Theo đó, người dân bị thu hồi đất sẽ được phép mua hoặc thuê mua nhà ở xã hội ngay tại dự án mà không cần chứng minh điều kiện về thu nhập, nhà ở, cũng không phải bốc thăm lựa chọn.
Đây là điểm mới đáng chú ý trong dự thảo Nghị quyết của Chính phủ về một số cơ chế đặc thù thúc đẩy phát triển nhà ở xã hội, hiện được Bộ Xây dựng lấy ý kiến rộng rãi.
Theo quy định tại các điều 96, 98 và 99 của Luật Đất đai, người bị thu hồi đất được bồi thường bằng tiền, đất hoặc nhà ở. Tuy nhiên, hình thức bồi thường bằng nhà ở hiện rất ít được áp dụng do thiếu quỹ nhà, thiếu hướng dẫn cụ thể về quy trình và định giá. Trong thực tế, nhiều người dân vẫn có xu hướng nhận tiền hơn nhận nhà, còn doanh nghiệp lại e ngại bố trí quỹ nhà ở xã hội vì ảnh hưởng đến cơ cấu sản phẩm và lợi nhuận.
 |
| Đề xuất người dân bị thu hồi đất được mua nhà ở xã hội ngay tại dự án không cần chứng minh thu nhập. Ảnh minh họa |
Chính những bất cập này khiến tiến độ giải phóng mặt bằng tại nhiều dự án, đặc biệt là dự án nhà ở xã hội và khu đô thị mới, bị kéo dài. Người dân chậm được ổn định chỗ ở, phát sinh khiếu nại, trong khi doanh nghiệp không có mặt bằng sạch để triển khai, ảnh hưởng trực tiếp đến mục tiêu phát triển ít nhất 1 triệu căn nhà ở xã hội mà Chính phủ đặt ra.
Hiện nay, theo Khoản 10 Điều 76 Luật Nhà ở, hộ gia đình, cá nhân bị thu hồi đất mà chưa được bồi thường bằng nhà ở hoặc đất ở có thể được mua, thuê mua nhà ở xã hội nếu chưa có nhà ở thuộc sở hữu của mình hoặc diện tích bình quân thấp hơn mức tối thiểu. Tuy nhiên, quy định vẫn yêu cầu người dân phải chứng minh thu nhập và điều kiện nhà ở – điều được cho là chưa phù hợp với thực tiễn, nhất là với các hộ bị thu hồi đất.
Để tháo gỡ điểm nghẽn này, Bộ Xây dựng đề xuất cho phép người bị thu hồi đất được ưu tiên mua, thuê mua nhà ở xã hội tại chỗ, không phải xét điều kiện thu nhập hay nhà ở, đồng thời không cần bốc thăm lựa chọn. Cơ chế này cũng mở rộng cho các trường hợp tái định cư hoặc người dân đã chuyển nhượng đất cho chủ đầu tư phát triển dự án.
Theo Bộ Xây dựng, chính sách này sẽ giúp người dân sớm bàn giao mặt bằng, đồng thời bảo đảm quyền lợi chỗ ở ổn định, lâu dài. Nếu được thông qua, đây sẽ là bước tiến quan trọng trong việc hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, người dân và doanh nghiệp, góp phần giảm tình trạng “dự án treo” và thúc đẩy tiến độ phát triển nhà ở xã hội trên phạm vi cả nước.
