Dự thảo Luật Báo chí (sửa đổi) bổ sung nhiều quy định mới về thẻ nhà báo

Trình bày Tờ trình trước Quốc hội, Bộ trưởng Văn hóa, Thể thao và Du lịch Nguyễn Mạnh Hùng cho biết, việc sửa đổi Luật Báo chí nhằm hoàn thiện hành lang pháp lý, thể chế hóa các chủ trương, chính sách của Đảng về báo chí; đáp ứng yêu cầu quản lý trong bối cảnh truyền thông số, công nghệ và thông tin phát triển nhanh chóng; đồng thời khắc phục những hạn chế, bất cập của Luật Báo chí năm 2016.

Dự thảo Luật lần này bổ sung nhiều nội dung mới, trong đó có các quy định về mô hình hoạt động, kinh tế báo chí, mở rộng không gian hoạt động và tạo điều kiện để báo chí phát triển theo hướng chuyên nghiệp, hiện đại, hội nhập quốc tế, phù hợp với định hướng sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị.

Hoàn thiện cơ chế hoạt động báo chí trong thời kỳ số hóa

Một điểm mới đáng chú ý là quy định về hoạt động của cơ quan báo chí trên không gian mạng. Theo dự thảo, hoạt động báo chí trong môi trường số phải tuân thủ pháp luật về báo chí, an ninh mạng và tôn chỉ, mục đích của cơ quan báo chí; đồng thời phù hợp với các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên.

Dự thảo cũng bổ sung khái niệm “xuất bản báo chí trên không gian mạng”, bao gồm việc đăng, phát thông tin trên kênh nội dung của cơ quan báo chí hoặc nền tảng số báo chí quốc gia. Các nền tảng này cùng với kênh nội dung số của cơ quan báo chí được xác định là sản phẩm báo chí chính thức.

Về nguồn thu, dự thảo Luật mở rộng các hình thức tạo doanh thu mới cho cơ quan báo chí, như: bán quyền phát hành, cho phép khai thác tác phẩm báo chí; liên kết trong hoạt động báo chí; cung cấp dịch vụ sự nghiệp công do Nhà nước đặt hàng; thu phí đăng bài nghiên cứu khoa học nhằm nâng cao chất lượng biên tập, phản biện học thuật.

Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Nguyễn Văn Hùng trình bày Tờ trình dự án Luật Báo chí (sửa đổi). Ảnh Tuấn Anh/TTXVN

Bổ sung điều kiện cấp thẻ nhà báo lần đầu

Liên quan đến việc cấp thẻ nhà báo – một trong những nội dung được quan tâm nhiều – dự thảo Luật quy định rõ: bỏ kỳ hạn cố định của thẻ nhà báo, thay bằng thời hạn sử dụng 5 năm kể từ ngày cấp (thông tin được ghi trực tiếp trên thẻ). Hết thời hạn, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch sẽ xét cấp đổi thẻ theo quy định.

Đặc biệt, dự thảo bổ sung điều kiện cấp thẻ nhà báo lần đầu: người được xét cấp phải hoàn thành lớp bồi dưỡng nghiệp vụ báo chí và đạo đức nghề nghiệp do Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch phối hợp với Hội Nhà báo Việt Nam tổ chức. Quy định này không áp dụng đối với lãnh đạo cơ quan báo chí đã được Bộ đồng ý bổ nhiệm.

Dự thảo cũng nêu rõ các đối tượng không thuộc diện xét cấp thẻ nhà báo, bao gồm những người làm việc tại các tạp chí khoa học trực thuộc cơ sở giáo dục đại học, tổ chức khoa học – công nghệ, bệnh viện cấp tỉnh hoặc tương đương trở lên.

Đối với phóng viên, biên tập viên chưa được cấp thẻ nhà báo, dự thảo yêu cầu họ phải thực hiện quyền và nghĩa vụ như nhà báo khi tác nghiệp; đồng thời phải xuất trình giấy giới thiệu của cơ quan báo chí nơi công tác khi thực hiện hoạt động nghiệp vụ. Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch sẽ quy định mẫu giấy giới thiệu thống nhất.

Phân định rõ loại hình báo chí và quản lý cơ quan thường trú

Dự thảo Luật Báo chí (sửa đổi) cũng phân định lại loại hình báo chí: báo in gồm báo in và tạp chí in; báo điện tử gồm báo điện tử và tạp chí điện tử – nhằm khắc phục bất cập và tránh nhầm lẫn trong Luật hiện hành.

Bên cạnh đó, dự thảo quy định rõ hơn về cơ quan thường trú và văn phòng đại diện: cơ quan thường trú có tư cách pháp nhân; văn phòng đại diện không có tư cách pháp nhân; cơ quan báo chí chưa có cơ quan thường trú, nếu có nhu cầu, chỉ được cử tối đa ba phóng viên thường trú hoạt động độc lập tại mỗi tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương.

Cũng trong dự thảo, một hành vi mới bị nghiêm cấm được bổ sung – đó là việc đăng tải thông tin gây ảnh hưởng tiêu cực đến hình ảnh, vị thế, uy tín của Việt Nam; hoặc làm phương hại đến quan hệ đối ngoại, hợp tác quốc tế giữa Việt Nam và các quốc gia, đối tác.

Việc sửa đổi, bổ sung Luật Báo chí được kỳ vọng sẽ hoàn thiện khuôn khổ pháp lý, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, đồng thời tạo điều kiện để báo chí Việt Nam phát triển chuyên nghiệp, hiện đại, nhân văn và phù hợp với xu thế truyền thông toàn cầu.