R3 Lithium đến Việt Nam và bài toán làm chủ chuỗi vật liệu pin

Một doanh nghiệp đến từ Hoa Kỳ chuyên về lithium và vật liệu pin đang tìm kiếm khả năng hợp tác tại Việt Nam, không chỉ ở sản xuất mà còn trong tái chế và xử lý khoáng sản thiết yếu. Đáng chú ý, diễn biến này xuất hiện đúng lúc Việt Nam đặt mục tiêu nâng công nghiệp vật liệu lên các công đoạn có giá trị gia tăng cao hơn.

R3 Lithium nhìn thấy gì ở Việt Nam?

Sáng 21/9, tại trụ sở Chính phủ, Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng tiếp ông Linh Austin, Chủ tịch kiêm Giám đốc điều hành Công ty R3 Lithium (Hoa Kỳ).

Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng bày tỏ mong muốn R3 Lithium sẽ tiếp tục đóng góp tích cực cho sự phát triển của quan hệ Việt Nam - Hoa Kỳ trong thời gian tới - (Ảnh chinhphu.vn/Đức Tuân).

Tại cuộc gặp, phía R3 Lithium cho biết doanh nghiệp quan tâm khả năng hợp tác với các đối tác Việt Nam trong chuyển đổi xanh, đặc biệt ở công nghệ pin, tái chế và xử lý khoáng sản thiết yếu. Mục tiêu được doanh nghiệp nêu ra không chỉ là hình thành một chuỗi cung ứng mà hướng tới xây dựng hệ sinh thái tái chế, tái sử dụng pin và khoáng sản thiết yếu tại Việt Nam.

Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng cho rằng thị trường hơn 100 triệu dân cùng nhu cầu chuyển đổi phương tiện giao thông tạo dư địa đáng kể cho các dự án liên quan đến pin và vật liệu mới.

Định hướng hợp tác cũng được đặt ở phạm vi rộng hơn một dự án đầu tư đơn lẻ. Theo Phó Thủ tướng, Việt Nam muốn thu hút đầu tư gắn với nghiên cứu và phát triển, chuyển giao công nghệ, đào tạo nhân lực chất lượng cao, nâng năng lực doanh nghiệp trong nước và tạo ra những sản phẩm có giá trị trong chuỗi toàn cầu.

Điểm đáng chú ý nằm ở chính lĩnh vực mà R3 Lithium đang theo đuổi.

Lithium không chỉ nằm dưới lòng đất

R3 Lithium đang phát triển một hướng tiếp cận khác với mô hình khai thác lithium truyền thống. Theo thông tin doanh nghiệp công bố, nhà máy tại Covington, bang Georgia có diện tích khoảng 154.000 feet vuông, được thiết kế để thu hồi lithium từ vật liệu pin đã qua sử dụng và sản xuất lithium carbonate. Cơ sở này có công suất nghiền danh nghĩa 30.000 tấn vật liệu pin/năm và dây chuyền sản xuất lithium carbonate 2.500 tấn/năm.

R3 Lithium cho biết nhà máy đã chứng minh khả năng sản xuất lithium carbonate từ 100% vật liệu tái chế ở quy mô thương mại trong năm 2025. Công ty bắt đầu vận hành cơ sở sau khi mua lại nhà máy vào tháng 7/2026 và đang đầu tư nâng cấp dây chuyền để hướng tới sản xuất thương mại liên tục.

Cách làm này cho thấy câu chuyện lithium đang chuyển từ việc chỉ tìm nguồn quặng sang một bài toán rộng hơn: làm thế nào thu hồi, tinh chế và đưa vật liệu đã sử dụng trở lại chuỗi sản xuất pin.

Cơ sở thu hồi lithium carbonate của R3 Lithium tại Georgia ở quy mô thương mại đầu tiên tại Mỹ (Ảnh: R3 Lithium).

