Trình bày Tờ trình trước Quốc hội, Bộ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Văn Thắng cho biết Luật Kinh doanh bảo hiểm số 08/2022/QH15 mới có hiệu lực từ đầu năm 2023. Trong quá trình triển khai, Chính phủ và Bộ Tài chính đã ban hành 8 văn bản hướng dẫn chi tiết và tiến hành tổng rà soát toàn diện thực tiễn hoạt động của thị trường, từ đó đề xuất sửa đổi, bổ sung một số nội dung chưa phù hợp.
Theo Bộ trưởng Nguyễn Văn Thắng, đợt sửa đổi này hướng tới mục tiêu cải cách mạnh mẽ điều kiện đầu tư và thủ tục hành chính, giảm tối thiểu 30% thời gian, chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp, đồng thời bảo đảm tính hợp hiến, hợp pháp và tương thích với cam kết quốc tế của Việt Nam.
Dự thảo lần này sửa đổi 25 điều, tập trung cắt giảm, đơn giản hóa điều kiện kinh doanh tại 7 điều. Các nội dung được bãi bỏ bao gồm: yêu cầu xác nhận của cơ quan quản lý nước ngoài về việc doanh nghiệp không vi phạm quy định nghiêm trọng; một số điều kiện trước khi chính thức hoạt động; các tiêu chuẩn chung đối với người quản lý, người kiểm soát; và một số yêu cầu liên quan đến hoạt động đại lý, môi giới, cung cấp dịch vụ phụ trợ bảo hiểm.
Đáng chú ý, Bộ Tài chính đề xuất thay thủ tục đăng ký bằng cơ chế thông báo nguyên tắc đối với việc tách nguồn vốn chủ sở hữu và nguồn phí bảo hiểm của doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ, tái bảo hiểm; đồng thời thay việc đăng ký bằng thông báo phương pháp, cơ sở tính phí bảo hiểm xe cơ giới – nhằm giảm thời gian và chi phí hành chính.
 |
| Cắt giảm 30% điều kiện đầu tư, vẫn bảo đảm an toàn hệ thống bảo hiểm |
Bên cạnh việc cắt giảm điều kiện, dự thảo Luật còn sửa đổi 6 điều nhằm tháo gỡ các vướng mắc trong quá trình vận hành. Cụ thể, điều chỉnh phạm vi hoạt động của doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ và sức khỏe để tránh nhầm lẫn; nới lỏng nguyên tắc đảm nhiệm chức vụ; lược bỏ quy định thông báo cho Bộ Tài chính sau khi công khai thông tin; mở rộng phạm vi hoạt động của đại lý; kéo dài thời gian chuyển đổi chứng chỉ đại lý và cho phép chuyển tiếp đối với công ty thành viên của doanh nghiệp bảo hiểm.
Ngoài ra, dự thảo còn bổ sung quy định về nguyên tắc góp vốn, quản lý, kiểm soát doanh nghiệp bảo hiểm, cùng với các quy định mới về đầu tư của doanh nghiệp môi giới bảo hiểm, hướng tới minh bạch và an toàn trong quản trị vốn.
Một điểm quan trọng khác là việc hoàn thiện cơ chế vốn dựa trên rủi ro (RBC), cho phép áp dụng song song với mô hình biên khả năng thanh toán, giúp doanh nghiệp có thời gian thích ứng, nâng cấp công nghệ và củng cố năng lực tài chính.
Trình bày Báo cáo thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi nhấn mạnh sự cần thiết phải cân bằng giữa tạo điều kiện phát triển thị trường và bảo đảm an toàn hệ thống, nhất là trong bối cảnh thị trường bảo hiểm có nhiều biến động.
Ủy ban đề nghị cơ quan soạn thảo làm rõ cơ sở pháp lý của quy định “kiểm soát doanh nghiệp bảo hiểm” tại Điều 3a, đồng thời rà soát việc thay thế các điều khoản dẫn chiếu từ Luật Doanh nghiệp bằng quy định riêng để bảo đảm tính thống nhất.
Đối với việc bãi bỏ điều kiện kinh doanh, Ủy ban lưu ý cần có cơ chế sàng lọc phù hợp, nhất là với nhà đầu tư nước ngoài, nhằm duy trì năng lực tài chính, uy tín và trách nhiệm của các tổ chức tham gia thị trường bảo hiểm Việt Nam.
Về nguồn nhân lực, cơ quan thẩm tra cơ bản đồng tình với việc nới lỏng điều kiện về bằng cấp đối với người quản lý, người kiểm soát, song cho rằng việc cho phép bằng đại học chuyên môn khác có môn học về bảo hiểm cần được nghiên cứu thêm để bảo đảm năng lực điều hành và quản trị rủi ro hệ thống.
Ủy ban cũng đề nghị rà soát quy định về hoạt động thanh tra, kiểm tra và đại lý bảo hiểm, tránh chồng chéo trong thẩm quyền, đồng thời đảm bảo nguyên tắc minh bạch, ngăn ngừa xung đột lợi ích và tăng cường hiệu quả quản lý nhà nước.
Dự án Luật Kinh doanh bảo hiểm (sửa đổi) được kỳ vọng sẽ tạo hành lang pháp lý linh hoạt, thông thoáng hơn, giúp doanh nghiệp tiết giảm chi phí tuân thủ nhưng vẫn đảm bảo các chuẩn mực về an toàn, minh bạch và hiệu quả đầu tư.
Nếu được thông qua, Luật sẽ góp phần củng cố niềm tin thị trường, tăng sức hấp dẫn của lĩnh vực bảo hiểm Việt Nam đối với nhà đầu tư trong và ngoài nước, đồng thời thúc đẩy hệ thống bảo hiểm hoạt động chuyên nghiệp, bền vững, gắn kết chặt chẽ với mục tiêu phát triển kinh tế số và an sinh xã hội quốc gia.
