Thông báo số 1067/TB-TTCP ngày 16/4/2026 của Thanh tra Chính phủ (thông báo Kết luận thanh tra số 73/KL-TTCP) đã chỉ ra một tồn tại đáng chú ý trong công tác quản lý thu ngân sách từ hoạt động khai thác khoáng sản tại tỉnh Phú Thọ: số tiền 45.444.393.043 đồng chưa được thu hồi từ 43 doanh nghiệp.
Con số này không chỉ phản ánh một khoản nợ đọng lớn mà còn cho thấy những bất cập trong cơ chế quản lý tài chính đối với lĩnh vực khai thác tài nguyên – vốn được xem là nguồn thu quan trọng của ngân sách địa phương.
Theo kết luận thanh tra, một trong những nguyên nhân là việc kê khai thuế tài nguyên và phí bảo vệ môi trường còn thiếu chặt chẽ. Nhiều doanh nghiệp thực hiện kê khai gộp sản lượng của nhiều mỏ vào một tờ khai, không tách riêng từng điểm mỏ, dẫn đến khó kiểm soát sản lượng thực tế và nghĩa vụ tài chính tương ứng.
Bên cạnh đó, việc chậm đôn đốc, xử lý các trường hợp chậm nộp cũng khiến số tiền tồn đọng kéo dài. Trong khi pháp luật đã có quy định về chế tài, bao gồm cả xử phạt và cưỡng chế, việc áp dụng trên thực tế lại chưa đủ quyết liệt.
 |
| Khu vực khai thác mỏ cát lòng sông Hồng – Minh Nông 5 của Công ty CP Hàng không Nội Bài. |
Thanh tra Chính phủ nhận định đây là hạn chế trong công tác quản lý thu ngân sách nhà nước, ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả khai thác nguồn lực tài nguyên. Việc để tồn tại số tiền nợ lớn trong thời gian dài không chỉ làm giảm nguồn thu mà còn đặt ra vấn đề về tính nghiêm minh trong thực thi pháp luật.
Đáng chú ý, trong bối cảnh tỉnh Phú Thọ đã thu được trên 609,4 tỷ đồng từ hoạt động khoáng sản và đấu giá quyền khai thác mang lại hơn 887,5 tỷ đồng, thì khoản nợ đọng hơn 45 tỷ đồng tuy không phải là phần lớn nhất nhưng lại phản ánh rõ nét “lỗ hổng” trong khâu quản lý và thu hồi.
Từ thực trạng này, Thanh tra Chính phủ đã kiến nghị UBND tỉnh Phú Thọ khẩn trương thu hồi toàn bộ số tiền còn nợ, xử lý việc chậm nộp theo đúng quy định pháp luật; đồng thời rà soát, hoàn thiện công tác kê khai, quản lý thuế để đảm bảo minh bạch, chính xác.
Cùng với đó, cơ quan thanh tra yêu cầu tăng cường thanh tra, kiểm tra và áp dụng các biện pháp xử lý nghiêm đối với các doanh nghiệp vi phạm; trong trường hợp phát hiện dấu hiệu vi phạm pháp luật hình sự thì chuyển cơ quan điều tra để xử lý theo quy định.
