dẫn, điện tử, tự động hóa và vật liệu; tăng cường hợp tác quốc tế, thu hút chuyên gia và nhân lực chất lượng cao.

Việc liên kết giữa nhà trường, viện nghiên cứu và doanh nghiệp cũng được đặt ra nhằm gắn đào tạo với nghiên cứu, chuyển giao và thương mại hóa kết quả nghiên cứu. Trọng tâm là ưu tiên những sản phẩm, linh kiện có khả năng thay thế hàng nhập khẩu và tham gia chuỗi cung ứng của các tập đoàn FDI.

UBND các địa phương được yêu cầu theo dõi sát tình hình sản xuất, đơn hàng và xuất khẩu của doanh nghiệp chủ lực; đôn đốc đưa các dự án, nhà máy, nguyên liệu và thiết bị đã nhập khẩu vào sản xuất, xuất khẩu; kịp thời xử lý hoặc kiến nghị xử lý khó khăn về thị trường, lao động, logistics và các quy định của thị trường nhập khẩu.

Các địa phương cũng cần rà soát yêu cầu của thị trường nhập khẩu mà doanh nghiệp trên địa bàn chưa đáp ứng, tập trung hỗ trợ về kiểm nghiệm, chứng nhận, truy xuất nguồn gốc, quản lý chất lượng và hồ sơ kỹ thuật; chủ động cung cấp thông tin thị trường, hàng rào kỹ thuật và cơ hội từ các FTA.

Doanh nghiệp phải nâng năng lực và tăng giá trị tạo ra trong nước

Thông báo cũng đặt yêu cầu rõ hơn đối với cộng đồng doanh nghiệp trong việc nâng cao năng lực nội tại và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng.

Theo đó, doanh nghiệp FDI được yêu cầu chủ động tham gia phát triển hệ sinh thái điện tử tại Việt Nam, mở rộng danh sách nhà cung cấp Việt Nam; chia sẻ tiêu chuẩn, quy trình quản lý chất lượng, đào tạo nhân lực và tạo điều kiện để doanh nghiệp trong nước từng bước tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng.

Đối với doanh nghiệp trong nước, cần tiếp tục nâng cấp năng lực công nghệ, quản trị chất lượng, tự động hóa, chuyển đổi số, R&D và nhân lực; từng bước chuyển từ các công đoạn có giá trị gia tăng thấp sang sản xuất linh kiện, vật liệu và những khâu có hàm lượng công nghệ cao hơn.

Phó Thủ tướng yêu cầu doanh nghiệp gắn chặt nhập khẩu với sản xuất và xuất khẩu, sử dụng hiệu quả nguyên liệu, máy móc, thiết bị nhập khẩu, nâng cao năng suất và hiệu quả sử dụng đầu vào, bảo đảm nhập khẩu thực sự tạo ra năng lực sản xuất, giá trị gia tăng và kim ngạch xuất khẩu tại Việt Nam.

Các doanh nghiệp cũng được yêu cầu đẩy mạnh R&D, đổi mới và làm chủ công nghệ, ưu tiên những lĩnh vực có tiềm năng như thiết kế vi mạch, đóng gói - kiểm thử, linh kiện và vật liệu điện tử, thiết bị điện tử, tự động hóa, AI, máy chủ và thiết bị phục vụ trung tâm dữ liệu.

Đồng thời, phải tuân thủ nghiêm các quy định về xuất xứ, hải quan và thương mại quốc tế; không để xảy ra chuyển tải bất hợp pháp hoặc lợi dụng Việt Nam để né tránh các biện pháp phòng vệ thương mại, ảnh hưởng đến uy tín của doanh nghiệp và ngành điện tử Việt Nam.

Với những doanh nghiệp có kim ngạch nhập khẩu, nhập siêu lớn, yêu cầu đặt ra là chủ động làm việc với Bộ Công Thương, địa phương và hiệp hội để làm rõ cơ cấu, mục đích nhập khẩu, mức độ đóng góp cho sản xuất, xuất khẩu; đồng thời xây dựng kế hoạch nâng cao giá trị gia tăng, phát triển nhà cung cấp trong nước và từng bước cải thiện cán cân thương mại.