Triển khai cấp Giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa (C/O): Doanh nghiệp cần lưu ý gì?

Phân quyền, phân cấp tạo thuận lợi cho doanh nghiệp tiếp cận ưu đãi FTA

Theo bà Trịnh Thị Thu Hiền, Nghị định số 146/2025/NĐ-CP và Thông tư số 40/2025/TT-BCT đã cụ thể hóa việc phân cấp, phân quyền trong cấp Giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa, vừa đảm bảo quản lý thống nhất, vừa tạo thuận lợi cho doanh nghiệp.

Cơ chế cấp C/O tại Việt Nam hiện có hai hình thức:

Cấp C/O bởi cơ quan nhà nước: Doanh nghiệp nộp hồ sơ và được cơ quan có thẩm quyền cấp chứng nhận. Tại Hà Nội, Sở Công Thương đã triển khai hiệu quả và sẽ hoàn tất việc cấp đầy đủ các mẫu C/O cho tất cả các thị trường có hiệp định thương mại tự do (FTA) với Việt Nam trong năm 2025.

Tự chứng nhận xuất xứ: Doanh nghiệp tự khai báo xuất xứ và chịu trách nhiệm pháp lý về tính chính xác của chứng từ. Với các lô hàng trị giá dưới 6.000 Euro (theo EVFTA hoặc UKVFTA), doanh nghiệp được phép tự chứng nhận mà không cần văn bản chấp thuận.

Hiện Sở Công Thương Hà Nội tập trung thực hiện hai nhiệm vụ chính: cấp C/O trực tiếp và cấp văn bản chấp thuận cho doanh nghiệp tự chứng nhận xuất xứ. Tất cả các mẫu C/O và văn bản chấp thuận sẽ được triển khai đầy đủ trước cuối năm 2025, giúp doanh nghiệp tiếp cận nhanh các ưu đãi thuế quan, thúc đẩy xuất khẩu và nâng cao năng lực cạnh tranh.

Bà Hiền cho biết, theo cơ chế hành chính phi tập trung, doanh nghiệp có thể nộp hồ sơ tại bất kỳ tỉnh, thành nào thuận tiện, không bắt buộc nơi có cơ sở sản xuất. “Hà Nội không chỉ tiếp nhận hồ sơ của doanh nghiệp trên địa bàn mà còn của các tỉnh lân cận, thậm chí ở phía Nam, qua đó giảm rào cản hành chính và tạo thuận lợi cho doanh nghiệp”, bà nói.

Bà cũng nhấn mạnh, việc có C/O là điều kiện tiên quyết để hàng hóa Việt Nam được hưởng ưu đãi thuế quan trong các hiệp định thương mại tự do. Chẳng hạn, hàng dệt may của Hà Nội như tất dệt kim xuất sang EU sẽ được giảm thuế từ 12% xuống 0%; sang Canada giảm từ 18% xuống 0%. Những ưu đãi này giúp gia tăng lợi nhuận và nâng cao khả năng cạnh tranh cho doanh nghiệp xuất khẩu.

Triển khai cấp Giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa (C/O): Doanh nghiệp cần lưu ý gì?

Hà Nội tiên phong triển khai cấp C/O điện tử

Mẫu C/O được sử dụng trong thương mại quốc tế phải ghi toàn bộ thông tin bằng tiếng Anh ở cả hai mặt giấy để đảm bảo hải quan nước nhập khẩu tiếp nhận chính xác, tránh sai sót trong quá trình thông quan.

Theo bà Hiền, trước đây một số địa phương còn để tên công ty hoặc địa chỉ bằng tiếng Việt, dẫn đến việc hải quan nước ngoài nghi ngờ hoặc yêu cầu xác minh. “Mọi thông tin trên C/O bắt buộc phải bằng tiếng Anh, kể cả tên doanh nghiệp, để tránh ảnh hưởng đến tiến độ thông quan và quyền lợi thuế quan của doanh nghiệp,” bà lưu ý.

Từ khi Thông tư 40 có hiệu lực ngày 1/5/2025, nhiều cơ quan cấp C/O địa phương đã chủ động triển khai đồng thời hai cơ chế: cấp C/O và cấp văn bản chấp thuận cho doanh nghiệp tự chứng nhận xuất xứ. Sở Công Thương Hà Nội là một trong những đơn vị đi đầu, hoàn thiện quy trình và đảm bảo kết nối thông suốt với hệ thống cấp C/O điện tử quốc gia.

Thống kê cho thấy, trong khuôn khổ EVFTA, ba ngành hàng hưởng lợi lớn nhất từ C/O gồm dệt may, da giày và thủy sản. Ngành thủy sản có tỷ lệ lô hàng có C/O gần bằng tổng lượng xuất khẩu, trong khi dệt may vẫn còn khoảng cách nhất định do khó đáp ứng quy tắc xuất xứ. Ngành da giày đạt tỷ lệ cấp C/O trên 90–99%, gần như toàn bộ hàng xuất sang EU được hưởng ưu đãi thuế quan.

Tăng cường phối hợp, hỗ trợ doanh nghiệp tận dụng ưu đãi

Việc cấp C/O được thực hiện thống nhất theo mẫu con dấu, chữ ký quốc tế và quy định của Bộ Công Thương. Đồng thời, công tác tuyên truyền, đào tạo được chú trọng nhằm giúp doanh nghiệp hiểu rõ quy tắc xuất xứ – yếu tố then chốt để được hưởng ưu đãi thuế quan và thúc đẩy tăng trưởng xuất khẩu.

Cục Xuất nhập khẩu phối hợp với Sở Công Thương Hà Nội và Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số triển khai kết nối hệ thống eCoSys – nền tảng quản lý chứng nhận xuất xứ điện tử. Cơ chế này cho phép doanh nghiệp đăng ký, tra cứu và lưu trữ dữ liệu C/O trực tuyến, rút ngắn thời gian và chi phí thủ tục.

Bà Hiền cũng lưu ý, trong quá trình phân quyền cấp C/O, cơ quan hải quan nước nhập khẩu có thể yêu cầu xác minh lô hàng. Doanh nghiệp cần chủ động thông tin ngay cho Sở Công Thương để phối hợp với Cục Xuất nhập khẩu xử lý, bảo đảm quyền lợi hợp pháp. Trường hợp phát hiện gian lận hoặc không đáp ứng quy tắc xuất xứ, các cơ quan chức năng sẽ phối hợp với hải quan nước ngoài để xử lý theo quy định.

Thực tế cho thấy, cơ chế phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan quản lý và doanh nghiệp – như kinh nghiệm của Vinamilk trong thực hiện tự chứng nhận xuất xứ – đã giúp doanh nghiệp duy trì ổn định ưu đãi thuế quan, đồng thời đáp ứng tốt yêu cầu xác minh từ đối tác nước ngoài.

Với việc triển khai đồng bộ các quy định mới về cấp C/O và tự chứng nhận xuất xứ, Hà Nội đang khẳng định vai trò tiên phong trong hỗ trợ doanh nghiệp tận dụng tối đa cơ hội từ các hiệp định thương mại tự do, mở rộng thị trường xuất khẩu và nâng cao vị thế hàng hóa Việt Nam trên trường quốc tế.