Phó Thủ tướng Thường trực: Quy hoạch cảng hàng không phải đồng bộ, tránh lãng phí

Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc vừa chủ trì cuộc họp quan trọng nhằm đánh giá tình hình triển khai và định hướng điều chỉnh Quy hoạch hệ thống cảng hàng không toàn quốc giai đoạn 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050. Tại đây, yêu cầu xuyên suốt được nhấn mạnh là việc phát triển hệ thống cảng hàng không phải đặt trong tổng thể quy hoạch quốc gia, bảo đảm tính đồng bộ, chiến lược dài hạn và tránh lãng phí nguồn lực.

Theo định hướng hiện nay, quy hoạch hệ thống cảng hàng không đã được phê duyệt với 30 cảng trong giai đoạn đến năm 2030, bao gồm 14 cảng quốc tế và 16 cảng nội địa. Tầm nhìn đến năm 2050, con số này có thể tăng lên 33 cảng, trong đó các đầu mối quan trọng tiếp tục là Nội Bài International Airport, Đà Nẵng International Airport, Tân Sơn Nhất International Airport và Long Thành International Airport. Đây được xem là các cửa ngõ hàng không chiến lược, đóng vai trò kết nối quốc tế và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.

Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc chủ trì cuộc họp nghe báo cáo về tình hình thực hiện và đề cương lập, điều chỉnh Quy hoạch hệ thống cảng hàng không toàn quốc thời kỳ 2021-2030.

Tuy nhiên, trong bối cảnh yêu cầu phát triển mới, Bộ Xây dựng đã đề xuất nghiên cứu bổ sung một số cảng hàng không như Măng Đen Airport và Vân Phong Airport, đồng thời điều chỉnh quy mô Quảng Trị Airport. Những đề xuất này nhằm phục vụ nhu cầu phát triển kinh tế địa phương, du lịch và bảo đảm quốc phòng – an ninh. Tuy vậy, lãnh đạo Chính phủ yêu cầu phải cân nhắc kỹ lưỡng về thời điểm triển khai cũng như hiệu quả đầu tư thực tế.

Phó Thủ tướng Thường trực nhấn mạnh, quy hoạch cảng hàng không không thể tách rời các phương thức vận tải khác như đường bộ, đường sắt, hàng hải hay logistics. Nếu thiếu sự kết nối đồng bộ, ngay cả những dự án lớn cũng khó phát huy hiệu quả. Thực tế từ dự án Long Thành International Airport cho thấy, việc đầu tư các tuyến giao thông kết nối đóng vai trò quyết định đến khả năng khai thác và hiệu quả kinh tế của sân bay.

Một vấn đề đáng lưu ý được đặt ra là nguy cơ đầu tư dàn trải, khi nhiều địa phương cùng đề xuất xây dựng sân bay. Theo đánh giá, nếu không tính toán kỹ lưỡng về nhu cầu thị trường và khả năng thu hút đầu tư, việc phát triển quá nhiều cảng hàng không có thể dẫn đến tình trạng hoạt động kém hiệu quả, gây lãng phí nguồn lực. Thực tế đã có những khu vực hoàn thành giải phóng mặt bằng nhưng vẫn gặp khó khăn trong việc tìm kiếm nhà đầu tư phù hợp.

Trong bối cảnh nền kinh tế đặt mục tiêu tăng trưởng cao, việc điều chỉnh quy hoạch hệ thống cảng hàng không cần bảo đảm phù hợp với Chính phủ Việt Nam và các chiến lược phát triển dài hạn. Phó Thủ tướng yêu cầu các bộ, ngành khi đề xuất dự án phải làm rõ cơ sở khoa học, pháp lý và thực tiễn; đồng thời đánh giá đầy đủ hiệu quả kinh tế – kỹ thuật, yếu tố quốc phòng – an ninh cũng như khả năng huy động nguồn lực.

Đặc biệt, yêu cầu về tầm nhìn dài hạn được nhấn mạnh khi quy hoạch không chỉ dừng lại ở mốc 2050 mà cần tính đến cả chu kỳ phát triển 100 năm. Tuy nhiên, đi cùng với tầm nhìn xa là yêu cầu về lộ trình đầu tư hợp lý, xác định rõ thứ tự ưu tiên, tránh tình trạng điều chỉnh quy hoạch nhiều lần gây xáo trộn và lãng phí.

Phó Thủ tướng Thường trực cũng lưu ý rằng, ngay cả khi khu vực tư nhân tham gia đầu tư vào lĩnh vực hàng không, việc tính toán hiệu quả vẫn phải được đặt lên hàng đầu. Nếu các dự án không đạt công suất khai thác như kỳ vọng, hệ quả không chỉ ảnh hưởng đến nhà đầu tư mà còn tác động đến toàn bộ hệ thống hạ tầng và nền kinh tế.

Ngoài vận tải hành khách, định hướng phát triển vận tải hàng hóa hàng không cũng được đề cập như một trụ cột quan trọng. Việc kết hợp giữa hàng không với logistics, du lịch và dịch vụ được kỳ vọng sẽ mở ra dư địa tăng trưởng mới, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia trong bối cảnh hội nhập sâu rộng.

Kết luận cuộc họp, Phó Thủ tướng Thường trực yêu cầu Bộ Xây dựng tiếp thu đầy đủ ý kiến các bộ, ngành và địa phương để hoàn thiện phương án điều chỉnh quy hoạch. Việc rà soát cần được thực hiện toàn diện, bao gồm cả những dự án đã có trong quy hoạch nhưng chậm triển khai, nhằm đánh giá lại tính khả thi và hiệu quả đầu tư.

Yêu cầu đặt ra là phải hoàn thiện báo cáo và trình cấp có thẩm quyền xem xét trong quý II/2026, bảo đảm tiến độ theo chỉ đạo của Trung ương. Đây được xem là bước đi quan trọng nhằm định hình hệ thống hạ tầng hàng không hiện đại, đồng bộ, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội và nâng cao vị thế của Việt Nam trên bản đồ hàng không khu vực và thế giới.