Đây cũng là lý do tái chế ngày càng được đặt cạnh khai thác và chế biến trong bài toán an ninh nguyên liệu.

Tại Mỹ, Bộ Năng lượng đang dành nguồn lực đáng kể cho chuỗi cung ứng khoáng sản quan trọng và tái chế pin lithium-ion. Tháng 8/2026, cơ quan này công bố 500 triệu USD cho 7 dự án nhằm mở rộng năng lực chế biến khoáng sản quan trọng, sản xuất pin và tái chế; trước đó, một chương trình riêng cũng hỗ trợ các công nghệ tăng khả năng thu hồi vật liệu quan trọng từ pin lithium-ion.

Việt Nam muốn đi sâu hơn vào chuỗi vật liệu

Cuộc gặp với R3 Lithium diễn ra trong một bối cảnh chính sách đáng chú ý tại Việt Nam.

Kết luận số 83-KL/TW ngày 8/8/2026 về phát triển công nghiệp vật liệu đặt yêu cầu chuyển từ khai thác lợi thế tài nguyên sang làm chủ công nghệ vật liệu; từ phát triển theo chiều rộng sang chiều sâu; từng bước làm chủ những công đoạn có giá trị gia tăng cao trong chuỗi giá trị toàn cầu. Văn bản cũng yêu cầu quản lý khoáng sản chiến lược theo chuỗi từ thăm dò, khai thác, tinh chế, sản xuất vật liệu ứng dụng đến tái chế và dự trữ chiến lược.

Trong nhóm vật liệu chiến lược được xác định cần tập trung đến năm 2030 có vật liệu cho pin và lưu trữ năng lượng, cùng vật liệu bán dẫn, đất hiếm, vật liệu mới và vật liệu đặc chủng phục vụ công nghệ cao.

Đáng chú ý, từ tháng 7/2026, Viện Nghiên cứu Chiến lược, Chính sách Công Thương cũng đã đưa chuỗi lithium/cobalt - pin xe điện vào nhóm chuỗi vật liệu chiến lược được đề xuất trong quá trình xây dựng Chiến lược phát triển công nghiệp vật liệu Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn 2045.

Như vậy, sự xuất hiện của R3 Lithium tại Việt Nam không chỉ liên quan đến một doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực lithium. Nó đặt vào đúng điểm giao giữa ba nhu cầu đang tăng lên: chuyển đổi giao thông, phát triển công nghiệp pin và bảo đảm nguồn vật liệu cho các ngành công nghệ mới.

Cơ hội nằm ở công nghệ, không chỉ ở tài nguyên

Nếu hợp tác được hình thành, giá trị đối với Việt Nam sẽ không chỉ nằm ở việc thu hút thêm một dự án FDI.

Điều đáng quan tâm hơn là khả năng kết nối doanh nghiệp nước ngoài với doanh nghiệp Việt Nam, viện nghiên cứu và hệ sinh thái sản xuất trong nước để hình thành năng lực về vật liệu pin, xử lý nguyên liệu và tái chế.

Đây cũng phù hợp với định hướng mà Chính phủ đang đặt ra: đầu tư phải gắn với nghiên cứu và phát triển, chuyển giao công nghệ, đào tạo nhân lực và nâng cao năng lực của doanh nghiệp trong nước.

Với công nghiệp vật liệu, giá trị lớn nhất không nằm ở việc bán được một tấn nguyên liệu, mà ở khả năng biến nguyên liệu thành vật liệu có chất lượng, công nghệ và thị trường; sau đó tiếp tục thu hồi giá trị từ sản phẩm khi kết thúc vòng đời.

Cuộc gặp giữa Việt Nam và R3 Lithium vì thế có thể được nhìn từ một góc rộng hơn: bài toán của Việt Nam không chỉ là có bao nhiêu tài nguyên, mà là có thể làm chủ được bao nhiêu công đoạn trong chuỗi giá trị của những vật liệu sẽ quyết định các ngành công nghiệp tương lai.