Thông tư 155/2026/TT-BTC: Hai năm không hoàn thành nhiệm vụ, đơn vị sự nghiệp tài chính sẽ ra sao?

Một đơn vị sự nghiệp công lập được duy trì bằng nguồn lực tài chính và nhân sự phải chứng minh được giá trị hoạt động. Thông tư 155/2026/TT-BTC bổ sung căn cứ tổ chức lại khi đơn vị hai năm liên tiếp không hoàn thành nhiệm vụ. Quy định tạo sức ép nâng cao hiệu quả khu vực công, nhưng cũng đặt ra câu hỏi khó: tiêu chí nào phản ánh đúng chất lượng phục vụ doanh nghiệp, và ai chịu trách nhiệm nếu sau tổ chức lại, người sử dụng dịch vụ vẫn phải chờ đợi, chuyển hồ sơ hoặc tìm lại đầu mối?

Hai năm không hoàn thành nhiệm vụ: Căn cứ pháp lý rõ, kết quả cải cách chưa thể mặc định

Theo điểm b khoản 1 Điều 6 Thông tư 155/2026/TT-BTC, đơn vị sự nghiệp công lập lĩnh vực tài chính có thể được tổ chức lại khi hai năm liên tiếp không hoàn thành nhiệm vụ theo đánh giá của cơ quan có thẩm quyền, hoặc nhằm nâng cao hiệu quả cung cấp dịch vụ sự nghiệp công và hỗ trợ thực hiện nhiệm vụ quản lý nhà nước.

Điểm a khoản 1 Điều 6 còn dẫn chiếu điểm a, b, c khoản 2 Điều 5 Nghị định 299/2026/NĐ-CP.

Các trường hợp được dẫn chiếu bao gồm điều chỉnh tên gọi, vị trí, chức năng, nhiệm vụ để phù hợp phương án mạng lưới; không đáp ứng một số điều kiện thành lập; hoặc không bảo đảm mức độ tự chủ tài chính theo phương án đã được phê duyệt, có xét những trường hợp ngoại lệ theo Nghị định.

Như vậy, không phải mọi cuộc tổ chức lại đều bắt nguồn từ hoạt động yếu kém.

Tương tự, hai năm không hoàn thành nhiệm vụ là một căn cứ tổ chức lại, không phải quy định buộc giải thể ngay đơn vị.

Điều cần quan tâm ở đây là trách nhiệm xác định nguyên nhân.

Nếu nhiệm vụ không hoàn thành vì phương án tổ chức bất hợp lý, tổ chức lại có thể là giải pháp. Nhưng nếu nguyên nhân đến từ cách giao nhiệm vụ, phân bổ nguồn lực hoặc những yếu tố ngoài khả năng kiểm soát của đơn vị, chỉ thay đổi cơ cấu chưa chắc giải quyết được vấn đề.

Đây là yêu cầu phân tích khi thực thi, không phải kết luận rằng đã có sai sót trong đánh giá các đơn vị hiện nay.

Thông tư 155/2026/TT-BTC: Hai năm không hoàn thành nhiệm vụ, đơn vị sự nghiệp tài chính sẽ ra sao?

Đo hiệu quả bằng nhiệm vụ được giao hay giá trị doanh nghiệp nhận được?

Thông tư 155 sử dụng kết quả đánh giá của cơ quan có thẩm quyền nhưng không tự ban hành bộ tiêu chí định lượng chung về mức độ hài lòng của doanh nghiệp, chi phí mỗi lượt hỗ trợ hoặc kết quả sau tư vấn.

Khoảng cách giữa hoàn thành nhiệm vụ hành chính và tạo giá trị kinh tế vì vậy cần được quan tâm.

Khoản 1 Điều 3 xác định hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa là một nhiệm vụ đặc thù. Khoản 3 Điều 3 đề cập xúc tiến đầu tư; điểm a, b khoản 1 Điều 4 phân loại tương ứng hai lĩnh vực này.

Đối với hoạt động hỗ trợ doanh nghiệp, số buổi tập huấn, lượt tham dự hoặc văn bản ban hành có thể phản ánh khối lượng công việc, nhưng chưa đủ chứng minh khó khăn của doanh nghiệp đã được tháo gỡ.

