Vì sao Việt Nam kéo dài ưu đãi thuế xe điện đến 2030?

Cần lộ trình đủ dài để chính sách phát huy hiệu quả

Quốc hội vừa thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của các luật thuế tại kỳ họp thứ nhất Quốc hội khóa XVI, trong đó có nội dung đáng chú ý là kéo dài thời gian áp dụng mức thuế tiêu thụ đặc biệt ưu đãi đối với ô tô điện chở người dưới 24 chỗ đến hết năm 2030.

Theo quy định mới, xe điện chạy bằng pin dưới 24 chỗ được áp dụng mức thuế suất ưu đãi theo từng nhóm và lộ trình cụ thể. Cụ thể, ô tô chở người dưới 9 chỗ và xe pick-up chở người áp dụng thuế suất 3% từ ngày 1/1/2026 và tăng lên 11% từ năm 2031. Với xe từ 10 đến dưới 16 chỗ, mức thuế là 2% từ năm 2026 và tăng lên 7% từ năm 2031. Xe từ 16 đến dưới 24 chỗ chịu thuế suất 1% từ năm 2026 và tăng lên 4% từ năm 2031.

Như vậy, toàn bộ nhóm xe điện dưới 24 chỗ sẽ tiếp tục được hưởng mức thuế thấp trong giai đoạn 2026-2030, trước khi điều chỉnh tăng từ năm 2031.

Vì sao Việt Nam kéo dài ưu đãi thuế xe điện đến 2030?

Lý giải về việc kéo dài thời gian ưu đãi, Chính phủ cho rằng chính sách thuế chỉ phát huy hiệu quả khi có lộ trình đủ dài, ổn định và có thể dự báo. Việc xác định sớm khung chính sách đến năm 2030 giúp người dân yên tâm hơn khi lựa chọn chuyển đổi sang xe điện, đồng thời tạo điều kiện để doanh nghiệp chủ động xây dựng kế hoạch đầu tư trung và dài hạn.

Theo Chính phủ, nếu không làm rõ lộ trình chính sách từ sớm, thị trường có thể xuất hiện tâm lý chờ đợi, làm chậm quá trình chuyển đổi phương tiện, từ đó ảnh hưởng đến mục tiêu giảm phát thải mà Việt Nam đã cam kết tại COP26.

Kinh nghiệm quốc tế cũng cho thấy các chính sách ưu đãi đối với phương tiện xanh chỉ phát huy hiệu quả khi được duy trì trong thời gian đủ dài. Nhiều quốc gia đã triển khai các gói hỗ trợ mạnh mẽ cho xe điện nhằm thúc đẩy thị trường. Trung Quốc đã chi hàng trăm tỷ USD cho phát triển ngành công nghiệp xe điện, bao gồm đầu tư hạ tầng sạc, nghiên cứu và hỗ trợ người tiêu dùng. Mỹ và Liên minh châu Âu cũng áp dụng các chính sách hỗ trợ trực tiếp cho người mua xe điện.

Trong khi đó, tại Việt Nam, cơ chế hỗ trợ xe điện vẫn chưa thực sự toàn diện. Vì vậy, việc duy trì ưu đãi thuế được xem là công cụ quan trọng trong giai đoạn đầu phát triển thị trường.

Hài hòa lợi ích, thúc đẩy thị trường và mục tiêu môi trường

Chính phủ cũng nhấn mạnh chính sách này bảo đảm hài hòa lợi ích giữa các bên. Với người dân, việc giảm thuế góp phần hạ giá thành xe điện, tăng khả năng tiếp cận trong bối cảnh chi phí đầu tư ban đầu vẫn cao hơn xe sử dụng nhiên liệu hóa thạch. Qua đó, góp phần cải thiện chất lượng không khí, bảo vệ môi trường và nâng cao sức khỏe cộng đồng.

Đối với doanh nghiệp, chính sách ổn định giúp củng cố niềm tin để đầu tư vào dây chuyền sản xuất, phát triển sản phẩm, mở rộng mạng lưới phân phối, dịch vụ và hạ tầng trạm sạc. Đây là yếu tố quan trọng trong bối cảnh ngành công nghiệp ô tô đòi hỏi vốn lớn và thời gian thu hồi dài.

Ở tầm rộng hơn, chính sách này góp phần định hướng phát triển ngành công nghiệp ô tô theo hướng xanh, thúc đẩy công nghiệp hỗ trợ và từng bước hình thành hệ sinh thái kỹ thuật liên quan đến xe điện, phù hợp với xu thế chuyển đổi công nghệ toàn cầu.

Về môi trường, việc kéo dài ưu đãi thuế được kỳ vọng thúc đẩy quá trình chuyển dịch sang phương tiện sử dụng năng lượng sạch, giảm phát thải các chất gây ô nhiễm như CO₂, NOx, SO₂ và bụi mịn, đặc biệt tại các đô thị lớn, đồng thời góp phần giảm ô nhiễm tiếng ồn giao thông.

Ngoài ra, Chính phủ cho rằng chính sách này còn mang lại lợi ích kinh tế - xã hội khi giúp Việt Nam giảm chi phí tuân thủ các cam kết quốc tế về khí nhà kính. Trong trường hợp không kiểm soát tốt phát thải, quốc gia có thể phải chi trả thêm để mua tín chỉ carbon.

Với các phân tích trên, việc kéo dài ưu đãi thuế xe điện đến năm 2030 được Chính phủ đánh giá là giải pháp cần thiết nhằm định hướng thị trường, phát triển bền vững và thúc đẩy quá trình chuyển đổi xanh trong lĩnh vực giao thông.