Thông tư 02: Khó khăn và cơ hội trước thềm hết hiệu lực

Ngày 31/12/2024 sẽ đánh dấu sự kết thúc của Thông tư 02/2023/TT-NHNN, quy định về cơ cấu lại thời hạn trả nợ và giữ nguyên nhóm nợ, áp dụng cho các tổ chức tín dụng và khách hàng gặp khó khăn trong sản xuất kinh doanh. Đây là chính sách quan trọng đã giúp hàng trăm nghìn doanh nghiệp và hộ gia đình vượt qua giai đoạn khó khăn trong những năm qua. Tuy nhiên, với thời gian hiệu lực chỉ còn hơn một tháng, câu hỏi đặt ra là: Liệu các doanh nghiệp có kịp thời chuẩn bị cho những thay đổi lớn về xử lý nợ xấu và tiếp cận vốn vay sau khi chính sách này kết thúc?

Ngay từ khi ban hành vào tháng 4/2023, Thông tư 02 đã đóng vai trò quan trọng trong việc giảm bớt gánh nặng tài chính cho các doanh nghiệp gặp khó khăn. Đặc biệt, trong bối cảnh nền kinh tế Việt Nam gặp nhiều thử thách, bao gồm sự sụt giảm doanh thu, đứt gãy chuỗi cung ứng, và tình hình tài chính không ổn định, chính sách này đã giúp các công ty tái cơ cấu nợ vay mà không bị chuyển nhóm nợ, điều này có nghĩa là không bị đánh giá là nợ xấu và vẫn duy trì khả năng tiếp cận nguồn vốn tín dụng.

Thông tư quan trọng về cơ cấu, giữ nguyên nhóm nợ của ngành ngân hàng sắp hết hiệu lực (Ảnh: Minh họa).

Theo thống kê của Ngân hàng Nhà nước (NHNN), tính đến hết năm 2023, đã có gần 188.000 lượt khách hàng được cơ cấu lại nợ, với tổng giá trị nợ gốc và lãi lên tới hơn 183.500 tỷ đồng. Sự gia hạn này không chỉ giúp doanh nghiệp duy trì hoạt động mà còn tạo điều kiện thuận lợi cho việc phục hồi và phát triển trong thời gian tới.

Ban đầu, Thông tư 02 chỉ có hiệu lực đến hết ngày 30/6/2024. Tuy nhiên, trong bối cảnh nền kinh tế vẫn đối diện với nhiều khó khăn, NHNN đã ban hành Thông tư 06 vào tháng 6/2024, kéo dài thời gian áp dụng chính sách đến cuối năm 2024. Điều này đã giúp giảm bớt áp lực tài chính đối với các ngân hàng, doanh nghiệp, và người dân.

Mặc dù vậy, không ít doanh nghiệp hiện đang lo ngại về việc kết thúc hiệu lực của chính sách này vào cuối năm nay. Thực tế, mặc dù Thông tư 02 đã giúp xử lý một phần nợ xấu trong hệ thống ngân hàng, nhưng sau ngày 31/12/2024, các tổ chức tín dụng sẽ phải phân loại nợ và trích lập dự phòng rủi ro theo các quy định mới của NHNN. Điều này có thể dẫn đến sự gia tăng nợ xấu nội bảng, đặc biệt là đối với các ngân hàng vẫn còn nhiều dư nợ tiềm ẩn rủi ro.

Đến cuối quý 3 năm 2024, tổng dư nợ xấu của 27 ngân hàng trên sàn chứng khoán Việt Nam đã lên đến 253.479 tỷ đồng, tăng gần 56.000 tỷ đồng so với cuối năm 2023, tương đương tăng 28,5%. Đây là một chỉ số đáng chú ý, phản ánh tác động của chính sách cơ cấu lại nợ trong thời gian qua. Mặc dù số nợ xấu tăng mạnh, nhưng các ngân hàng đã chủ động hạch toán và trích lập dự phòng để chuẩn bị cho việc phân loại nợ theo chuẩn mực mới.

Một yếu tố quan trọng trong việc giảm thiểu tác động tiêu cực của việc Thông tư 02 hết hiệu lực là các ngân hàng đã bắt đầu điều chỉnh chiến lược và tăng cường dự phòng rủi ro từ sớm. Điều này giúp giảm bớt sự bỡ ngỡ khi phải áp dụng các quy định mới, đồng thời tăng cường sự ổn định trong hệ thống tài chính.

Khi Thông tư 02 hết hiệu lực, các tổ chức tín dụng sẽ đối mặt với một số thách thức trong việc xử lý nợ xấu, nhất là khi các khách hàng không thể tiếp tục cơ cấu lại thời hạn trả nợ. Tuy nhiên, các ngân hàng cũng sẽ có cơ hội tái cơ cấu và phân loại lại dư nợ, từ đó đưa ra các giải pháp hợp lý hơn để giảm thiểu rủi ro.

Đối với các doanh nghiệp, việc hết hiệu lực của Thông tư 02 có thể khiến họ gặp khó khăn trong việc tiếp cận vốn tín dụng. Đặc biệt là các doanh nghiệp vừa và nhỏ, họ sẽ phải đối mặt với nhiều rào cản trong việc vay vốn nếu không có đủ khả năng trả nợ đúng hạn. Tuy nhiên, các doanh nghiệp có thể tìm đến các phương án tài chính khác như trái phiếu doanh nghiệp hoặc vốn từ các nhà đầu tư ngoài ngân hàng.

Thời gian hiệu lực của Thông tư 02 chỉ còn chưa đầy 2 tháng nữa, và đây là thời gian vàng để các tổ chức tín dụng và doanh nghiệp chuẩn bị cho những thay đổi sắp tới. Chính phủ và Ngân hàng Nhà nước có thể sẽ tiếp tục triển khai các biện pháp hỗ trợ nhằm giảm thiểu tác động tiêu cực đến nền kinh tế. Tuy nhiên, các doanh nghiệp cần phải chủ động hơn trong việc tái cấu trúc tài chính, tìm kiếm nguồn vốn thay thế và chuẩn bị cho một giai đoạn mới khi chính sách này kết thúc.

Chắc chắn, khi Thông tư 02 hết hiệu lực, sẽ có không ít thử thách chờ đợi phía trước. Tuy nhiên, đây cũng là cơ hội để hệ thống ngân hàng và các doanh nghiệp điều chỉnh lại các hoạt động của mình, đảm bảo sự phát triển bền vững trong tương lai.