Nền kinh tế cần nhiều kênh vốn hơn tín dụng ngân hàng

Tín dụng ngân hàng đang tiếp tục giữ vai trò quan trọng đối với tăng trưởng, nhưng quy mô vốn mà nền kinh tế cần trong những năm tới cho thấy không thể chỉ dựa vào một nguồn. Bài toán đặt ra là huy động đồng thời nhiều dòng vốn, phân bổ đúng nơi và phù hợp với kỳ hạn của từng dự án.

Tín dụng đang chịu sức ép lớn

6 tháng đầu năm 2026, kinh tế Việt Nam tăng trưởng 8,18%, riêng quý II tăng 8,39% so với cùng kỳ. Trong khi đó, CPI bình quân 8 tháng tăng 4,45%, lạm phát cơ bản tăng 4,24%.

Hiện nay, nền kinh tế vẫn đang phụ thuộc quá nhiều vào tín dụng ngân hàng, trong khi các kênh huy động vốn khác chưa phát triển đúng tiềm năng... (Ảnh minh họa).

Trong bối cảnh đó, tín dụng tiếp tục tăng để hỗ trợ sản xuất, kinh doanh. Dư nợ toàn hệ thống các tổ chức tín dụng đã vượt 20 triệu tỷ đồng, tăng 9,91% so với cuối năm 2025; hơn 77% dư nợ phục vụ sản xuất, kinh doanh.

Nhưng nhu cầu vốn cho mục tiêu tăng trưởng cao còn lớn hơn nhiều. Ước tính vốn đầu tư toàn xã hội năm 2026 cần khoảng 5,1 triệu tỷ đồng, còn cả giai đoạn 2026-2030 khoảng 38,5 triệu tỷ đồng.

Ngâb hàng Nhà nuóc (NHNN) đang triển khai nhiều giải pháp hướng tín dụng vào các lĩnh vực ưu tiên và động lực tăng trưởng, đồng thời tạo điều kiện giảm lãi suất cho vay. Tuy nhiên, mở rộng tín dụng cũng có giới hạn khi tỷ lệ tín dụng/GDP của Việt Nam đã ở mức cao.

Vấn đề còn nằm ở sự lệch pha về kỳ hạn. Nguồn vốn ngân hàng chủ yếu đến từ tiền gửi, trong đó có tỷ trọng đáng kể là vốn ngắn hạn, trong khi hạ tầng, giao thông, năng lượng, công nghiệp và đô thị lại cần vốn trung, dài hạn.

Hà Nội cho thấy rõ hơn quy mô bài toán

Trong thời điểm hiện nay, nhu cầu vốn cuả Thủ đô Hà Nội là một ví dụ điển hình về quy mô nguồn lực cần huy động.

Hà Nội cần kết nối ngân sách, tín dụng, trái phiếu, vốn chủ sở hữu doanh nghiệp, PPP, ODA, FDI, nguồn lực đất đai, tài sản công và các công cụ tài chính xanh - (Ảnh minh họa).

Ông Nguyễn Ngọc Tú - Giám đốc Sở Tài chính Hà Nội chia sẻ thông tin cho biết khi xây dựng kế hoạch đầu tư công trung hạn, các đơn vị đề xuất khoảng 1,881 triệu tỷ đồng. Sau khi cập nhật danh mục, trong đó có định hướng phát triển khoảng 362 km đường sắt đô thị giai đoạn 2026-2030, tổng nhu cầu được xác định khoảng 2,8 triệu tỷ đồng.

Riêng năm 2027, nhu cầu vốn đầu tư công của thành phố dự kiến khoảng 523,3 nghìn tỷ đồng, trong khi khả năng cân đối sơ bộ khoảng 404,3 nghìn tỷ đồng.

Tính trên toàn nền kinh tế Thủ đô, tổng vốn đầu tư thực hiện giai đoạn 2026-2030 cần khoảng 5 triệu tỷ đồng.

Quy mô này cho thấy không một kênh vốn đơn lẻ nào có thể đáp ứng đầy đủ. Hà Nội cần kết nối ngân sách, tín dụng, trái phiếu, vốn chủ sở hữu doanh nghiệp, PPP, ODA, FDI, nguồn lực đất đai, tài sản công và các công cụ tài chính xanh.

