Ô tô, xe máy, lốp và kính an toàn sắp được xếp vào nhóm hàng hóa rủi ro cao?

Bộ Xây dựng đang lấy ý kiến đối với dự thảo Thông tư ban hành Danh mục sản phẩm, hàng hóa có mức độ rủi ro trung bình và mức độ rủi ro cao thuộc phạm vi quản lý nhà nước của Bộ trong lĩnh vực giao thông vận tải.

Theo Vụ Khoa học công nghệ, môi trường và vật liệu xây dựng, việc xây dựng thông tư mới xuất phát từ yêu cầu đồng bộ hóa hệ thống pháp luật sau khi Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa số 78/2025/QH15 và Nghị định số 37/2026/NĐ-CP có hiệu lực.

Điểm thay đổi đáng chú ý là phương thức quản lý chất lượng sản phẩm, hàng hóa đã chuyển từ cơ chế quản lý theo “hàng hóa nhóm 2” sang phân loại theo ba mức độ rủi ro gồm thấp, trung bình và cao. Đây được xem là cách tiếp cận mới, tiệm cận thông lệ quốc tế, giúp tập trung nguồn lực quản lý vào những sản phẩm có nguy cơ ảnh hưởng lớn đến sức khỏe, tính mạng con người và an toàn xã hội.

Trên cơ sở đó, Bộ Xây dựng đề xuất ban hành thông tư mới thay thế Thông tư số 12/2022/TT-BGTVT cùng các văn bản sửa đổi, bổ sung trước đây nhằm bảo đảm tính thống nhất và phù hợp với khung pháp lý mới.

Theo dự thảo, danh mục sản phẩm, hàng hóa sẽ được phân loại theo từng mức độ rủi ro, đồng thời quy định cụ thể mã số HS và yêu cầu quản lý chất lượng tương ứng. Đây sẽ là căn cứ để thực hiện chứng nhận hợp quy, công bố hợp quy, kiểm tra chất lượng hàng hóa nhập khẩu cũng như quản lý đối với sản phẩm sản xuất trong nước.

Nhiều sản phẩm liên quan trực tiếp đến an toàn giao thông thuộc nhóm rủi ro cao

Dự thảo quy định các sản phẩm, hàng hóa được xác định có mức độ rủi ro cao phải thực hiện chứng nhận hợp quy thông qua các tổ chức chứng nhận được chỉ định và chịu sự kiểm tra chất lượng theo quy định hiện hành.

Danh mục này bao gồm nhiều sản phẩm có tác động trực tiếp đến an toàn giao thông như ô tô các loại, xe mô tô, xe gắn máy, xe bốn bánh có gắn động cơ, xe máy chuyên dùng, rơ-moóc và sơ-mi rơ-moóc.

Bên cạnh đó, nhiều linh kiện và phụ tùng quan trọng cũng được đưa vào nhóm kiểm soát chặt chẽ, gồm gương chiếu hậu, lốp hơi, kính an toàn dùng cho ô tô, động cơ, vành hợp kim, khung xe mô tô - xe gắn máy và đèn chiếu sáng phía trước của phương tiện giao thông cơ giới đường bộ.

Ngoài lĩnh vực phương tiện cơ giới, dự thảo còn xếp nhiều thiết bị chuyên dùng trong hoạt động vận tải vào nhóm rủi ro cao như thiết bị xếp dỡ lắp đặt trên phương tiện đường bộ, đường sắt; phương tiện và thiết bị xếp dỡ chuyên dùng tại cảng hàng không, cảng thủy; thiết bị nâng hạ, vận chuyển hàng hóa, hành khách chuyên dụng; cơ sở đóng mới, sửa chữa tàu thủy và phương tiện đường sắt.

Tạo thuận lợi cho doanh nghiệp nhưng vẫn bảo đảm yêu cầu quản lý

Đối với nhóm sản phẩm, hàng hóa có mức độ rủi ro trung bình, việc đánh giá sự phù hợp sẽ được áp dụng theo cơ chế linh hoạt hơn, phù hợp với mức độ rủi ro của từng loại sản phẩm, qua đó giảm bớt thủ tục hành chính và chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp.

Nhóm này bao gồm các sản phẩm như thiết bị an toàn cho trẻ em trên ô tô, toa xe đường sắt đô thị, phương tiện chuyên dùng trong lĩnh vực đường sắt, toa xe hành lý, toa xe bưu vụ, toa xe hàng ăn, toa xe hàng, toa xe chở khách không tự hành, toa xe công vụ và toa xe phát điện.

Theo Bộ Xây dựng, việc chuyển đổi từ mô hình quản lý theo nhóm hàng hóa sang quản lý dựa trên mức độ rủi ro không chỉ bảo đảm sự thống nhất của hệ thống pháp luật mà còn góp phần nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, tăng cường kiểm soát chất lượng sản phẩm, hàng hóa trong lĩnh vực giao thông vận tải.

Dự thảo cũng quy định rõ việc chứng nhận hợp quy, công bố hợp quy và kiểm tra chất lượng đối với các sản phẩm thuộc nhóm rủi ro trung bình và rủi ro cao sẽ được thực hiện theo các quy định của Bộ Xây dựng và các quy chuẩn kỹ thuật quốc gia tương ứng, nhằm bảo đảm an toàn cho người sử dụng và nâng cao chất lượng hàng hóa lưu thông trên thị trường.