Không gian mới mở đường cho những cực tăng trưởng của TP. Hồ Chí Minh

Nếu bài toán của quý IV/2026 là đưa nguồn lực hiện có vào nền kinh tế, thì câu chuyện dài hạn của TP. Hồ Chí Minh nằm ở việc tạo ra những không gian phát triển mới cho nguồn lực đó.

Quy hoạch tổng thể TP. Hồ Chí Minh thời kỳ 2025–2050, tầm nhìn 100 năm được nghiên cứu trên toàn bộ địa giới hành chính thành phố sau sắp xếp, với diện tích khoảng 6.772,59 km², gồm 113 phường, 54 xã và Đặc khu Côn Đảo.

Đây không đơn thuần là mở rộng địa giới. Phía sau quy mô mới là yêu cầu tổ chức lại không gian kinh tế.

Từ một trung tâm sang mạng lưới các cực tăng trưởng

Theo thông cáo báo chí của Ban Tuyên giáo Thành ủy TP. Hồ Chí Minh, định hướng quy hoạch xây dựng mô hình siêu đô thị đa cực, đa trung tâm. Trong đó, 5 cực động lực được xác định gồm lõi trung tâm quốc tế; khu vực phía Đông về đổi mới sáng tạo; phía Bắc về công nghiệp, công nghệ cao và logistics; phía Nam về cảng biển, thương mại tự do, logistics quốc tế và năng lượng; phía Tây về đô thị, giáo dục và y tế.

Cách tổ chức này tạo ra một thay đổi quan trọng về cách nhìn không gian kinh tế.

Chủ tịch UBND TP.Hồ Chí Minh Nguyễn Văn Được nhấn mạnh, 3 tháng cuối năm 2026 là giai đoạn “nước rút, quyết định” khi Thành phố phải đồng thời hoàn thành các mục tiêu lớn về tăng trưởng, thu ngân sách và giải ngân đầu tư công - (Ảnh: https://www.hochiminhcity.gov.vn).

Nếu lõi trung tâm tiếp tục giữ vai trò dịch vụ và tài chính, những khu vực khác sẽ đảm nhận các chức năng bổ trợ hoặc chuyên biệt. Công nghiệp công nghệ cao có không gian riêng. Logistics gắn với cảng biển có không gian riêng. Năng lượng, thương mại tự do, giáo dục, y tế và du lịch cũng được đặt vào những vùng có lợi thế tương ứng.

Điều đó có thể tạo điều kiện để doanh nghiệp lựa chọn địa điểm đầu tư không chỉ theo ranh giới hành chính, mà theo chuỗi giá trị và chức năng kinh tế của từng khu vực.

Hạ tầng trở thành “mạch nối” của nền kinh tế mới

Quy hoạch đồng thời xác định 5 hệ liên kết chiến lược, trong đó có trục Bắc – Nam, Đông – Tây, liên kết công nghiệp – sản xuất – logistics đa phương thức và hệ thống hạ tầng đô thị đa tầng.

Với doanh nghiệp, đây là phần có ý nghĩa không kém các chỉ tiêu tăng trưởng.

Một khu công nghiệp mới không chỉ cần quỹ đất. Nhà đầu tư còn cần đường bộ, cảng biển, kho vận, năng lượng, dữ liệu, nhân lực và thị trường. Một trung tâm tài chính cũng cần kết nối quốc tế, hạ tầng số và hệ sinh thái dịch vụ. Một trung tâm công nghệ cao cần điện, dữ liệu và khả năng kết nối với các cơ sở nghiên cứu, đào tạo.

Vì vậy, quy hoạch không gian nếu được triển khai đồng bộ sẽ quyết định khả năng hình thành các cụm kinh tế thay vì những dự án đơn lẻ.

Những ngành kinh tế nào sẽ dẫn dắt?

Định hướng quy hoạch xác định 4 nhóm động lực lớn: dịch vụ số và trí tuệ nhân tạo, trung tâm tài chính và kinh doanh khu vực, sản xuất tiên tiến; các công nghệ mới, điện toán và trung tâm dữ liệu; năng lượng, logistics tiên tiến và xây dựng; du lịch, giải trí cao cấp và dịch vụ đô thị.

Đáng chú ý, đây là sự kết hợp giữa những lĩnh vực đã có nền tảng tại TP. Hồ Chí Minh với những ngành được kỳ vọng tạo động lực tăng trưởng mới.

Không gian phía Đông có thể gắn với đổi mới sáng tạo. Phía Bắc mở rộng dư địa cho công nghiệp và logistics. Phía Nam tạo liên kết giữa cảng biển, năng lượng, logistics và thương mại. Trong khi đó, hệ thống đô thị, giáo dục, y tế và du lịch mở rộng sẽ tạo thêm thị trường dịch vụ.

Quy hoạch cũng đặt ra các trung tâm vệ tinh như Côn Đảo, Long Hải – Hồ Tràm, Hóc Môn – Củ Chi, Bàu Bàng và Tân Uyên – Bắc Tân Uyên.

Từ quy hoạch đến thị trường

Mục tiêu tăng trưởng được đặt ở mức tối thiểu 10%/năm trong giai đoạn 2026–2030, với quy mô GRDP khoảng 110–120 tỷ USD vào năm 2030; giai đoạn 2031–2045 tiếp tục hướng tới tốc độ tối thiểu 10%/năm và quy mô 500–550 tỷ USD vào năm 2045.

Trung tâm TP. Hồ Chí Minh

Những con số này cho thấy quy hoạch không chỉ là câu chuyện của giao thông hay xây dựng đô thị. Nó là câu chuyện về quy mô của nền kinh tế và cách nền kinh tế được phân bổ trong không gian mới.

Thách thức tiếp theo nằm ở khả năng biến bản đồ thành công trình, biến hành lang thành kết nối thực tế và biến các cực phát triển thành hệ sinh thái kinh doanh.

Nếu làm được điều đó, không gian mới của TP. Hồ Chí Minh sẽ không chỉ rộng hơn về địa lý. Nó còn phải rộng hơn về cơ hội đầu tư, năng lực sản xuất và khả năng tạo ra những động lực tăng trưởng mới.