Trước các biện pháp kiểm soát xuất khẩu công nghệ từ Mỹ dưới thời Tổng thống Donald Trump, Trung Quốc đã có màn “phô diễn tiềm lực” nhằm khẳng định khả năng tự chủ của mình. Trong chuyến công tác do chính phủ tổ chức tại hai tỉnh Giang Tô và Triết Giang, các doanh nghiệp công nghệ nội địa của Bắc Kinh đã đón tiếp báo chí quốc tế, và truyền tải một thông điệp rõ ràng: Dù còn thiếu những con chip tối tân của Mỹ, ngành công nghệ Trung Quốc vẫn “tự chủ đến 90%” và không có nhiều điểm yếu đáng lo ngại.
 |
| Trung Quốc và năng lực tự chủ công nghệ bất chấp hạn chế từ Mỹ |
Magiclab Robotics Technology, một startup robot hình người ở Tô Châu, tiết lộ đã nội địa hóa hơn 90% linh kiện. Giám đốc Wu Changzheng nhấn mạnh robots của họ sử dụng “chip tiêu chuẩn”, hoàn toàn không phụ thuộc vào chip Mỹ, bất chấp lệnh cấm phần mềm thiết kế chip từ Hoa Kỳ nhằm vào Trung Quốc.
Trong hành trình kéo dài 5 ngày, đại diện nhiều ngành như dược phẩm sinh học, trí tuệ nhân tạo (AI), robot nhân tạo và ô tô đã chia sẻ về chiến lược “tự chủ công nghệ” của họ. Đáng chú ý, AISpeech, một startup quyền lực trong lĩnh vực AI ô tô của Trung Quốc, cho biết đã tuyển dụng hơn 700 nhân viên tại Bắc Kinh và Tô Châu, sau khi khởi đầu với dưới 10 kỹ sư ở Cambridge. Công ty còn thiết lập chi nhánh tại Thâm Quyến để tiếp cận chuỗi sản xuất thiết bị thông minh, và mở rộng sang phần mềm ô tô hợp tác với các nhà sản xuất nội địa.
Những chia sẻ này đã củng cố niềm tin của nhà đầu tư toàn cầu vào nền kinh tế trị giá 19 nghìn tỷ USD của Trung Quốc. Mặc dù còn gặp thách thức như bong bóng bất động sản, áp lực giảm phát và mức thuế cao kỷ lục từ Mỹ, nhưng đà tăng trưởng vẫn được duy trì thông qua đổi mới nội địa và đa dạng hóa rủi ro.
 |
| Trung Quốc là quốc gia chiếm tỷ trọng xuất khẩu sản phẩm công nghệ cao hàng đầu thế giới (số liệu của năm 2023) (Ảnh: Bloomberg) |
Các lãnh đạo doanh nghiệp nhấn mạnh Trung Quốc đang tận dụng lợi thế dân số đông đảo, giàu kỹ năng, cùng chuỗi cung ứng nội địa được vận hành khép kín. Lý giải thêm về sự tự chủ công nghệ, họ cho rằng “việc bị hạn chế tiếp cận chip hàng đầu buộc chúng ta phải tự phát triển giải pháp mới”.
Giới phân tích như ông Julian Mueller‑Kaler từ trường Strategic Foresight (Mỹ) nhận định rằng: “Các hạn chế chip của Mỹ thực tế giúp Trung Quốc đẩy mạnh tự chủ công nghệ, một mục tiêu họ theo đuổi lâu nay nhưng bị kìm hãm do phụ thuộc vào kinh tế thế giới”.
Dẫu vậy, con đường tự chủ vẫn đầy trắc trở. Bà Zhang Jinhua, Chủ tịch của IASO Biotechnology, chia sẻ rằng chính sách “nước Mỹ trên hết” (America First) của chính quyền ông Trump khiến dòng vốn đầu tư vào công nghệ Trung Quốc bị thu hẹp. Bà nói: “Tôi khuyên đội ngũ của mình đừng hỏi khi nào mùa đông kết thúc. Họ phải xem đây là một phần của bốn mùa và sẵn sàng thích nghi với bất ổn kéo dài”.
Thực tế cho thấy rằng, mặc dù với những giai đoạn đầy biến động và hạn chế từ Mỹ, Trung Quốc đang thiết lập nền móng để phát triển công nghệ theo cách riêng của mình, từ robot tới AI và dược phẩm. Sức mạnh nội địa, nhân lực chất lượng cao, chuỗi cung ứng tự chủ cùng quyết tâm chính trị là “bộ ba” giúp Bắc Kinh tự tin đối mặt mọi rào cản từ bên ngoài.
Góc nhìn dành cho doanh nghiệp ViệtĐối với cộng đồng doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME) tại Việt Nam, bài học rút ra ở đây là: Xây dựng chuỗi cung ứng vững chắc, đầu tư cho năng lực tự chủ công nghệ và linh hoạt ứng phó về chiến lược tài chính – chính sách sẽ giúp vượt qua những thách thức toàn cầu. Trong khi Mỹ và Trung Quốc, mỗi bên đều dùng những biện pháp cứng rắn, thì các SME Việt nên tận dụng thời gian này để nâng tầm từ nội lực đến tầm nhìn quốc tế. |
 Thách thức lớn nhất của AI không phải công nghệ, mà là con người |
 Ông Trump xác nhận ký kết thỏa thuận thương mại Mỹ - Trung |
 Zhipu AI: “Kỳ lân AI” Trung Quốc khiến OpenAI phải chú ý |