Tương tự, số hội nghị xúc tiến đầu tư không tự động phản ánh hiệu quả của hoạt động kết nối hoặc chất lượng dự án được hỗ trợ.

Một cơ chế đánh giá đáng tin cậy cần đối chiếu kết quả thực hiện nhiệm vụ được giao với chi phí sử dụng nguồn lực và chất lượng phục vụ.

Đặc biệt, điểm c khoản 2 Điều 5 Nghị định 299 cho phép xem xét việc không đạt phương án tự chủ tài chính như một căn cứ tổ chức lại, nhưng có ngoại lệ khi chức năng, nhiệm vụ thay đổi, điều kiện kinh tế - xã hội biến động hoặc phát sinh nguyên nhân bất khả kháng theo quy định.

Không thể đánh giá một đơn vị cung cấp dịch vụ công chỉ bằng việc tăng hay giảm nguồn thu.

Nếu mục tiêu chủ yếu là hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ, yêu cầu tạo doanh thu bằng mọi giá có thể làm giảm khả năng tiếp cận của chính nhóm doanh nghiệp cần được hỗ trợ.

Tổ chức lại bộ máy: Đừng để doanh nghiệp phải làm lại công việc đã thực hiện

Khoản 2 Điều 6 Thông tư 155 yêu cầu đơn vị hình thành sau tổ chức lại đáp ứng điều kiện thành lập tại khoản 1, khoản 2 Điều 5 và các quy định liên quan.

Đây là điều kiện pháp lý đối với tổ chức mới. Tuy nhiên, văn bản không quy định riêng rằng mọi hồ sơ dịch vụ, hợp đồng hay lịch hẹn đang thực hiện sẽ tự động chuyển tiếp theo cùng một cách.

Những vấn đề đó cần được xử lý căn cứ quyết định tổ chức lại và pháp luật có liên quan.

Đối với doanh nghiệp, sự thay đổi đầu mối có thể tạo rủi ro thực tế: thông tin bị phân tán, việc phối hợp kéo dài hoặc không rõ đơn vị nào chịu trách nhiệm thực hiện phần việc còn lại.

Doanh nghiệp nhỏ thường chịu ảnh hưởng lớn hơn vì không có bộ phận chuyên trách thường xuyên theo dõi thay đổi tổ chức.

Bởi vậy, trước khi đơn vị cung cấp dịch vụ được tổ chức lại, cần có phương án công khai đầu mối tiếp nhận, tình trạng hồ sơ, nhiệm vụ còn tồn đọng và kênh phản hồi.

Đây là khuyến nghị về bảo đảm tính liên tục của dịch vụ, không phải một thủ tục chuyển tiếp riêng được Thông tư 155 quy định.

Về phía doanh nghiệp, nên lưu đầy đủ thỏa thuận, văn bản xác nhận, lịch sử trao đổi và chứng từ, đồng thời kiểm tra thông báo chính thức thay vì dựa vào thông tin truyền miệng.

Sắp xếp tổ chức phải đi kèm trách nhiệm về kết quả

Thông tư 155/2026/TT-BTC bổ sung căn cứ tổ chức lại đơn vị không hoàn thành nhiệm vụ trong hai năm liên tiếp, đồng thời gắn việc sắp xếp với yêu cầu nâng cao hiệu quả.

Tuy nhiên, một đơn vị được sáp nhập, hợp nhất hoặc thay đổi chức năng không đương nhiên hoạt động tốt hơn chỉ vì cơ cấu tổ chức đã thay đổi.

Đối với cơ quan quản lý, cần đánh giá đúng nguyên nhân, đo lường kết quả phục vụ và bảo đảm việc chuyển giao công việc không gây gián đoạn.

Đối với doanh nghiệp, phải chủ động bảo vệ hồ sơ, xác định đầu mối có trách nhiệm và theo dõi những cam kết dịch vụ còn hiệu lực.

Cải cách chỉ có giá trị khi trách nhiệm được xác định rõ hơn và người sử dụng dịch vụ không phải trả thêm chi phí cho việc sắp xếp bộ máy.