Việt Nam - Trung Quốc ký hiệp định hải quan mới, tăng tốc hợp tác kiểm soát thương mại và chống buôn lậu

Ngày 15/4/2026, trong khuôn khổ chuyến thăm cấp Nhà nước tới Trung Quốc của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, đồng chí Ngô Văn Tuấn, Bộ trưởng Bộ Tài chính Việt Nam và đồng chí Tôn Mai Quân, Bộ trưởng Hải quan Trung Quốc đã ký Hiệp định về hợp tác và hỗ trợ hành chính lẫn nhau trong lĩnh vực hải quan. Lễ ký được tổ chức với sự chứng kiến của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tập Cận Bình.

Lễ ký diễn ra dưới sự chứng kiến của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Trung Quốc Tập Cận Bình

Thiết lập khuôn khổ pháp lý toàn diện cho hợp tác hải quan

Hiệp định mới được kỳ vọng sẽ tạo dựng khuôn khổ pháp lý toàn diện, thay thế hiệp định đã ký từ năm 1993, phù hợp với yêu cầu phát triển nhanh chóng của thương mại hai nước.

Trong bối cảnh kim ngạch thương mại Việt Nam – Trung Quốc đã vượt mốc 250 tỷ đô la Mỹ trong năm 2025, việc tăng cường phối hợp giữa cơ quan hải quan hai bên có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Không chỉ góp phần tạo thuận lợi cho hoạt động xuất nhập khẩu, hiệp định còn nâng cao hiệu quả phòng, chống buôn lậu và gian lận thương mại.

Theo nội dung ký kết, hai bên sẽ đẩy mạnh trao đổi thông tin về chính sách, pháp luật hải quan, tình hình xuất nhập khẩu và các dấu hiệu vi phạm nhằm kịp thời kiểm soát rủi ro. Đồng thời, hợp tác sẽ được mở rộng sang các lĩnh vực như trao đổi dữ liệu điện tử, triển khai cơ chế một cửa, phát triển mô hình cửa khẩu thông minh và chương trình doanh nghiệp ưu tiên.

Bên cạnh đó, hiệp định cũng tạo cơ sở thúc đẩy hỗ trợ kỹ thuật, chia sẻ kinh nghiệm quản lý, ứng dụng công nghệ hiện đại, qua đó nâng cao năng lực cho lực lượng hải quan hai nước theo hướng chuyên nghiệp, hiện đại và tiệm cận chuẩn mực quốc tế.

Ngay sau lễ ký, hai bên thống nhất triển khai đồng bộ các nội dung hợp tác, trong đó xác định rõ đầu mối liên lạc và xây dựng kế hoạch thực hiện cụ thể nhằm bảo đảm các cam kết sớm đi vào thực tiễn.

Trong khuôn khổ hội đàm bên lề, đoàn công tác Việt Nam do Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn và Cục trưởng Cục Hải quan Việt Nam Nguyễn Văn Thọ dẫn đầu đã thống nhất với phía Trung Quốc một số ưu tiên hợp tác.

Trọng tâm là duy trì cơ chế đối thoại thường niên giữa lãnh đạo cơ quan hải quan hai nước; thúc đẩy triển khai sáng kiến cửa khẩu thông minh nhằm rút ngắn thời gian thông quan; tăng cường phối hợp kiểm tra chuyên ngành; đồng thời tiếp tục mở rộng hợp tác trong phòng, chống buôn lậu và gian lận thương mại.

Hai bên cũng nhất trí nâng cao năng lực thông quan tại các cửa khẩu đường bộ và đường sắt, hướng tới đơn giản hóa thủ tục, tạo thuận lợi tối đa cho dòng chảy hàng hóa xuyên biên giới.

Bên lề lễ ký kết, đoàn công tác của Việt Nam do đồng chí Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn và đồng chí Cục trưởng Cục Hải quan Nguyễn Văn Thọ đã có buổi hội đàm song phương với đồng chí Bộ trưởng, Tổng cục Hải quan Trung Quốc Tôn Mai Quân

Khởi động Chiến dịch Con Rồng Mê Kông giai đoạn tám

Cùng ngày, Chiến dịch Con Rồng Mê Kông giai đoạn tám chính thức được khởi động theo hình thức trực tuyến, với sự tham gia của các cơ quan hải quan và lực lượng thực thi pháp luật trong khu vực châu Á – Thái Bình Dương.

Chiến dịch do Hải quan Việt Nam và Hải quan Trung Quốc đồng sáng kiến từ năm 2018, tiếp tục nhận được sự phối hợp của nhiều tổ chức quốc tế và đối tác quan trọng như Văn phòng Liên Hợp Quốc về Ma túy và Tội phạm, Văn phòng Liên lạc Tình báo khu vực châu Á – Thái Bình Dương, Hải quan Hồng Kông (Trung Quốc) và lực lượng biên phòng Australia.

Phát biểu tại lễ khởi động, ông Đặng Văn Đức nhấn mạnh, chiến dịch tiếp tục là nhiệm vụ trọng tâm trong công tác đấu tranh chống buôn lậu của Việt Nam, trong bối cảnh tình hình tội phạm ma túy và buôn bán trái phép động, thực vật hoang dã ngày càng diễn biến phức tạp.

Theo đánh giá của các tổ chức quốc tế, số người sử dụng ma túy toàn cầu đang gia tăng, trong khi các loại ma túy tổng hợp ngày càng phổ biến do chi phí sản xuất thấp và dễ vận chuyển. Song song đó, hoạt động buôn bán động, thực vật hoang dã trái phép vẫn mang lại lợi nhuận lớn cho các tổ chức tội phạm, gây tác động nghiêm trọng đến môi trường và đa dạng sinh học.

Tính đến năm 2026, chiến dịch đã thu hút sự tham gia của 24 cơ quan hải quan – mức cao nhất kể từ khi triển khai. Những kết quả bắt giữ qua các giai đoạn cho thấy hiệu quả rõ nét của cơ chế phối hợp đa phương trong phát hiện và triệt phá các đường dây buôn lậu xuyên quốc gia.

Tăng cường hợp tác đa phương, ứng phó thách thức mới

Dù đạt được nhiều kết quả tích cực, các đại biểu cũng thẳng thắn nhìn nhận rằng các tổ chức tội phạm đang liên tục thay đổi phương thức hoạt động, mở rộng tuyến vận chuyển và tận dụng công nghệ hiện đại để che giấu hành vi vi phạm.

Trong bối cảnh đó, việc tiếp tục triển khai Chiến dịch Con Rồng Mê Kông giai đoạn tám được xác định là yêu cầu cấp thiết nhằm duy trì đà hợp tác, tăng cường chia sẻ thông tin tình báo và nâng cao năng lực phối hợp giữa các cơ quan chức năng.

Các bên cũng nhấn mạnh vai trò của công nghệ như trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn và các nền tảng chia sẻ thông tin trong công tác thực thi pháp luật, đồng thời mở rộng hợp tác với khu vực doanh nghiệp, đặc biệt trong lĩnh vực logistics và chuyển phát nhanh.

Việc ký kết hiệp định hải quan mới và khởi động Chiến dịch Con Rồng Mê Kông giai đoạn tám không chỉ củng cố hợp tác song phương Việt Nam – Trung Quốc mà còn góp phần tăng cường liên kết khu vực trong kiểm soát thương mại, phòng, chống tội phạm xuyên quốc gia, hướng tới xây dựng môi trường thương mại minh bạch, an toàn và bền vững.