Hải quan chuyển tiếp thủ tục mới, đề xuất gỡ vướng hàng nhập khẩu có ký hiệu ®

Với doanh nghiệp xuất nhập khẩu, thay đổi thủ tục không chỉ liên quan đến biểu mẫu khai báo mà còn tác động trực tiếp đến việc chuẩn bị hồ sơ, phối hợp với đơn vị vận tải và bố trí thời gian giao nhận hàng. Trong giai đoạn hệ thống điện tử được cập nhật, việc xác định đúng quy trình áp dụng cho từng loại phương tiện và theo dõi hướng dẫn của cơ quan hải quan có ý nghĩa quan trọng để hạn chế sai sót, tránh phát sinh chi phí do hồ sơ phải điều chỉnh.

Cùng với đó, vướng mắc về ký hiệu ® trên hàng nhập khẩu cho thấy doanh nghiệp cần đặc biệt chú ý tính chính xác của thông tin thể hiện trên nhãn hàng hóa.

Duy trì quy trình hiện hành trong thời gian chuyển tiếp

Thông tư số 127/2026/TT-BTC do Bộ Tài chính ban hành ngày 27/8/2026, có hiệu lực từ ngày 15/10/2026, thay thế Thông tư số 50/2018/TT-BTC. Văn bản quy định các chỉ tiêu thông tin và mẫu chứng từ khai báo khi làm thủ tục xuất cảnh, nhập cảnh, quá cảnh đối với phương tiện vận tải qua cửa khẩu hàng không, cảng biển, đường sắt, đường bộ và đường thủy nội địa.

Cục Hải quan yêu cầu các Chi cục Hải quan khu vực tăng cường kiểm tra và áp dụng biện pháp tạm dừng làm thủ tục hải quan đối với hàng hóa có dấu hiệu giả mạo, xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ và sở hữu công nghiệp trên hàng hóa nhập khẩu, nhiều doanh nghiệp đã gặp rủi ro pháp lý do sử dụng ký hiệu ® không đúng quy định - Ảnh: https://bachminh.com

Để triển khai quy định mới, Cục Hải quan đã ban hành văn bản hỏa tốc hướng dẫn các Chi cục Hải quan khu vực thực hiện theo lộ trình ứng dụng Cổng thông tin một cửa quốc gia. Theo hướng dẫn được công bố, thủ tục đối với tàu bay xuất cảnh, nhập cảnh, quá cảnh và tàu biển xuất cảnh, nhập cảnh, quá cảnh, chuyển cảng đã được thực hiện trên Cổng thông tin một cửa quốc gia theo Quyết định số 2902/QĐ-BTC ngày 25/8/2025 của Bộ trưởng Bộ Tài chính.

Trong khi đó, thủ tục đối với phương tiện vận tải đường bộ, đường sắt và đường thủy nội địa chưa được triển khai trên Cổng thông tin một cửa quốc gia. Các Chi cục Hải quan khu vực tiếp tục thực hiện theo phương thức hiện hành cho đến khi Bộ Tài chính có thông báo triển khai.

Riêng phương tiện vận tải đường bộ và đường thủy nội địa xuất cảnh, nhập cảnh, các đơn vị tiếp tục sử dụng hệ thống phần mềm quản lý, làm thủ tục đã được Cục Hải quan triển khai theo Công văn số 17151/CHQ-GSQL ngày 4/6/2026, cho đến khi có thông báo hoặc hướng dẫn mới.

Cục Hải quan cũng đang rà soát, nâng cấp Hệ thống một cửa quốc gia và phần mềm quản lý thủ tục đối với phương tiện vận tải đường bộ xuất cảnh, nhập cảnh. Nội dung cập nhật tập trung vào chỉ tiêu thông tin, mẫu chứng từ và yêu cầu nghiệp vụ theo Thông tư 127/2026/TT-BTC.

Trong thời gian nâng cấp, nếu thủ tục chưa được công bố thực hiện trên Cổng thông tin một cửa quốc gia hoặc hệ thống chưa đáp ứng đầy đủ chỉ tiêu, biểu mẫu, chức năng, Cơ quan Hải quan căn cứ hồ sơ, chứng từ thực tế và hệ thống hiện hành để giải quyết. Đây là điểm doanh nghiệp vận tải và đơn vị làm thủ tục cần theo dõi để chuẩn bị hồ sơ đúng phương thức đang áp dụng, thay vì mặc nhiên chuyển toàn bộ sang quy trình điện tử mới.

