Vụ 3, Viện Kiểm sát nhân dân Tối cao đã ban hành cáo trạng truy tố 28 bị can trong vụ án xảy ra tại Công ty Cổ phần Tập đoàn Khoáng sản Đầu tư Hưng Thịnh và một số đơn vị liên quan. Theo quyết định truy tố, các bị can sẽ bị đưa ra xét xử tại Tòa án nhân dân TP. Hồ Chí Minh; đồng thời Viện Kiểm sát nhân dân TP. Hồ Chí Minh được phân công thực hành quyền công tố và kiểm sát xét xử sơ thẩm theo quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự.
Theo cáo trạng, Phan Thành Muôn - Chủ tịch Công ty Cổ phần Tập đoàn Khoáng sản Đầu tư Hưng Thịnh, bị truy tố về các tội “Vi phạm quy định về nghiên cứu, thăm dò khai thác tài nguyên”, “Vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng” và “Đưa hối lộ”, theo điểm b khoản 2 Điều 227; khoản 3 Điều 221; khoản 4 Điều 364 Bộ luật Hình sự.
 |
| Bị can Phạm Thành Muôn và đồng phạm (Ảnh:VKSND Tối cao). |
Cùng vụ án, Huang ShangXia (Hoàng Thượng Hạ,, quốc tịch Trung Quốc), nhân viên Công ty Guangxi Liufeng Mining, bị truy tố về các tội “Buôn lậu” và “Vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng”. Đỗ Tiến Hải - Giám đốc Công ty TNHH Hưng Hà, bị truy tố về các tội “Buôn lậu” và “Đưa hối lộ”. Trần Thị Lê Vi Vân, được xác định kinh doanh tự do, bị truy tố về các tội “Buôn lậu” và “Trốn thuế”.
Ngoài ra, Cơ quan công tố còn truy tố Lê Văn Hưng - cựu công chức hải quan thuộc Chi cục Hải quan Cảng Sài Gòn khu vực 1, và Phan Thị Xuân Thu, cựu Phó Giám đốc Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Bình Thuận (cũ), về tội “Nhận hối lộ”. Phùng Văn Thành - Giám đốc Công ty TNHH Thương mại Xuất nhập khẩu Châu Thành, cùng Lê Phong Nam - Chủ tịch HĐQT, bị truy tố về tội “Buôn lậu”.
Cáo trạng cũng cho thấy ngoài những bị can được nêu đích danh, còn có 5 bị can bị truy tố về tội “Vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng”; 4 bị can bị truy tố về tội “Lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ”; 1 bị can bị truy tố về tội “Đưa hối lộ”; 6 bị can bị truy tố về tội “Vi phạm quy định về nghiên cứu, thăm dò khai thác tài nguyên”; và 4 bị can bị truy tố về tội “Trốn thuế”.
Theo kết luận trong cáo trạng, từ năm 2021 đến 2024, các bị can Phan Thành Muôn, Phạm Văn Định, Phạm Văn Dương, Trần Lê Thanh Tân, Trần Văn Thảo và Phan Thanh Nghị, với vai trò khác nhau tại Tập đoàn Hưng Thịnh và Liên đoàn địa chất Trung Trung Bộ, đã tổ chức khai thác trái phép hơn 459.981 tấn khoáng vật nặng, trị giá hơn 1.508 tỷ đồng.
Để duy trì việc khai thác trái phép mỏ quặng, Phan Thành Muôn bị cáo buộc đã đưa hối lộ cho Phan Thị Xuân Thu và chi tổng cộng hơn 1,6 tỷ đồng dưới danh nghĩa “cảm ơn” cho một số cá nhân là thành viên Tổ Giám sát 117. Theo cáo trạng, số tiền này nhằm tác động để những người có trách nhiệm bỏ qua sai phạm, tạo điều kiện cho Tập đoàn Hưng Thịnh tiếp tục khai thác quặng trái phép.
Trong quá trình tiêu thụ quặng titan, Phan Thành Muôn còn bị xác định đã thỏa thuận bán hàng cho một số khách với mức giá ghi trên hợp đồng và hóa đơn thấp hơn giá bán thực tế. Khoản chênh lệch không được hạch toán, kê khai thuế đầy đủ, từ đó che giấu doanh thu và vi phạm quy định về kế toán, gây thiệt hại thuế cho Nhà nước tổng cộng hơn 50 tỷ đồng.
Liên quan mảng xuất khẩu, Hoàng Thượng Hạ bị cáo buộc đã thỏa thuận mua quặng của Phan Thành Muôn và Công ty Sông Bình với giá ghi trong hợp đồng, hóa đơn thấp hơn giá mua bán thực tế. Sau đó, bị can này cùng đồng phạm tổ chức buôn lậu hơn 27.997 tấn Ilmenite, là loại quặng không đủ hàm lượng xuất khẩu, với tổng giá trị hơn 3,8 triệu USD, tương đương hơn 95,9 tỷ đồng.
Cơ quan Công tố cũng làm rõ vai trò của Đỗ Tiến Hải trong quá trình giúp Hoàng Thượng Hạ thực hiện hành vi buôn lậu. Theo cáo trạng, bị can này đã đưa hối lộ cho Lê Văn Hưng - cán bộ hải quan, số tiền hơn 8,5 tỷ đồng để tráo mẫu giám định, che giấu vi phạm và hợp thức hóa việc xuất khẩu quặng trái phép. Ngoài các hành vi nêu trên, vụ án còn được xác định có dấu hiệu trốn thuế xảy ra tại Công ty cổ phần Rạng Đông.
Từ nội dung truy tố có thể thấy đây là vụ án có quy mô lớn, kéo dài nhiều năm, liên quan đồng thời đến hoạt động khai thác khoáng sản trái phép, kế toán, thuế, buôn lậu và đưa - nhận hối lộ. Sai phạm không chỉ xuất hiện trong khâu khai thác và tiêu thụ quặng titan, mà còn lan sang khâu kiểm tra, giám sát và thông quan hàng hóa.
Việc VKSND Tối cao truy tố cùng lúc 28 bị can cho thấy cơ quan tố tụng đã bước sang giai đoạn xử lý toàn diện trách nhiệm hình sự của các cá nhân liên quan. Trong đó, nhóm bị can là lãnh đạo doanh nghiệp, người trực tiếp tổ chức khai thác, người tham gia mua bán, xuất khẩu quặng và cả cán bộ trong cơ quan quản lý nhà nước đều bị xem xét với những tội danh tương ứng.
Với khối lượng khoáng sản bị khai thác trái phép lên tới gần 460.000 tấn, giá trị hơn 1.508 tỷ đồng, cùng số tiền thuế bị thiệt hại hơn 50 tỷ đồng và số tiền dùng để hối lộ lên tới nhiều tỷ đồng, vụ án tại Tập đoàn Hưng Thịnh được xem là một đại án nghiêm trọng trong lĩnh vực tài nguyên - kinh tế. Quá trình xét xử sắp tới sẽ tiếp tục làm rõ mức độ sai phạm, trách nhiệm của từng bị can và hậu quả thực tế đối với Nhà nước.