Không thể chỉ mở rộng tín dụng

Theo TS. Cấn Văn Lực - Chuyên gia Kinh tế trưởng BIDV, nếu nhu cầu vốn của nền kinh tế tiếp tục tăng hai con số trong nhiều năm nhưng cơ cấu dẫn vốn không thay đổi tương ứng, phần lớn sức ép sẽ tiếp tục dồn lên bảng cân đối của hệ thống ngân hàng.

TS. Cấn Văn Lực - chuyên gia kinh tế trưởng BIDV.

Quan điểm này cũng được Thống đốc NHNN Phạm Đức Ấn nhấn mạnh: tín dụng ngân hàng là nguồn lực rất quan trọng nhưng không thể và không nên là nguồn vốn duy nhất cho mọi nhu cầu phát triển.

Với những dự án quy mô lớn, vòng đời dài, cơ cấu vốn cần kết hợp giữa vốn chủ sở hữu, tín dụng ngân hàng, đầu tư công, PPP, thị trường vốn, ODA và các nguồn lực hợp pháp khác.

Đây là sự thay đổi quan trọng trong cách nhìn về vốn. Thay vì đặt câu hỏi ngân hàng có thể cho vay thêm bao nhiêu, bài toán lớn hơn là mỗi dự án nên huy động nguồn vốn nào, với kỳ hạn nào và phân bổ rủi ro ra sao.

Thị trường vốn cần chia sẻ gánh nặng

Một trong những hướng được đặt ra là phát triển mạnh hơn các kênh vốn trung và dài hạn, đặc biệt là thị trường vốn.

Nghị quyết số 262/NQ-CP của Chính phủ yêu cầu tiếp tục phát triển thị trường vốn, thị trường chứng khoán và trái phiếu doanh nghiệp. Khi thị trường trái phiếu vận hành minh bạch, những doanh nghiệp có nền tảng tài chính, dòng tiền và dự án khả thi sẽ có thêm lựa chọn huy động vốn trực tiếp từ nhà đầu tư.

Với Hà Nội, ông Bạch Thành Long - Phó Tổng Giám đốc Vietcombank đề xuất nghiên cứu tăng cường vai trò của trái phiếu Thủ đô, đa dạng hóa kỳ hạn, mệnh giá và xem xét cơ chế mua lại trước hạn để tăng tính linh hoạt.

Ở một hướng khác, ông Nguyễn Thiên Hoàng - Phó Tổng Giám đốc BIDV cho biết ngân hàng sẽ tăng huy động vốn quốc tế, đa dạng hóa kênh dẫn vốn ngoài tín dụng và sẵn sàng làm đầu mối thu xếp, hợp vốn trong và ngoài nước.

Vốn chỉ đi nhanh khi dự án đủ điều kiện

Đa dạng hóa nguồn vốn sẽ khó phát huy hiệu quả nếu dự án còn vướng pháp lý, đất đai hoặc giải phóng mặt bằng.

Theo ông Nguyễn Thiên Hoàng, Hà Nội cần sớm công bố và cập nhật danh mục dự án trọng điểm, tiến độ pháp lý, giải phóng mặt bằng, cơ quan đầu mối và nhu cầu vốn theo từng giai đoạn để các ngân hàng chủ động phương án tài trợ.

Ở chiều ngược lại, NHNN yêu cầu các tổ chức tín dụng tiếp tục tiết giảm chi phí, đẩy mạnh số hóa, công khai điều kiện tín dụng, tạo thuận lợi cho doanh nghiệp tiếp cận vốn nhưng không hạ chuẩn tín dụng.

Dòng vốn vì thế không chỉ cần nhiều hơn, mà còn phải đi đúng hướng: vào sản xuất, kinh doanh, các động lực tăng trưởng và những dự án có đầy đủ điều kiện pháp lý, hiệu quả và khả năng trả nợ.

Khi nền kinh tế bước vào giai đoạn cần lượng vốn ngày càng lớn, đa dạng hóa nguồn vốn không còn là lựa chọn bổ sung mà trở thành yêu cầu để giảm áp lực lên hệ thống ngân hàng và tạo nền tảng cho tăng trưởng dài hạn.