Tận dụng CPTPP, mở rộng dư địa xuất khẩu cho doanh nghiệp Việt

CPTPP mở rộng dư địa cho hàng Việt

Thông tin tại tọa đàm “Từ biến động thương mại toàn cầu đến cơ hội thị trường: Tận dụng CPTPP để chuyển hướng và mở rộng xuất khẩu” diễn ra ngày 28/9/2026, các chuyên gia đánh giá Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP) đang tiếp tục mở rộng cơ hội cho xuất khẩu Việt Nam trong bối cảnh thương mại toàn cầu có nhiều biến động.

Các diễn giả tham gia tại tọa đàm “Từ biến động thương mại toàn cầu đến cơ hội thị trường: Tận dụng CPTPP để chuyển hướng và mở rộng xuất khẩu” - Ảnh: TCCT

Theo số liệu được công bố tại tọa đàm, năm 2025, kim ngạch thương mại hai chiều giữa Việt Nam và các nước thành viên CPTPP đạt 124,5 tỷ USD. Trong đó, xuất khẩu của Việt Nam đạt 70,6 tỷ USD, tăng 11,5% so với năm 2024. Tăng trưởng này có sự đóng góp từ các thị trường mới trước CPTPP chưa có hiệp định thương mại tự do (FTA) với Việt Nam như Canada, Mexico và Peru.

Ông Ngô Chung Khanh, Phó Vụ trưởng Vụ Phát triển thị trường nước ngoài và Thương mại đa biên, Bộ Công Thương, cho rằng CPTPP không nên chỉ được nhìn nhận là một thỏa thuận khu vực châu Á - Thái Bình Dương. Hiệp định đang mở rộng không gian địa lý với Vương quốc Anh, Costa Rica, Uruguay và sự quan tâm từ một số đối tác như UAE, Philippines, Indonesia và Ukraine.

Theo ông Ngô Chung Khanh, CPTPP vừa là thị trường tiêu thụ, vừa có thể trở thành nguồn cung nguyên liệu quan trọng, giúp doanh nghiệp Việt Nam đa dạng hóa chuỗi cung ứng. Do đó, doanh nghiệp cần khai thác cả cơ hội ở đầu ra và đầu vào để gia tăng hiệu quả từ hiệp định.

Dư địa khai thác thị trường CPTPP vẫn còn lớn. Tổng kim ngạch nhập khẩu của các nước thành viên CPTPP, không tính Việt Nam, năm 2025 đạt khoảng 4.250 tỷ USD, trong khi xuất khẩu của Việt Nam sang khối này mới đạt hơn 70 tỷ USD, tương đương hơn 1% thị phần. Tại Canada và Mexico, kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam lần lượt đạt hơn 7 tỷ USD và khoảng 6,5 tỷ USD, trong khi quy mô nhập khẩu của hai thị trường này lần lượt trên 700 tỷ USD và 650 tỷ USD mỗi năm. Một số mặt hàng như dệt may, da giày đã đạt tỷ trọng 20-22% tại Canada, song nhiều nhóm hàng nông sản, thực phẩm vẫn còn dư địa mở rộng.

Bên cạnh cơ hội, doanh nghiệp Việt Nam, đặc biệt là doanh nghiệp vừa và nhỏ, còn đối mặt với nhiều thách thức. Bà Đỗ Thị Thúy Hương, Phó Chủ tịch kiêm Tổng thư ký Hiệp hội Doanh nghiệp điện tử Việt Nam, cho biết điểm nghẽn không chỉ nằm ở năng lực sản xuất mà còn ở thiếu thông tin, nguồn lực tiếp cận thị trường và mạng lưới đối tác tin cậy.

Việc đáp ứng quy tắc xuất xứ để hưởng ưu đãi thuế quan cùng các yêu cầu về lao động, môi trường trong CPTPP cũng tạo áp lực. Trong khi đó, sự đứt gãy và dễ tổn thương của chuỗi cung ứng toàn cầu khiến doanh nghiệp phải thích ứng với các yêu cầu khác nhau giữa các thị trường.

Nâng năng lực tuân thủ, chủ động tái cấu trúc

Để biến lợi thế CPTPP thành giá trị thương mại thực tế, các chuyên gia đề xuất doanh nghiệp tập trung vào nâng cao năng lực tuân thủ, tái tổ chức chuỗi cung ứng, thay đổi phương thức tham gia thị trường và duy trì chiến lược cân bằng.

Tận dụng CPTPP, mở rộng dư địa xuất khẩu cho doanh nghiệp Việt

Trước hết, doanh nghiệp cần đáp ứng nghiêm ngặt quy tắc xuất xứ để được hưởng ưu đãi thuế quan, đồng thời chủ động cập nhật các tiêu chuẩn về lao động, môi trường và những yêu cầu liên quan của thị trường CPTPP.

Cùng với đó, việc đa dạng hóa nguồn cung ngày càng trở thành yêu cầu quan trọng trong bối cảnh một số quốc gia tăng cường kiểm soát chuỗi cung ứng. CPTPP có thể trở thành không gian để doanh nghiệp tái cấu trúc, giảm sự phụ thuộc vào một nguồn cung ứng duy nhất.

Về phương thức tham gia thị trường, bà Đỗ Thị Thúy Hương cho rằng doanh nghiệp nhỏ không nhất thiết phải tự xuất khẩu một sản phẩm hoàn chỉnh. Thay vào đó, doanh nghiệp có thể tham gia chuỗi cung ứng của các tập đoàn lớn với vai trò cung cấp linh kiện, vật liệu, mô-đun hoặc đảm nhận một công đoạn sản xuất.

Mở rộng thương mại hai chiều cả ở đầu ra và đầu vào cũng giúp doanh nghiệp tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị. Doanh nghiệp cần chủ động xây dựng mạng lưới đối tác thông qua các hoạt động xúc tiến thương mại, hội chợ và triển lãm quốc tế để tìm kiếm đơn hàng, thay vì chỉ chờ đợi sự hỗ trợ từ cơ quan quản lý hoặc thương vụ.

Bên cạnh mở rộng thị trường mới, ông Ngô Chung Khanh lưu ý doanh nghiệp cần duy trì chiến lược cân bằng với các thị trường truyền thống. Việc chuyển dịch quá nhanh hoặc từ bỏ đột ngột thị trường cũ khi gặp khó khăn cục bộ có thể tạo thêm rủi ro khi thị trường mới xuất hiện biến động.

Theo đó, đa dạng hóa thị trường và nguồn cung theo lộ trình, cân bằng và linh hoạt sẽ giúp doanh nghiệp tận dụng tốt hơn lợi thế CPTPP, đồng thời nâng khả năng thích ứng trước những thay đổi của thương mại toàn cầu.