Tại các vùng trồng sầu riêng trọng điểm ở Đồng bằng sông Cửu Long, giá thu mua liên tục đi xuống trong thời gian gần đây. Theo các doanh nghiệp, nguyên nhân chủ yếu không nằm ở nguồn cung mà xuất phát từ lo ngại liên quan đến chất lượng sản phẩm, đặc biệt là nguy cơ tồn dư Cadimi trong sầu riêng xuất khẩu.
Theo số liệu từ Bộ Nông nghiệp và Môi trường, đến đầu tháng 5, cả nước chỉ còn khoảng 17 đơn vị được kiểm nghiệm chất vàng O và khoảng 15 đơn vị được kiểm nghiệm Cadimi. Số lượng phòng xét nghiệm hạn chế trong khi nhu cầu tăng mạnh đã khiến nhiều nơi rơi vào tình trạng quá tải, gây ách tắc hoạt động xuất khẩu. Một số đơn vị kiểm nghiệm còn từ chối nhận mẫu từ các khu vực có nguy cơ nhiễm Cadimi cao.
 |
| Sầu riêng rớt giá mạnh, doanh nghiệp chờ gỡ khó kiểm nghiệm Cadimi |
Đại diện Cục Chất lượng, Chế biến và Phát triển thị trường cho biết cơ quan này đã ghi nhận những vướng mắc phát sinh trong quá trình kiểm nghiệm Cadimi. Từ ngày 1/7/2025, việc quản lý, đánh giá và chỉ định phòng thử nghiệm được phân cấp về địa phương. Tuy nhiên, trong giai đoạn chuyển tiếp, hệ thống vẫn gặp nhiều khó khăn về năng lực vận hành.
Hiện cơ quan chức năng đang rà soát lại toàn bộ hệ thống kiểm nghiệm, ưu tiên huy động năng lực từ các đơn vị chuyên ngành nhằm phục vụ nhu cầu xét nghiệm ngày càng tăng của ngành sầu riêng. Bộ Nông nghiệp và Môi trường cũng đang tham mưu ban hành các văn bản chỉ đạo để tăng cường năng lực kiểm nghiệm tại các địa phương trong thời gian tới.
Liên quan đến tình trạng số lượng phòng xét nghiệm quá ít so với nhu cầu thực tế, đại diện cơ quan quản lý cho biết Việt Nam đã chủ động làm việc với phía Trung Quốc. Trong các cuộc trao đổi gần đây, phía Việt Nam đề nghị xem xét mở rộng thêm các phòng kiểm nghiệm nhằm đáp ứng nhu cầu xuất khẩu khi sản lượng sầu riêng bước vào cao điểm vụ mùa. Tuy nhiên, tiến độ triển khai còn phụ thuộc vào quá trình trao đổi và thống nhất giữa hai bên.
Không chỉ gặp khó ở khâu xét nghiệm, vấn đề xử lý tồn dư Cadimi trong vùng trồng cũng đang được đánh giá là chưa có giải pháp đồng bộ. Hiệp hội Rau quả Việt Nam nhận định nguy cơ ô nhiễm Cadimi tại một số khu vực miền Tây đã được nhận diện từ lâu nhưng đến nay vẫn chưa có quy trình xử lý thống nhất để áp dụng rộng rãi.
Theo đánh giá của Hiệp hội Rau quả Việt Nam, nhiều mô hình xử lý thí điểm trước đây vẫn chưa công bố kết quả cụ thể nên chưa thể nhân rộng. Trong khi đó, nông dân vẫn chủ yếu sản xuất theo kinh nghiệm, còn các biện pháp cải tạo đất và kiểm soát tồn dư chưa được chuẩn hóa thành quy trình chung cho toàn ngành.
Đáng chú ý, tỷ lệ mẫu có nguy cơ nhiễm Cadimi tại một số vùng được ghi nhận ở mức rất cao, có nơi lên tới 80-90%, khiến doanh nghiệp lo ngại nguy cơ bị trả hàng nên hạn chế thu mua hoặc ép giá để giảm rủi ro.
Dù xuất khẩu sầu riêng trong quý I đạt khoảng 1,3 tỷ USD, tăng gần 128% so với cùng kỳ năm trước, Hiệp hội Rau quả Việt Nam cho rằng ngành sầu riêng không nên chủ quan trước những rủi ro về chất lượng. Theo đánh giá của hiệp hội, nếu không xử lý triệt để vấn đề an toàn thực phẩm từ vùng trồng, tăng trưởng của ngành hàng này sẽ khó duy trì bền vững trong thời gian tới.
