TP. Hồ Chí Minh tìm “đòn bẩy” FDI chất lượng cao cho hành trình trở thành siêu đô thị

Theo bài bình luận do EBC Financial Group công bố ngày 15/12, ông Samuel Hertz – Giám đốc Khu vực châu Á – Thái Bình Dương của tập đoàn này – nhận định, giai đoạn phát triển dựa trên lợi thế chi phí thấp của TP. Hồ Chí Minh đã qua. Các nhà đầu tư quốc tế hiện áp dụng bộ tiêu chí khắt khe hơn, trong đó ưu tiên tính bền vững, hiệu quả vận hành và cam kết chuyển đổi xanh.

Định hình động lực mới cho siêu đô thị

Sau khi sáp nhập với Bình Dương và Bà Rịa – Vũng Tàu, TP. Hồ Chí Minh trở thành siêu đô thị đầu tiên của Việt Nam với quy mô GRDP ước đạt khoảng 3,03 triệu tỷ đồng, tương đương 23,5% GDP cả nước và ngang tầm một nền kinh tế trung bình trong ASEAN. Thành phố cũng tiếp tục giữ vai trò đầu tàu thu hút vốn FDI khi ghi nhận tổng vốn đầu tư khoảng 7,23 tỷ USD trong 10 tháng đầu năm 2025, tăng gần 29% so với cùng kỳ.

Sự hợp nhất này đã hình thành vùng công nghiệp – đô thị – cảng biển lớn nhất cả nước. Trong đó, Bình Dương là trung tâm công nghiệp và công nghệ cao; Bà Rịa – Vũng Tàu sở hữu lợi thế về năng lượng tái tạo và hệ thống cảng biển nước sâu; còn TP. Hồ Chí Minh giữ vai trò chiến lược về hạ tầng số, dữ liệu và dịch vụ tài chính. Ba trụ cột này tạo nền tảng cho việc hình thành hành lang công nghiệp – đô thị – cảng biển xanh, hiện đại.

TP. Hồ Chí Minh tìm “đòn bẩy” FDI chất lượng cao cho hành trình trở thành siêu đô thị

Tầm nhìn đến năm 2045, TP. Hồ Chí Minh đặt mục tiêu quy mô dân số 18–20 triệu người, đóng góp khoảng 30–40% GDP cả nước. Theo ông Hertz, vấn đề cốt lõi hiện nay không còn là “mở rộng đến đâu”, mà là “mở rộng bằng động lực nào”. Thành phố cần một chiến lược công nghiệp dài hạn dựa trên mô hình liên kết đa trung tâm, qua đó nâng cao năng lực cạnh tranh và thu hút dòng vốn FDI quy mô lớn vào các lĩnh vực then chốt như tài chính, công nghệ cao, logistics và đô thị thông minh.

Chuyển dịch sang FDI thế hệ mới

Thực tế cho thấy, dòng vốn FDI vào TP. Hồ Chí Minh đang dịch chuyển từ đầu tư ngắn hạn sang đầu tư chiến lược, tập trung nhiều hơn vào năng lượng xanh, công nghệ cao, bất động sản chất lượng cao và y tế. Các nhà đầu tư quốc tế ngày càng đánh giá kỹ lưỡng các tiêu chí về bền vững, hiệu quả vận hành và khả năng mở rộng dài hạn.

Theo ông Hertz, hạ tầng logistics đóng vai trò then chốt trong quyết định đầu tư, bởi đây là yếu tố quyết định khả năng mở rộng chuỗi cung ứng và tiếp cận thị trường. Với các dự án công nghệ cao, yêu cầu về môi trường sinh thái ổn định và nguồn năng lượng sạch là điều kiện bắt buộc. Các khu công nghiệp cần đảm bảo hệ thống điện, nước và năng lượng sạch vận hành liên tục 24/7, đồng thời hạ tầng kỹ thuật phải được quy hoạch đồng bộ ngay từ đầu để đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế khắt khe.

Để thu hút các dòng vốn FDI thế hệ mới trong những lĩnh vực như bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, công nghệ sạch và R&D, TP. Hồ Chí Minh buộc phải nâng cấp mô hình vận hành các khu công nghệ cao, đẩy nhanh chuyển đổi số và đầu tư mạnh mẽ vào các tiện ích kỹ thuật cốt lõi. Song song đó, việc tận dụng lợi thế chi phí tài chính thấp và các hiệp định thương mại tự do (FTA) thế hệ mới sẽ giúp thành phố nâng cao năng lực cạnh tranh với các trung tâm tài chính trong khu vực như Singapore hay Hong Kong (Trung Quốc).

Ngoài ra, huy động hiệu quả các nguồn vốn từ khu vực nhà nước, tư nhân và nước ngoài được xem là yếu tố quyết định để tạo đột phá phát triển hạ tầng, từ metro, đường vành đai, cao tốc cho tới hành lang logistics và hệ thống cảng biển thông minh tại Cần Giờ.

Vai trò của trung tâm tài chính quốc tế và khu thương mại tự do

Theo quy hoạch mới, TP. Hồ Chí Minh sẽ hình thành 4 khu thương mại tự do (FTZ) gồm Cái Mép Hạ, Cần Giờ, Bàu Bàng và An Bình. Với một siêu đô thị hướng tới vai trò trung tâm tài chính khu vực, FTZ không chỉ đơn thuần là khu kinh tế ưu đãi, mà còn là hạt nhân chiến lược để xây dựng hệ sinh thái tích hợp giữa tài chính, logistics và công nghệ cao.

Kinh nghiệm từ các trung tâm tài chính hàng đầu như New York, Singapore hay Hong Kong cho thấy, sự phát triển của FTZ luôn gắn liền với các vùng đặc quyền kinh tế và tài chính. Trong bối cảnh đó, các FTZ của TP. Hồ Chí Minh có thể trở thành cửa ngõ kết nối doanh nghiệp trong nước với thị trường toàn cầu, tạo hiệu ứng lan tỏa mạnh mẽ cho toàn bộ nền kinh tế.

Một lợi thế đáng chú ý là sự kết hợp giữa các FTZ và Trung tâm Tài chính Quốc tế (IFC) trong tương lai. Hạ tầng tài chính số, các nền tảng fintech và hệ thống thanh toán hiện đại sẽ giúp xử lý hiệu quả dòng lưu chuyển thương mại của FTZ, rút ngắn thời gian giao dịch và giảm chi phí chuỗi cung ứng. Đặc biệt, FTZ Cái Mép Hạ sở hữu vị trí liền kề cụm cảng nước sâu Thị Vải – Cái Mép – Cần Giờ, hiện nằm trong nhóm cảng biển hàng đầu thế giới với khả năng tiếp nhận tàu trọng tải lớn.

Theo ông Samuel Hertz, sự hội tụ của ba trụ cột gồm cảng biển nước sâu, trung tâm tài chính quốc tế và hệ sinh thái đổi mới sáng tạo sẽ tạo lợi thế cạnh tranh vượt trội cho TP. Hồ Chí Minh so với các mô hình FTZ truyền thống. Trong bối cảnh tái cấu trúc chuỗi cung ứng toàn cầu, những điểm đến có khả năng cung cấp “gói giải pháp tích hợp” gồm hạ tầng kỹ thuật hiện đại và dịch vụ tài chính quốc tế sẽ trở thành lựa chọn ưu tiên của các dòng vốn FDI chất lượng cao, qua đó tạo nền tảng vững chắc cho tham vọng vận hành một siêu đô thị thông minh, bền vững và có sức cạnh tranh khu vực.