ASEAN - Nhật Bản thúc đẩy chuỗi cung ứng bền vững trước biến động toàn cầu

ASEAN - Nhật Bản thúc đẩy chuỗi cung ứng bền vững trước biến động toàn cầu

Ngày 20/9/2026, Hội nghị tham vấn lần thứ 32 giữa các Bộ trưởng Kinh tế ASEAN (AEM) và Bộ Kinh tế, Thương mại và Công nghiệp Nhật Bản (METI) diễn ra tại Manila, Philippines. Hội nghị do Bộ trưởng Thương mại và Công nghiệp Philippines Ma. Cristina A. Roque và Bộ trưởng Kinh tế, Thương mại và Công nghiệp Nhật Bản Ryosei Akazawa đồng chủ trì.

Tại hội nghị, các bộ trưởng đánh giá môi trường kinh tế quốc tế đang chịu tác động ngày càng rõ từ căng thẳng địa chính trị, bất ổn thương mại và các cuộc xung đột trong khu vực. Những yếu tố này làm suy giảm tính ổn định và khả năng dự báo của môi trường kinh doanh, đồng thời tạo thêm sức ép đối với hoạt động sản xuất, kinh doanh, đặc biệt là các doanh nghiệp siêu nhỏ, nhỏ và vừa.

Bên cạnh đó, biến động trên thị trường năng lượng toàn cầu và những rủi ro đối với các tuyến vận chuyển năng lượng trọng yếu cũng được các bộ trưởng lưu ý. Theo đánh giá tại hội nghị, các cú sốc đối với nguồn cung và vận tải năng lượng có thể lan rộng, gây ảnh hưởng đáng kể đến chuỗi cung ứng và hoạt động kinh tế trên phạm vi toàn cầu.

Tập trung vào những mắt xích chiến lược

Trong bối cảnh đó, ASEAN và Nhật Bản nhấn mạnh yêu cầu tăng cường phối hợp trên các lĩnh vực có ý nghĩa chiến lược, gồm khả năng chống chịu của chuỗi cung ứng, an ninh năng lượng, ổn định khu vực và năng lực ứng phó với các cú sốc kinh tế toàn cầu.

Một trong những nội dung được quan tâm là sáng kiến Đối tác Nhật Bản về khả năng chống chịu rộng khắp trong lĩnh vực năng lượng và tài nguyên (POWERR Asia), cùng định hướng triển khai Cộng đồng châu Á không phát thải ròng (AZEC) 2.0.

Nhật Bản đề xuất thúc đẩy hợp tác trong một số ngành, lĩnh vực then chốt như chất bán dẫn, khoáng sản quan trọng, nhiên liệu sinh học và kinh tế tuần hoàn. Đây được xem là những mắt xích ngày càng quan trọng trong việc bảo đảm nguồn cung nguyên liệu, công nghệ và năng lượng, qua đó nâng cao sức chống chịu của nền kinh tế khu vực trước các biến động bên ngoài.

Hợp tác ASEAN - Nhật Bản cũng được đặt trong khuôn khổ Tầm nhìn và Kế hoạch hành động về đồng sáng tạo kinh tế ASEAN - Nhật Bản đổi mới và bền vững giai đoạn 2023-2033 (FDAP). Khuôn khổ dài hạn này tập trung vào kết nối không gian số - vật lý, đổi mới sáng tạo mở, phát triển nguồn nhân lực và thúc đẩy tính bền vững trong quan hệ kinh tế giữa hai bên.

Theo ASEAN, việc tăng cường hợp tác về các lĩnh vực như khoáng sản quan trọng, chất bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, năng lượng, khoa học - công nghệ và phát triển nguồn nhân lực đang ngày càng trở thành những cấu phần quan trọng trong chiến lược nâng cao khả năng chống chịu kinh tế ASEAN - Nhật Bản.

Mở rộng dư địa thương mại và đầu tư

Về thương mại, các bộ trưởng tái khẳng định vai trò của Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện ASEAN - Nhật Bản (AJCEP) như một nền tảng quan trọng của quan hệ kinh tế song phương.

Đáng chú ý, hai bên hoan nghênh những nỗ lực hướng tới khả năng nâng cấp AJCEP, đồng thời thúc đẩy một nghiên cứu khả thi do Viện Nghiên cứu Kinh tế Đông Á và ASEAN (ERIA) thực hiện, trong đó xem xét các biện pháp có thể tăng cường khả năng chống chịu của chuỗi cung ứng. Hai bên cũng ghi nhận tiến triển trong việc hoàn tất chuyển đổi các quy tắc sản phẩm cụ thể sang Hệ thống hài hòa HS 2022, qua đó góp phần cải thiện việc khai thác các ưu đãi từ hiệp định.

Các bộ trưởng đồng thời ghi nhận những tiến triển trong triển khai FDAP, qua đó tiếp tục cụ thể hóa định hướng xây dựng quan hệ kinh tế ASEAN - Nhật Bản theo hướng đổi mới, bền vững và có khả năng thích ứng cao hơn trước những thay đổi của môi trường kinh tế quốc tế.

Theo số liệu thống kê sơ bộ của ASEAN, tổng kim ngạch thương mại hàng hóa hai chiều ASEAN - Nhật Bản đạt 245,4 tỷ USD trong năm 2025. Trong cùng năm, dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) từ Nhật Bản vào ASEAN đạt 9,5 tỷ USD. Với quy mô này, Nhật Bản nằm trong nhóm 5 đối tác thương mại lớn nhất và 5 nguồn FDI hàng đầu của ASEAN trong năm 2025.

Những con số trên cho thấy nền tảng thương mại và đầu tư giữa ASEAN và Nhật Bản đã có quy mô đáng kể. Trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu tiếp tục đối mặt với nhiều rủi ro, việc hai bên chuyển trọng tâm từ mở rộng thương mại đơn thuần sang củng cố các mắt xích chiến lược, đa dạng hóa nguồn cung và tăng cường khả năng chống chịu được kỳ vọng sẽ tạo thêm dư địa cho hợp tác kinh tế trong giai đoạn tới.