Đề xuất bổ sung thông tin nhãn phụ với hàng hóa dùng ký hiệu ®

Một vướng mắc khác được Cục Hải quan nêu trong Công văn số 23008/CHQ-GSQL ngày 15/10/2026 gửi Bộ Khoa học và Công nghệ là cách xử lý hàng hóa nhập khẩu có sử dụng ký hiệu ® trên hàng hóa hoặc bao bì thương phẩm nhưng chưa thể hiện thông tin trung thực về tình trạng bảo hộ nhãn hiệu tại Việt Nam.

Ký hiệu ® thường được sử dụng để chỉ dẫn nhãn hiệu đã được đăng ký bảo hộ. Tuy nhiên, khi hàng hóa nhập khẩu có ký hiệu này nhưng chưa có thông tin làm rõ tình trạng bảo hộ tại Việt Nam, Cơ quan Hải quan và doanh nghiệp có thể gặp vướng mắc trong việc xác định cách xử lý theo quy định về sở hữu công nghiệp.

Điều 7 Thông tư số 11/2015/TT-BKHCN, được sửa đổi, bổ sung tại Thông tư số 06/2024/TT-BKHCN, quy định về hành vi chỉ dẫn gây hiểu sai lệch tình trạng bảo hộ quyền sở hữu công nghiệp. Theo quy định này, việc sử dụng ký hiệu ® có thể thuộc trường hợp vi phạm nếu gây hiểu sai về việc nhãn hiệu được bảo hộ tại Việt Nam. Ngược lại, nếu hàng hóa hoặc bao bì có chỉ dẫn trung thực về tình trạng bảo hộ, kể cả trên nhãn phụ đối với hàng nhập khẩu, thì không bị coi là hành vi vi phạm thuộc trường hợp được quy định tại điểm b khoản 1 Điều 6 Nghị định số 99/2013/NĐ-CP.

Trên cơ sở vướng mắc thực tế, Cục Hải quan đề xuất hướng dẫn người khai hải quan bổ sung thông tin trung thực về tình trạng bảo hộ nhãn hiệu tại Việt Nam trên nhãn phụ theo quy định về ghi nhãn hàng hóa. Theo phương án được đề xuất, sau khi bổ sung thông tin, lô hàng có thể tiếp tục làm thủ tục thông quan nếu không có vi phạm khác; đồng thời không xử phạt theo quy định nêu trên đối với trường hợp này.

Tuy nhiên, đây mới là đề xuất của Cục Hải quan đang được gửi xin ý kiến Bộ Khoa học và Công nghệ, chưa thể coi là hướng dẫn xử lý chính thức đã được chấp thuận. Cơ quan Hải quan đề nghị làm rõ quy định liên quan để có cơ sở áp dụng thống nhất.

Doanh nghiệp cần chủ động kiểm tra hồ sơ

Trong bối cảnh thủ tục phương tiện vận tải đang được cập nhật theo lộ trình và phương án xử lý nhãn hàng hóa còn chờ ý kiến chuyên môn, doanh nghiệp xuất nhập khẩu cần rà soát hồ sơ trước khi hàng đến cửa khẩu. Với phương tiện vận tải, cần xác định đúng phương thức khai báo đang được áp dụng cho từng loại hình, đồng thời cập nhật thông báo mới từ Cơ quan Hải quann.

Đối với hàng nhập khẩu có ký hiệu ®, doanh nghiệp nên kiểm tra tình trạng bảo hộ nhãn hiệu tại Việt Nam và tính chính xác của thông tin thể hiện trên hàng hóa, bao bì. Nếu cần bổ sung thông tin trên nhãn phụ, doanh nghiệp nên theo dõi hướng dẫn chính thức của cơ quan có thẩm quyền trước khi thực hiện, tránh hiểu đề xuất đang được xem xét như một cơ chế miễn xử phạt đã có hiệu lực.

Việc chủ động chuẩn hóa chứng từ và thông tin nhãn hàng hóa giúp doanh nghiệp giảm nguy cơ hồ sơ bị yêu cầu sửa đổi, bổ sung, đồng thời góp phần bảo đảm quá trình thông quan được thực hiện đúng quy định.